Jak się lepiej koncentrować? Trening pamięci

W środę 06.03.2019 r. wykład pt. „Jak się lepiej koncentrować? Trening pamięci”, przedstawiła pani psycholog
mgr Urszula Kłosińska, pracownik Uniwersytetu SWPS w Katowicach.

 

Na początku wykładu wszyscy słuchacze otrzymali kartkę papieru i długopis.

Pani psycholog przedstawiła obecnym następujący plan spotkania:

– rozgrzewka

– ćwiczenia aktywizujące

– informacje o uwadze

– trzy ćwiczenia poprawiające koncentrację

– 10 minut przerwy.

Wszyscy uczestnicy zapisali na kartce następujące pytania:

  1. Jakiego koloru była wstążka, zawieszona na klamce drzwi wejściowych?
  2. Ile drzwi trzeba było przejść będąc przed budynkiem, aby znaleźć się w sali wykładowej?
  3. Jaki jest numer sali w której odbywa się wykład?
  4. Ile kół zawierała figura na poprzednim slajdzie?
  5. Jaka afiliacja jest związana z osobą prowadzącą wykład ?(na pierwszym slajdzie).

Najmniej osób zauważyło niebieską wstążkę na drzwiach. Kilka osób poprosiło o wyjaśnienie terminu afiliacja.

Jak zapamiętuje mózg?

  1. Należy to coś dostrzec
  2. Następnie musimy to rozpoznać
  3. Ostatecznie musimy to zapamiętać.

Mózg jest rozpraszany bo dociera do niego mnóstwo bodźców.

Tu pojawia się uwaga.

Do człowieka dociera codziennie do 100.000 słów. Uwaga selekcjonuje (odniesienie do portiera w hotelu) docierające sygnały i ukierunkowuje aktywność człowieka.

Ten portier posiada zmysły:

wzrok – aby coś dostrzec potrzebujemy 0,1 do 0,5 sekundy

słuch – potrzebujemy aby usłyszeć do 2 sekund.

 

William James (1890, s. 403-404)

Uwaga jest zawładnięciem przez umysł jednego z wielu obiektów naszego strumienia świadomości. Jej istotą jest skupienie, koncentracja i świadomość. Implikuje ona rezygnacje
z pewnych myśli po to, by efektywnie radzić sobie z innymi”.

 

Rodzaje uwagi

– automatyczna (czujność, świadomość otoczenia, świadomość bodźców zmysłowych i cielesnych)

– kontrolowana (koncentracja przez długi czas – na wykładzie, chirurg podczas operacji).

 

Funkcje uwagi

 

Selekcja

– rozmawiam w restauracji z bliskimi, pomijam rozmowy innych

– oglądam film w kinie i ignoruję jedzących pop corn.

Spostrzegawczość

– na spacerze ktoś krzyknął, odwracam się i rozpoznaję daną osobę

– w sklepie dostrzegam promocję na pomidory i od razu kupuję 2 kg.

Podzielność

– gotuję zupę, obieram ziemniaki, piekę mięso i przygotowuję sałatkę w tym samym czasie.

(szczególnie ważna dla kierowców, nauczycieli)

Przerzutność

– przy prasowaniu ktoś dzwoni do drzwi, odkładam żelazko, otwieram, wracam do prasowania

(polega na zdolności szybkiego przechodzenia z jednej czynności do innej).

Koncentracja

– książka tak mnie pochłonęła, że nie zauważyłem że jest 3:00

(sprzyja jej: mało bodźców, umiarkowana różnorodność, przyjemność zajęć).

 

Uwaga a starzenie się.

Uwaga się zmienia (starzeje) ale nie pamięć.

Wynikiem starzenia się jest:

  1. Osłabiona podzielność uwagi (pomiędzy dwoma i większą liczbą źródeł)
  2. Mniejsza dokładność procesów kontrolowanych (częściej trzeba robić przerwy).

 

Prowadząca zadała słuchaczom następującą zagadkę.

Na podłodze pokoju w Weronie leżą martwi Romeo i Julia. Na podłodze leży rozbite naczynie i woda. Po pokoju biega duży pies. Na ciałach nie ma śladu uszkodzenia. Romeo i Julia nie zostali otruci. Jak zginęli?.

Nikt nie wiedział. To były rybki, a naczynie z wodą rozbił pies.

Teraz nastąpiła przerwa.

 

Jak uwagę wspierać. Należy ćwiczyć swój umysł.

Liczenie gwiazdek w zbiorze podobnych elementów na czas.

W starej gazecie przy danym artykule wpisujemy jedną literę i następnie wykreślamy ją w całym artykule. Po pewnym czasie sprawdzamy ile mamy niewykreślonych liter. Tak można zrobić z całą gazetą. Są błędy – to trzeba się odprężyć.

  1. Dobrze jest przez chwilę popatrzeć na zielone.
  2. Trzemy intensywnie dłonie przez 10 sekund, a następnie przykładamy je do oczu i czoła.

Dobrze jest zagrać z wnukami w dobble. Rozdajemy karty uczestnikom (2-6) osób. Na dany znak wszyscy patrzą na pierwszą kartę którą mają w ręku i porównują z kartą, która leży na stole. Kto pierwszy zauważy wspólny element na swojej karcie i tej ze stołu nazywa go (spinacz,pająk, auto itp.) i wyrzuca kartę ze swojej ręki. Wygrywa ten kto pierwszy pozbędzie się kart.

Wszystkie ćwiczenia rozwijające spostrzegawczość np. można skorzystać z dwóch darmowych aplikacji:

  1. Find the difference (znajdź różnicę)
  2. Hidden object (ukryta rzecz).

Wzmożona koncentracja obejmuje okres do 5 minut. Przy braku pozytywnych rezultatów należy zrobić przerwę,
a następnie należy spróbować ponownie.

 

Pani psycholog wyświetliła tekst i kazał go czytać tak aby po co 4 słowie uderzyć dwoma palcami w blat stołu. Następnie zadała 6 prostych pytań dotyczących tekstu. Tylko Janka Zapominalskiego odgadli wszyscy. Nikt nie odpowiedział prawidłowo na 6 pytań, pomimo tego że tekst był krótki.

