Home » Bez kategorii

Category Archives: Bez kategorii

Czarne dziury

W środę 29.05.2019 r. wykład pt. „Czarne dziury” przedstawił wicedyrektor Planetarium Śląskiego w Chorzowie
mgr Stefan Janta.
Na początku obejrzeliśmy krótki, żartobliwy film o czarnej dziurze. Pewnemu panu udało się skserować na białej kartce czarną dziurę. Za jej pomocą wyciągnął słodycze z zamkniętej szafki, a następnie pieniądze z bankomatu.
Mimo tak obiecującego początku czarna dziura pochłonęła wkrótce szczęśliwca.
Następnie wykładowca podał kilka przykładów prędkości ucieczki (druga prędkość kosmiczna – minimalna prędkość początkowa, jaką musi mieć obiekt, aby mógł opuścić pole grawitacyjne danego ciała niebieskiego). Dla Ziemi wynosi ona 11,2 km/s, dla Księżyca 2,4 km/s a dla Słońca  ok 617 km/s.
Co to jest światło?
Potocznie nazywa się tak widzialną część promieniowania elektromagnetycznego. Obejrzeliśmy kilka laserów: czerwony, zielony i niebieski. Najmocniejszy jest laser niebieski. Przy mocy 200mW, w ciągu kilku sekund wypalił dziurę w kilku stronach gazety. Dlatego ze względu na zasięg (niebezpieczeństwo dla ruchu lotniczego) ich sprzedaż w trybie normalnym jest zakazana.
Prędkość światła w próżni to ok 299792 km/s. Pierwszy (bez powodzenia) próbował zmierzyć prędkość światła Galileusz.
Kierownik laboratorium astronomicznego w Paryżu Giovanni Cassini (1625-1712)  zatrudnił duńskiego astronoma Ole Romera (1644-1710). Wyliczyli oni na podstawie obserwacji 4 księżyców Jowisza prędkość światła na ok. 200.000 km/s.
W 1783 r. John Mitchell rozważał istnienie tak masywnych obiektów, iż nawet światło nie może z nich uciec.
W 1796 r. Pierre de Laplace propagował tę samą ideę w swojej książce.
W 1905 r. po opublikowaniu szczególnej teorii względności Albert Einstein zaczął rozważać wpływ grawitacji na światło. W 1915 r. sformułował ogólną teorię względności.
W 1931r. Chandrasekhar na przykładzie białego karła pokazał, że powyżej pewnej granicznej masy nic nie jest w stanie powstrzymać kolapsu gwiazdy.
W 1939 r. Robert Oppenheimer potwierdza kolaps grawitacyjny. Taki obiekt nazwano „zamrożoną gwiazdą”, ponieważ dla dalekiego obserwatora kolaps będzie zwalniał.
W 1969 r. John Wheeler zaproponował nazwę „czarna dziura”.
Grawitacja jest opisywana jako zakrzywienie czasoprzestrzeni. Ciała poruszają się po torach, które są liniami
o ekstremalnej długości. Linie takie nazywamy geodezyjnymi. W skrajnych przypadkach oddziaływanie grawitacji może być tak duże, że wszystkie linie geodezyjne wokół danego ciała są liniami zamkniętymi. Żadna z nich nie wychodzi poza pewien ograniczony fragment przestrzeni zwany horyzontem zdarzeń. Z czarnej dziury nie można się wydostać,
bo wszystkie drogi ucieczki prowadzą z powrotem do środka. Czarne dziury o masie gwiazdowej formują się w wyniku zapadania grawitacyjnego bardzo masywnych gwiazd pod koniec ich życia. Po uformowaniu się, czarna dziura może kontynuować powiększanie swych rozmiarów absorbując masę z otoczenia. W centrum Drogi Mlecznej istnieje czarna dziura o masie ok.    4 mln mas Słońca.
Wiele czarnych dziur o masie gwiazdowej udało się zidentyfikować w systemach podwójnych.
Gwiazda która ma masę 8 razy większą od Słońca może wyprodukować wszystkie pierwiastki.
Słońce ma w jądrze temperaturę ok. 14 mln stopni, a na powierzchni ok. 6000 stopni C (życie ok. 10 mld lat). Olbrzymie gwiazdy mają temperaturę w jądrze do 50 mld stopni ale żyją krótko bo ok. 500mln lat.
Jeżeli w jądrze masywnej gwiazdy przestały zachodzić reakcje termojądrowe to zmniejszanie ciśnienia promieniowania powoduje zapadanie się gwiazdy pod własnym ciężarem, bądź biały karzeł tak długo pobierał masę z sąsiedniej gwiazdy, aż przekroczył masę Chandrasekhara, co spowodowało eksplozję termojądrową, następuje eksplozja supernowej. W naszej galaktyce supernowa wybucha raz na 300 lat.
Eksplozje supernowych są głównym mechanizmem rozprzestrzeniania się w kosmosie wszystkich pierwiastków cięższych niż tlen, oraz jedynym źródłem pierwiastków cięższych od żelaza.
Gdyby Ziemia miała być czarną dziurą to zgodnie z równaniem, promień Schwarcschilda wynosi ok.9mm (średnica Ziemi 18mm)
r schw = 2GM/c2
gdzie G = 6,67 X 10(do minus 11) [Nm2/kg2] – stała grawitacyjna
c – prędkość światła w próżni
M – masa obiektu
Gdyby Słońce miało być czarną dziurą to jego średnica wynosiłaby ok. 1km.
10 kwietnia 2019 r. przedstawiono pierwsze w historii zdjęcie ukazujące cień czarnej dziury
w centrum galaktyki M87. Obraz uzyskano dzięki projektowi EHT (Teleskop Horyzontu Zdarzeń). To zdjęcie było tworzone przez wiele miesięcy. Czarna dziura ma rozmiar 10.000 razy mniejszy niż czerwony obszar na zdjęciu.
Edwin Hubble jako pierwszy stwierdził, że częstotliwości światła emitowane przez odległe galaktyki są przesunięte
ku niższym wartościom (światło jest bardziej czerwone) niż światła
wyemitowanego przez źródło  spoczywające. Te obserwacje dowodzą, że przestrzeń rozszerza się.
W 2011 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymali Saul Perlmutter, Brian Schmidt i Adam Riess. Udowodnili oni ,
że – o ile nasz opis Wszechświata jest poprawny – Wszechświat