Z tych rezultatów wynika, że podzielność uwagi jest mitem. Nie możemy robić dobrze, wielu rzeczy naraz.

Bardzo ważnym jest aby na godzinę przed zaśnięciem wyłączyć wszelkie ekrany (monitor, telewizor, komórka). Zasypiając przed telewizorem nie dość, że pogarszamy sobie komfort snu, to następnego dnia będziemy gorzej funkcjonować.

Dobre rezultaty daje gra w ping ponga.

Czynności automatyczne jak np. zamykanie drzwi, żeby nie sprawdzać tego wielokrotnie, wystarczy wykonać nietypową czynność np. 2 razy zaklaskać po zamknięciu drzwi (łatwo zapamiętać).

Na drzwiach wyjściowych z mieszkania na wysokości piersi zawiesić kolorową kartkę z czynnościami do wykonania przed wyjściem z domu (im bardziej kolorowa tym lepiej).

 

Wykład  pani psycholog Urszuli Kłosińskiej bardzo zainteresował słuchaczy UTW (duża frekwencja). Z niecierpliwością będziemy oczekiwać kolejnego wykładu (03.04.2019)

z cyklu Trening pamięci.

 

Opracował: Henryk Duda

Maroko – brama Orientu

W środę 27.02.2019 r. wykład pt. „Maroko – brama Orientu”, przedstawiła pani dr Anna Żurek.

Usłyszeliśmy relację z podróży po Maroko, która odbyła się w 2008 r. i trwała 4 tygodnie.

Maroko to państwo położone w północno-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Powierzchnia to ok.447.000km2, a liczba ludności to ok. 34mln. Uczestnicy wycieczki wylądowali w Marrakeszu (ok.1mln mieszkańców), dawnej stolicy Maroka.

Mury miejskie zbudowane z czerwonej gliny w XII wieku dotrwały do naszych czasów. Uczestnicy  rozpoczęli  zwiedzanie od medyny, która w 1985 r. została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO w 1985 r.
To miejsce okupują rzemieślnicy, sprzedawcy, robotnicy. Na targu mnóstwo przypraw, owoców (rewelacyjne daktyle) przyciąga wzrok. Można napić się herbaty zielonej z miętą ze szklanych kieliszków lub zjeść Tażin (delikatne mięso – baranina, wołowina, drób z cebulą i innymi warzywami, ziołami i przyprawami). Jemy za pomocą chleba. Na głównym placu w Marrakeszu, jest mnóstwo występów do późnych godzin nocnych.

Inne ciekawe miejsca to meczet Księgarzy, meczet i medresa Alego ibn Jusufa i plac Dżami al-Fana, pałace, kasba. Można zwiedzać szkoły koraniczne ale do meczetów nie wpuszczają.

W Maroko jest mnóstwo bocianów i wiele ich potężnych gniazd, tak że w tej materii mogą konkurować z naszym krajem.

Z Marrakeszu uczestnicy udali się w góry Atlas- najwyższy szczyt Dżabal Tubkal, 4167 m n.p.m.

Dotarli do Ait Benhaddou (wpisana na listę UNESCO) jednej z najbardziej znanych kasb (tu był kręcony film „Gladiator”, „Jezus z Nazaretu” i wiele innych. Zbudowana z czerwonej gliny z misternie rzeżbionymi detalami, po wdrapaniu się na szczyt nagradza wszystkich niesamowitymi widokami, które na długo pozostaną w pamięci. Tam gdzie jest woda znajdują się oazy i uprawy. Jeżeli jej nie ma to widzimy jedynie ergi(pustynia piaszczysta) i hamady (pustynia kamienista).

Następny punkt w zwiedzaniu to Fez miasto w północnym Maroko liczące ponad 1,1 mln mieszkańców (od 807 r. pierwsza stolica Maroka). Meczet Al-Karawijjn to najstarszy działający uniwersytet na świecie. Medyna w Fezie została wpisana na listę UNESCO w 1981 r. Jest ona bardzo duża i łatwo się zgubić. W mieście warto zobaczyć: Meczet Andaluzyjski, Synagogę Ibn Danana, Medresę Bu-Inania, system dawnych murów obronnych z licznymi bramami
i Garbarnię Chouarasa. Garbarnia nie zmieniła się od wieków.Z dachu garbarni widać kamienne kadzie, w których garbuje się skóry. Wchodzący turyści dostają liście mięty by nie czuć zapachu skór maczanych w moczu.
Robotnicy na dole przy kadziach pracują gołymi rękami.

Następnie uczestnicy wycieczki zwiedzili oddalone 60 km od Fezu Meknes (od 1672-1727r. stolica). Medyna jest wspaniała – to gąszcz wąskich uliczek, zaułków i placyków. Warto zobaczyć Bramę Mansura, Medresy (majolika, stiuki), Plac Lalla Aouda i Grób Ismaila. O rozmachu sułtańskich budowli świadczą ogrody królewskie (zamknięte dla zwiedzających), potężne spichlerze oraz stajnie na 12.000 koni.

Ukryte w górach Rifu Chefchaouen (Szafszawan) to jedno z najpiękniejszych miasteczek w Maroku. Ma cudowną medynę pełną niebieskich i białych zaułków, której tło stanowią potężne góry. W tych górach można zauważyć uprawy marihuany na dużych obszarach.

Następnie uczestnicy pojawili się w Tangerze(1mln mieszkańców), największym porcie żeglugowym Maroka.
W starożytności nazywało się Tingis Dopier ok VII wieku p.n.e. Tanger skolonizowali Fenicjanie. To jest mekka artystów- zaczęli ją francuscy malarze Delacroix i Matisse, następnie Tennessee Wiliams, Allen Ginsberg,muzycy z The Rolling Stones, Jack Kerouac, Jean Genet, Paul Bowles itd. Warto tu zobaczyć medynę z Wielkim Meczetem, medresą
i Muzeum Sztuki Marokańskiej. Tu w wielu miejscach można napić się dobrej kawy i nieźle zjeść.

Uczestnicy ruszyli do Rabatu (600.000 mieszkańców), stolicy(od 1956) Maroka. Uwagę zwraca duża ilość kotów Podobno na szacie odpoczywającego proroka położył się kot i zasnął.- aby go nie zbudzić prorok odciął część szaty
i poszedł. Ciekawe do obejrzenia obiekty to: cytadela (XII-XVII wiek), mury z bramami, Pałac Królewski, meczet grobowy (XIII w.),medresy, łaźnie, pozostałości budowli rzymskich (forum, termy, mury obronne).

Teraz już tylko pozostała Casablanka największe pod względem liczby mieszkańców (3,5 mln) miastem w kraju
i Maghrebie. To główny ośrodek przemysłowy, kulturowy i największy port morski Maroka. Ruch uliczny jest tam olbrzymi , a kierowcy niespecjalnie przejmują się światłami i znakami drogowymi. To miasto olbrzymich kontrastów pomiędzy dzielnicami, a także centrum i obrzeżami. Koniecznie trzeba zobaczyć:

Meczet Hassana II – jedyny w całym kraju, który można zwiedzać (piramida Cheopsa jest 30m

niższa od minaretu), bulwar Mohammeda V, stara medyna, katedra Najświętszego Serca, port.

Uczestnicy wycieczki przez cały okres pili soki wyciskane z owoców, jogurty, miejscowe potrawy bez specjalnych sensacji. W ostatni dzień poszli na lody. To był zły pomysł, bo w hotelu mieli tylko jedną ubikację do swojej dyspozycji. Jeżeli ktoś bardzo przestrzega higieny to może w tym kraju w wielu miejscach może czuć się nieswojo.

W sumie uczestnicy byli zadowoleni z pobytu w tym kraju.

Kolejny wykład z serii „turystycznej ” okazał się ciekawy i sądzę, że słuchacze UTW z przyjemnością wysłuchają kolejnej prelekcji pani dr Anny Żurek w następnym roku akademickim.

Opracował: Henryk Duda

Kubuś Puchatek

Z prawdziwą satysfakcją pragniemy poinformować, że w dniu 17 lutego 2019r. Zespół Teatru OdNowa działający przy naszym Uniwersytecie Trzeciego Wieku w Świętochłowicach zaprezentował trzeci już w swojej działalności spektakl we współpracy z Teatrem im. St. I. Witkiewicza w Zakopanem: „ Kubuś Puchatek” wg. A.A. Milne’go w reżyserii Andrzeja Bieniasa. Spektakl w którym zabawne i proste historie bohaterów przeplatają się z filozoficznymi tekstami, ale podanymi w bardzo humorystyczny sposób. Jesteśmy przekonani, że nasz nowy spektakl trafił w gusta zarówno dzieci jak i dorosłych. Zapraszamy do obejrzenia spektaklu.
Najbliższy spektakl odbędzie się w dniu 1 marca 2019r. o godz. 11 -tej w Miejskim Centrum Kultury im. H. Bisty w Rudzie Śląskiej ul. Piotra Niedurnego 69, bilety w cenie 5 zł. O kolejnych terminach przedstawień będziemy informować na naszej stronie.

Zespół Teatru OdNowa

Europejskie społeczeństwo wielokulturowe. Mity i rzeczywistość

W środę 06.02.2019 r. wykład pt. „Europejskie społeczeństwo wielokulturowe. Mity i rzeczywistość”
przedstawił pan dr Marcin Gacek, pracownik Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Na początku wykładowca stwierdził, że  to raczej przygoda intelektualna a nie wykład.
Proces poznania międzykulturowego porównuje się do poznania domu.
Rozróżniamy kilka poziomów poznania kultury.
1) Fasada
rytuały, komunikacja pozawerbalna – dotyczy wszystkich ludzkich zachowań postaw innych niż słowa, które komunikują wiadomości i posiadają wspólne społeczne znaczenie .
Obejmuje: wygląd fizyczny, ruch ciała, gesty, wyraz twarzy,ruch oczu, dotyk oraz sposób wykorzystania czasu
w komunikowaniu się.
Jesteśmy gdzieś raz i zaraz oceniamy obcą kulturę – po fasadzie, bo wiedzy nie mamy.  Stosujemy klisze (stereotypy), chociaż jednocześnie nie lubimy gdy cudzoziemcy nas oceniają w ten sposób.
2) Korytarz – to lepszy sposób na poznanie kultury.
Jesteśmy w danym miejscu kilka razy i nieco dłużej. Poznajemy religię, szerzej system aksjonormatywny (zespół powiązanych norm społecznych i wartości dotyczących przejawów życia społecznego, charakterystyczny dla danej kultury, regulujący życie społeczeństwa i jednostki).
3) Salon to trzeci stopień poznania. Jesteśmy gdzieś kilkadziesiąt razy (kilka lat). W takim czasie poznamy dokładne zwyczaje religijne, zachowania w domu, zachowania intymne  w ograniczonym stopniu.
4) Sypialnia to najwyższy stopień poznania. Jesteśmy gdzieś 20 lat lub dłużej.
Poznajemy problemy społeczne, lęki, patologie zalety i osiągnięcia miejscowej społeczności.
Okazuje się, że im lepiej znamy obcą kulturę, tym bardziej się nam ona podoba.
Jakie zatem są przeszkody w poznaniu międzykulturowym?
1) Brak czasu- nie jesteśmy w stanie na czwartym poziomie poznać kilka kultur bo życia nam zabraknie.
2) Podział swój- obcy ( na początku jest niezbędny, ale w dłuższym czasie gdy chcemy poznać obcych, przeszkadza)
3) Stereotyp (normy społeczno kulturowe). Francuz to „żabojad”, Niemiec to „szkop”,
dziecko ucieka od obcego, który chce mu dać cukierka itp. Stereotyp na dłuższą metę prowadzi do niepotrzebnych uproszczeń (przeszkadza).
Imperia były budowane na asymilacji imigrantów. Tu pojawia się słowo „tolerancja”.
Tolerancja to poszanowanie odmienności kulturowej (poglądów, wierzeń, upodobań różniących się od własnych)
lub nawet traktowanie jej (po akceptacji) jako wartości wzbogacającej repertuar sposobów życia. Tolerancja kończy się tam, gdzie ktoś nie jest tolerancyjny wobec mnie, chociaż ja jestem tolerancyjny wobec niego.Obowiązuje wzajemny szacunek. Jeżeli ktoś łamie zasady to powinien wrócić do siebie.
Jako dobry przykład społeczeństwa wielokulturowego podano miasto Evry (52 tys.) we Francji
(niedaleko Paryża). Ponad 25% mieszkańców to imigranci. Obok siebie istnieją:
– katolicka katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Korbiniana (1995r.)
– Wielki Meczet (1994 r.)
– Wielka Pagoda Khan-Anh wspólnoty buddyjskiej (2010 r.).
Evry wzorowało się na angielskim mieście Tottenham – różnorodność to wartość.
W tej samej Francji mamy niekorzystny przykład – Marsylia. Początkowo wszystko szło dobrze. Wpompowano tam duże pieniądze, gdy Marsylia została w 2013 r. Europejską Stolicą Kultury. W Marsylii już ok. 35% stanowią wyznawcy islamu. Patrząc na trendy demograficzne już wkrótce zostanie miastem, w którym islam będzie religią dominującą.
To porażka integracji.
Niektórzy twierdzą,że w herbie miasta powinien znaleźć się kałasznikow. Do niektórych miejsc policja przyjeżdża tylko zwartymi oddziałami. Najgorsze że do końca nie zdiagnozowano przyczyn tej porażki.
W Szwecji społeczeństwo otwarte przechodzi w integracyjne, ale nawet tam trudno mówić o pełnym sukcesie.
W Niemczech kanclerz Angela Merkel otwarła drzwi dla emigrantów – za szeroko. Mimo wielu osiągnięć pani kanclerz może przejść do historii z powodu tego błędu.
W naszych polskich warunkach Gdańsk to wzorcowe miasto wielokulturowe (Polacy, Kaszubi, Niemcy – należy podkreślać to co łączy a nie to co dzieli).
Imigranci z Afryki (nie tylko)na pewno będą dużym strumieniem napływać do Europy.
Przed Unią Europejską jest bardzo poważny problem do rozwiązania.
Pan dr Marcin Gacek nie natchnął optymizmem słuchaczy UTW (którzy z przyjemnością wysłuchali wykładu) , jeżeli chodzi o politykę imigracyjną Unii Europejskiej i naszego kraju.
Opracował: Henryk Duda

Zalety i wady energetyki atomowej

W środę 23.01.2019 r. wykład pt. „Zalety i wady energetyki atomowej” przedstawił prof. dr n. med. Jan Grzesik.

 

Wszystko co istnieje na Ziemi jest zależne od energii – tak rozpoczął się wykład pana profesora.

Czym zatem jest energia?

Energia to zdolność do wykonywania pracy.

Energia może zmieniać swoją postać, ale nie może być tworzona ani niszczona (zasada zachowania energii).
Na przykład produkcja energii w elektrowni węglowej oznacza przekształcenie energii chemicznej (w cieplną – spalanie w kotle, następnie w mechaniczną – para w turbinie) w elektryczną (generator).

Co to jest praca?

Praca to pokonywanie oporów wzdłuż pewnej drogi.

Można ją też określić jako świadome czynności umysłowe i fizyczne dla realizacji zamierzonego celu.

Typy energii:

1) mechaniczna (kinetyczna , potencjalna, sprężystości)

2) chemiczna

3) cieplna

4) elektromagnetyczna

5) elektryczna

6) jądrowa

7) wiatrowa

8) geotermiczna

9) wodna (hydroelektrownie, fale morskie)

10) biomasa.

Źródła energii dzielimy na dwie podstawowe grupy:

– Odnawialne (energia wiatrowa, wodna, słoneczna, geotermalna i biomasa)

– Nieodnawialne (paliwa kopalne, energia jądrowa).

 

Kiedy pojawiła się energia?

W pierwszej chwili Wielkiego Wybuchu (Big Bang – ok. 13,8mld lat temu). Tak wyłonił się Wszechświat (materia, gwiazdy, przestrzeń , czas, energia i oddziaływania).

Dzięki kosmicznemu teleskopowi Hubble’a pomiary doprowadziły do odkrycia, że tempo rozszerzania
się Wszechświata wydaje się przyspieszać.

Nie ma natomiast odpowiedzi na pytanie – Skąd się ta energia wzięła?.

Są tylko spekulacje astrofizyków:

1) Przypadek

2) Coś co łączy się z Bogiem.

Być to istnieć w czasie. Jan Paweł II zaakceptował teorię Wielkiego Wybuchu.

Einstein w 1905 r. w artykule pt. „Czy bezwładność ciała zależy od jego energii” związał masę i energię, uogólniając
je na wszystkie zjawiska fizyczne. W 2008 r. dwunastu fizykom z Francji , Niemiec i Węgier udało się potwierdzić sł8uszność tego równania.

E = mc2    gdzie  m- masa,  c prędkość światła, e – energia

Z tego równania można wyliczyć ilość energii koniecznej do powstania 1g materii.

 

Energia elektryczna zapewnia nam komfort życia. Zużycie energii na 1 mieszkańca (w kWh) najwyższe jest w Islandii (28000 kWh). Dla porównania w USA wynosi 13200, we Francji

i Niemczech 7000, w Czechach 5000 w Słowacji 4800 a w Polsce 3100.

W gospodarstwach domowych w Polsce wynosi ono ok. 1000kWh na osobę (większość zużywa przemysł, oświetlenie miast). Z tego wynika, że wyposażenie naszych gospodarstw domowych w urządzenia elektryczne znacznie odbiega
od średniej europejskiej.

W Polsce istnieją 23 elektrownie: 12 na węgiel kamienny, 5 na węgiel brunatny i 6 wodnych

(1 przepływowa i 5 szczytowo-pompowych). Oprócz tego istnieje 55 elektrociepłowni zawodowych.
Łączna moc elektryczna zainstalowana w styczniu 2018 r. wynosiła ok. 40.000MW.

Energetyka wiatrowa w Polsce (wszystkie farmy wiatrowe zlokalizowane są na lądzie) zaczęła się rozwijać
po wstąpieniu do Unii Europejskiej w 2004r. Moc zainstalowana wzrosła z 83MW

w 2005 r. do 7200MW w 2018 r. Udział energetyki wiatrowej w 2016r. wynosił ok. 7%. Nowe przepisy wydane w 2018r. skutecznie ograniczą jej rozwój. Nowe obiekty mogą być stawiane w odległości 10H (H – wysokość wiatraka)
od jakichkolwiek zabudowań. Planuje się stopniową likwidację wiatraków do 2027 r. Podobno nowe farmy wiatrowe będą budowane na morzu.

 

W Polsce nie ma elektrowni jądrowych. Jedynym działającym jest badawczy reaktor Maria.

Zalety elektrowni atomowej:

Nie wytwarzają dwutlenku węgla

Nie zanieczyszczają powietrza pyłami i gazami

Długo działają (50-60 lat).

Wady:

Duży koszt (4-5 razy większy/1MW w porównaniu z elektrownią węglową)

Do chłodzenia potrzebna jest bardzo duża ilość wody

Nie mamy uranu (potentaci to Kazachstan i Kanada)

Duże obawy społeczeństwa

Po zakończeniu pracy zostaje martwy obszar ziemi

Problemy ze składowaniem odpadów (odpady umożliwiają produkcję bomb A)

Narażenie pracowników na napromieniowanie (choroby nowotworowe)

Ryzyko awarii nie jest zerowe

Wymaga absolutnej dyscypliny technicznej w całym okresie eksploatacji.

 

W Europie tylko Niemcy ogłosiły zamiar odejścia od energetyki jądrowej (w grudniu 2018 r. zamknięto 2 ostatnie kopalnie węgla kamiennego).

Liderem jest Francja która ma 58 reaktorów które dają 75% mocy systemu energetycznego. Ostatnia poważna awaria w historii energetyki francuskiej miała miejsce w 1969 r. w Saint-Laurent sklasyfikowana jako poziom 4
w siedmiostopniowej skali zdarzeń jądrowych i radiologicznych. Nie miała ona większego wpływu na środowisko naturalne czy też społeczeństwo. Francja zastanawia się nad stopniowym zamykaniem 17 najstarszych reaktorów.

W Rosji jest 36 reaktorów, na Ukrainie 15, Wielka Brytania ma 15, Szwecja 9, Niemcy 8, Czechy 6, Słowacja 4, Węgry 4. Wszyscy sąsiedzi Polski mają elektrownie jądrowe – w tym roku wyprzedzi nas nawet Białoruś.

Obecnie w Europie w budowie jest 10 reaktorów (budowa 3 jest zawieszona):

4 w Rosji (do użytku w latach 2019-2021)

2 na Słowacji (w 2019 r.)

2 na Białorusi ( w 2019 i 2020 r)

1 Finlandia w 2019 r.

1 Francja w 2019 r.

Wszystkie nowe elektrownie są wyposażone w reaktory typu PWR.

 

W Polsce Departament Energetyki atomowej w latach 2012- 2017 wydał ponad 900mln zł ze skutkiem raczej mizernym (nie mamy nawet lokalizacji elektrowni). Budowa 2 elektrowni jądrowych (6 reaktorów) ma ruszyć w 2033 r. Do 2040 r. Polska ma przeznaczyć na ten cel 112-125mld zł. Po problemach z elektrownią Żarnowiec i przy tak odległych terminach trudno jest prowadzić jakąkolwiek merytoryczną dyskusję.

 

Na zakończenie pan profesor przytoczył dane dotyczące struktury zmian mocy w UE w latach 2000-2017.

Likwidacja: atom 17%, ropa 40%, węgiel 41%.

Rozwój: wiatr 158%, słońce 107%, gaz 97%, biomasa 11%, woda 9%.

Budowa elektrowni atomowych może się okazać koniecznością ekonomiczną. Pan profesor nie obawia się wysokich kosztów lecz zachowania przez personel absolutnej dyscypliny technicznej co raczej nie jest mocną naszą cechą.
Z tego właśnie powodu głosował by na nie w referendum, na pytanie „Czy budować w Polsce elektrownię jądrową ?

Wykład pana profesora dr n. med. Jana Grzesika wzbudził duże zainteresowanie słuchaczy UTW w Świętochłowicach.  Tak ciekawych wykładów nigdy nie jest za dużo.

 

Opracował: Henryk Duda

O świętochłowickich szkołach słów kilka

W środę 16.01.2019 r. wykład pt. „O świętochłowickich szkołach słów kilka” wygłosił pan mgr Marian Piegza.
Na prośbę pani Prezes UTW Krystyny Rawskiej obecni uczcili minutą ciszy zamordowanego prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza.
Prelegent rozpoczął wykład od rysu historycznego. W II połowie XVII w. na Górnym Śląsku były 52 szkoły a w nich tylko 635 uczniów  Fryderyk II W obrębie państwa pruskiego wprowadził w 1763 r. obowiązek szkolny dla dzieci w wieku lat 6-13 (5-14 dla ewangelików).
W 1765 r. właściciel Chropaczowa Knetzig założył pierwszą szkołę w folwarku Brzezina.Była to jednoklasowa szkoła zbiorcza dla ok. 100 dzieci z Świętochłowic, Łagiewnik i Chropaczowa.
Pierwszym nauczycielem w Szkole w Chropaczowie był Andreas Oles. Była tam 1 izba lekcyjna, a nauczyciel  mieszkał
w szkole (pokój, kuchnia, komora). Uczono pisania, czytania, rachunków i religii.
W 1840 r. Świętochłowice liczyły 549 mieszkańców. Wtedy do nowej szkoły uroczyście przeprowadzono
142 świętochłowickich dzieci. Na początku XIX w. w szkołach elementarnych w większości uczono w języku polskim.
W szkołach ewangelickich i gwareckich uczono dodatkowo w języku niemieckim. Od 1872 r. nastąpiła silna germanizacja (tabliczki z napisem „Mówiłem po polsku).
 W Chropaczowie  pierwsza szkoła(bez numeru – obecnie łagiewnicka 74) powstała w 1860 r. W 1898 powstała Szkoła II (łagiewnicka 68). Po wybudowaniu Szkoły nr III w 1907 r. Szkoły nr I i II połączono. W 1906r. powstaje tu szkolna sala gimnastyczna.
W 1862 r. w Lipinach otwarto szkołę (zwaną Hutniczą ) przy ul. Chorzowskiej – naprzeciw bramy głównej Zakładów Cynkowych „Silesia”.  W 1883 r. powstał budynek Szkoły gminnej przy ul.(obecnie) Bukowego. Była to Katholishe Volksschule Nr 1.Do czasu przyłączenia Lipin do Polski funkcjonowało tam 5 szkół. Dzieci żydowskie  miały własną szkołę.
W 1881 r. w Świętochłowicach oddano do użytku szkołę murowaną (dwa budynki), wielowyznaniową, która realizowała program sześcioklasowy (obecna SP 4). W 1900 r.oddano do użytku Szkołę nr 2. Rektorem został Teofil Bronny ( wrogi stosunek do Polaków lecz napisał kronikę miasta). Około roku 1905 oddano budynek szkoły przy ulicy Szkolnej. Między obecnie istniejącymi szkołami nr4 i nr2(przy ul. Wodnej) w 1913 r. oddano do użytku pierwszą w gminie salę gimnastyczną (ćwicznia). W roku 1914/1915 w Świętochłowicach było 7 szkół.
W 1922 r. szkoły z terenu obecnych Świętochłowic przeszły we władanie Polski. W 1929 r. włączono Zgodę do gminy Świętochłowice. W okresie międzywojennym wybudowano trzy nowe szkoły powszechne (powojenna numeracja: 7, 11,17). Szkoła w Lipinach (SP11)   była jedną z najnowocześniejszych na Górnym Śląsku.
Dzieci ewangelików uczęszczały do szkoły w Hajdukach Wielkich, a później do swojej szkoły przy obecnej
ul. Dworcowej (potem było tu muzeum).
Zdecydowana większość młodzieży poprzestawała na wykształceniu podstawowym. Jedyna szkoła średnia (w Lipinach) ulegała stopniowej likwidacji.
W 1922r. w Świętochłowicach została założona Szkoła Policyjna (przeniesiona w 1926 r. do Katowic. Działało tu 8 szkół (2 niemieckie). W Chropaczowie były 4 szkoły (przy Szkole III była część niemiecka). W Lipinach było 5 szkół (1 niemiecka).
Następnie prelegent omówił sytuację w mieście od 1945r. do czasów bardziej współczesnych(tysiąclatki). Liczne zdjęcia pojawiające się na prezentacji przypomniały słuchaczom ich szkolne lata. Pojawiło się wiele nazwisk: Franciszek Miśkiewicz, Alojzy Stępień, Franciszek Król, Stanisława Malisz,Władysław Gorlas, Stanisław Grosman, Ryszard Forma
i inne.
Sądzę, że wiele ciekawostek nie było znanych słuchaczom UTW i z przyjemnością ich wysłuchali.
Mam nadzieję, że  następnym semestrze, kolejne spotkanie z panem Marianem Piegzą będzie równie interesujące.
Opracował na podstawie wykładu i książki „Świętochłowickie szkoły- początki i współczesność” Mariana Piegzy
Henryk Duda

Równowaga magnetyczna gwarancją zdrowia

W środę 09.01.2019 r. wykład pt. „Równowaga magnetyczna gwarancją zdrowia” przedstawił pan Andrzej Kwiatkowski (zastąpił pana Zbigniewa Bańkowskiego „Oleje z lnu i kokosów źródłem zdrowia i witalności).
Pierwsze pytanie prelegenta brzmiało – Dlaczego źle się czujemy?
Powodów jest wiele, a najważniejsze to:
– słabe pole magnetyczne Ziemi (w ciągu ostatnich 500 lat zmalało o połowę)
– stres (długotrwały i intensywny)
– chroniczne odwodnienie (pijemy za mało wody)
– niedobór mikro i makroelementów, witamin w pożywieniu.
Picie wody sprzedawanej  w supermarketach nie zawsze przynosi dobre skutki. Ilość metali ciężkich w niej i w wodzie pitnej jest często zbliżona (spełniają wymagania Rozporządzenia Ministra sprzed 21 lat). Należy unikać bisfenolu (BPA) – jeżeli na opakowaniu jest symbol PC7 lub cyfra 7 wewnątrz trójkąta. Komisja Europejska zarządziła, że produkcja butelek dla dzieci z użyciem BPA jest zakazana od marca 2011 r.
Wodzie należy przywrócić pierwotną strukturę.
Strukturyzowana woda (heksagonalna) polepsza pracę komórek.
Domowe zestawy filtrów oparte na metodzie odwróconej osmozy (wymuszona dyfuzja rozpuszczalnika przez błonę półprzepuszczalną rozdzielającą dwa roztwory o różnym stężeniu)  zużywają duże ilości wody (uzysk 5-15%).
Filtry węglowe usuwają chlor z wody wodociągowej i poprawiają jej smak. Są tanie 1l filtrowanej wody to koszt 20-30groszy (kilkakrotnie taniej niż w sklepie).
Wykładowca podkreślał walory płynów (wody, wina) ustawionych w butelkach na specjalnej podstawce magnetycznej.
Magnetyzm
Zagrożeniem dla ludzi jest smog elektromagnetyczny, telefony komórkowe, wi-fi, technologia 5G. W żłobkach Francji
i Izraela dzieci do lat trzech nie mogą mieć kontaktu z wi-fi.
Elektrosmog nie jest wyczuwalny przez zmysły człowieka. Pomocne dla zdrowia są silne magnesy neodymowe (neodym, żelazo i bor). Neodym jest aktywny chemicznie i wyroby muszą być pokryte warstwą ochronną – najlepiej niklem.
Wyroby noszone na ciele działają na wodę w organizmie.Wykładowca podał szereg działań leczniczych jak:
– normalizacja PH i cyrkulacji krwi
– wspieranie pracy hormonów
– hamowanie rozwoju bakterii, grzybów, pleśni, itp.
Bransoleta z magnesami noszona na lewej ręce podwyższa ciśnienie krwi (kilka dni), a na prawej je obniża (kilka miesięcy).
Biżuteria magnetyczna może poprawić komfort życia.
Według prelegenta ma ona korzystny wpływ na układ trawienny, pomaga na stres, bóle głowy, reumatyzm, żylaki, kontuzje, szumy w uszach, problemy ze wzrokiem itp. wystarczy przypiąć serce z magnesami w miejsce bólu, a nastąpi szybka reakcja.
Nosząc magnesy wydłużamy dobową aktywność o 1-2 godziny.
Teraz padły pytania z sali.
Czy woda zamrożona w lodówce i odmrożona jest strukturyzowana?
Odpowiedź. Tak, ale ta metoda jest mało wydajna.
Jakie są przeciwwskazania do noszenia biżuterii z magnesami?
Odpowiedź. Świeże przeszczepy i zaawansowana ciążą.
Po serii pytań wykładowca zaprosił do degustacji wody i wina
(1 butelka wody i 1 butelka wina były na podstawkach magnetycznych, a następne 2 nie. Słuchacze UTW sami mogli sprawdzić jaka jest różnica w smaku.
Kolejny wykład z serii „zdrowotnej” chyba nie przekonał wszystkich o olbrzymim zakresie – wszechstronności korzystnego działania biżuterii i podstawek magnetycznych.
Opracował: Henryk Duda

Świadomy senior, bezpieczny senior

W środę 12.12.2018 r. wykład pt. „Świadomy senior, bezpieczny senior” przedstawiła pani Aleksandra Janicka, ekspert Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej.
Gospodarka senioralna to nie sektor „specjalnej troski” z uwagi na wiek adresata, ale czynnik sprawczy innowacyjności. To jest potrzeba naszych czasów.
W roku 2016 w Polsce było ok. 9mln osób 60+ , co stanowi 22,9% ogółu a przewiduje się
że w roku 2050 będzie ich ok. 13mln tzn. ok. 40% mieszkańców naszego kraju.
Już obecnie osób 60+ jest więcej niż ludzi młodych (grupa 0- 20 lat).
 W roku 2015 udział w zakupach osób w wieku 60+ wynosił 30%  z całości obrotów.
 Jest to duży segment rynku, który cieszy się zainteresowaniem sprzedawców.
Stosuje się różne techniki sprzedaży:
– socjotechnika (wywieranie wpływu na klienta)
– merchandising (odpowiednie eksponowanie towaru)
– zarządzanie ceną, promocjami.
Należy pamiętać, że podpisanie umowy z nieuczciwym sprzedawcą ma konsekwencje długofalowe.
W 2012 r. klienci złożyli 2000 skarg do URE ( Urząd Regulacji Energii), a w 2016 r. było już ich 4500.
Oszustwa zgłoszone w grupie 65+ dotyczą 700 osób, a w roku 2017 już 900 osób. Należy wziąć pod uwagę że duża część oszukanych, wstydzi się i nie zgłasza tego przestępstwa na policji.
Rodzaje zawieranych umów:
– w sposób tradycyjny
– umowy zawierane poza lokalem przedsiębiorstwa
– umowy zawierane na odległość.
Należy pamiętać, że klient ma zawsze prawo do informacji. Przedsiębiorca musi poinformować
o łącznej cenie, sposobie i terminie zapłaty, trybie rozpatrywania reklamacji, prawie o odstąpieniu od umowy.
Umowy powinny być przedstawione na papierze lub innym trwałym nośniku.
 Przy sprzedaży telefonicznej należy zachować szczególną ostrożność . Należy dokładnie sprecyzować po co do nas dzwonią a następnie należy podać informację umożliwiającą identyfikację dzwoniącego lub przedsiębiorcy.
Umowa taka jest skutecznie zawarta, jeżeli jej treść jest potwierdzona na papierze lub innym trwałym nośniku.
Pamiętaj:
1. Masz zaproszenie na pokaz  – nie idź
Jeżeli otrzymałeś prezent, to on do niczego Cię nie zobowiązuje.
2. Musisz coś podpisać – zachowaj szczególną ostrożność. Nie ulegaj presji czasu. Nie podpisuj bez konsultacji
z krewnymi, znajomymi, prawnikami.
3. Jeżeli decydujesz się na podpisanie umowy, dokładnie przeczytaj dokumenty. Nie martw się, że doradca się niecierpliwi.
Prawo do odstąpienia od umowy to 14 dni kalendarzowych od daty otrzymania umowy (pismo, e-mail) lub towaru. Odstąpienie musi mieć formę pisemną.
Przedsiębiorca musi po otrzymaniu oświadczenia o odstąpieniu, w ciągu 14 dni zwrócić pieniądze klientowi.
Nie ma obowiązku zapłaty za niezamówiony towar. Przedsiębiorca działa na własne ryzyko
i nie może dochodzić zapłaty z tego tytułu.
Co powiedzieć nachalnemu akwizytorowi?
1. Nie znasz nie otwieraj drzwi
2. Tauron  nie chodzi po domach i nie prosi o podpisanie umowy
3. Sprawy związane z umowami na energię (gaz, telefon) załatwiam osobiście w biurze.
4. Proszę podać kontakt na siebie, jak się pan nazywa, aby syn mógł się skontaktować.
5. Skontaktuję się z infolinią konsumencką 801440220 lub Tauronem (nr 555444555).
Wyłudzenia pieniędzy:
– na wnuczka
– na listonosza
– na policjanta, agenta CBŚ
– na fałszywego urzędnika ZUS, NFZ itp.
– na hydraulika (innego fachowca)
– na lekarza
– na obowiązkowy remont (zbieranie, zaliczek)
– inne (ciągle nowe sposoby).
Na zakończenie spotkania obejrzeliśmy film o ludziach oszukanych przez nieuczciwych akwizytorów.
Film finansowała firma Tauron. Część słuchaczy otrzymała do wypełnienia ankietę „Bezpieczny senior” z firmy Tauron.
Był to kolejny wykład, który miał uczulić i zabezpieczyć słuchaczy UTW przed oszukaniem ich przez nieuczciwe osoby. Ostrzeżeń nigdy nie jest za dużo.
Opracował: Henryk Duda

Planetarium

W środę 05.12.2018 r. wykład pt. „Planetarium” przedstawił wicedyrektor Planetarium Śląskiego w Chorzowie
mgr Stefan Janta.
Jak się okazało wykład nie był związany tylko z chorzowskim planetarium.
Na początku prelegent zapoznał słuchaczy z Anaksymandrem z Miletu (VI w.p.n.e. prawdopodobnie był uczniem Talesa).
Był twórcą pierwszej mapy świata. Przypisuje mu się wynalezienie zegara słonecznego  oraz modelu sfer planetarnych (przeźroczystych). Powierzchnia Ziemi jest zakrzywiona. Dookoła niej krążą: Gwiazdy  w odległości 9, Księżyc 18
a Słońce 27 średnic Ziemi.
Następnie usłyszeliśmy o Eudoksosie z Knidos (IV w. p.n.e.) twórcy modelu, w którym ciała niebieskie poruszały się
po współśrodkowych sferach wirujących ze stałą prędkością wokół Ziemi
Udoskonalił go Kallippos, który wykonał dokładne pomiary długości pór roku.
Dzięki Arystotelesowi (IV w p.n.e.) model geocentryczny, udoskonalony o epicykl (wyjaśnia ruch wsteczny planet zewnętrznych) i ekwant (punkt wyrównawczy Ptolemeusza) przetrwał następne dwa tysiące lat.
Arystarch z Samos (III w p.n.e.) jako pierwszy zaproponował heliocentryczny model Układu Słonecznego. Twierdził że Ziemia krąży wokół Słońca oraz wokół własnej osi. Astronomowie starożytni odrzucili tę hipotezę bo nie zgadzała się
z obserwacjami. Arystarch błędnie przyjął kształt orbity ziemskiej jako okręgu.
Archimedes z Syrakuz III w p.n.e.) opisał ruch pięciu planet, Słońca i Księżyca wokół nieruchomej Ziemi, zbudował globus i planetarium z hydraulicznym napędem (Marcellus zabrał je jako jedyny łup z Syrakuz). Jego dokładność chwalił Cyceron 150 lat później.
Christiaan Huygens (XVII w.) prowadząc obserwacje przez nowy teleskop odkrył księżyc Saturna, który został nazwany Tytan. Podał pierwsze szacunki prędkości światła.
Obliczył czas obiegu Saturna wokół Słońca (ponad 29 lat-co w przybliżeniu daje wynik 206:7- ilość zębów na tarczach mechanizmów).
Następnie obejrzeliśmy na ekranie tellurium Grahama o rozpiętości 33cm (Słońce, Księżyc, Ziemia).
Następnie zobaczyliśmy planetarium sufitowe w Holandii i planetarium Meyera.
Ciekawostką był Atlas Farnezyjski(kopia rzeźby hellenistycznej z II wieku.Atlas ugina się pod ciężarem sfery niebieskiej , na co został skazany przez Zeusa. Na wyrzeźbionej kuli przedstawiono 41 spośród 48 klasycznych konstelacji opisanych przez Ptolemeusza (najstarsze przedstawienie gwiazdozbiorów znanych starożytnym Grekom).
Astronomowie wynaleźli astrolabium, które służyło żeglarzom do określania szerokości geograficznej,
a także do pomiaru czasu (używał m.in. Mikołaj Kopernik).
W globusie Gottorpa (średnica ,3,2m, waga 3 tony) mogło przebywać na obserwacjach 12 osób
Globus Rogera Longa (1680-1770) miał 5m średnicy i ważył tylko 500kg. Mieściło się w nim 30 osób.
Tak doszliśmy do Walthera Bauersfelda (1879- 1959) pracownika zakładów Carl Zeiss Jena.
W roku 1923 otwarto pierwsze planetarium z projektorem ZKP-0 (4900 gwiazd). W 1953 r. zaprojektowano nowy projektor ZKP-1 (Zeisskleineplanetarium). Wybudowano ok. 250 egzemplarzy tego urządzenia.
Współcześnie buduje się planetaria cyfrowe i analogowe. Jest tylko kilka firm które oferują produkty na najwyższym poziomie (Carl Zeiss, Konica Minolta, Ohira Tech, Goto). Jako ciekawostkę podano, ze projektor Megastar II firmy Ohira Tech może wyświetlić milion gwiazd.
Następnie obejrzeliśmy krótki film o rozbiórce projektora Zeissa w Planetarium Śląskim. Za dwa lata po remoncie, obiekt będzie się prezentował bardzo atrakcyjnie. Będzie dobudowane 2500m2 nowej powierzchni. Całość będzie podzielona na trzy strefy: sejsmologia, meteorologia, astronomia. Przewidziano wiele atrakcji dla chętnych (symulowanie wstrząsów, w różnych odległościach od epicentrum, przebywanie w różnych warunkach klimatycznych
itd.).
Wykład pana Stefana Janty był bardzo ciekawy, a słuchacze UTW muszą niestety dosyć długo poczekać, aby obejrzeć jak założenia projektowe mają się do rzeczywistości.
Sądzę, że z przyjemnością wysłuchamy kolejnego wykładu pana Dyrektora Planetarium Śląskiego w następnym semestrze.
Opracował: Henryk Duda

Bezpieczeństwa Konsumenta 60+

W dniu 12 grudnia 2018r. o godz. 17 -tej w auli  (s. 105) Szkoły Podstawowej Nr. 1 w Świętochłowicach – Piaśnikach przy ul. J. Zubrzyckiego 38 odbędzie się w ramach kampanii organizowanej przez Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej  wykład nt. : „Bezpieczeństwa Konsumenta 60+” , który wygłosi p. Mariusz Kieczek – ekspert KIGS.
Wykład ma charakter otwarty, zapraszamy seniorów niezrzeszonych w naszym UTW.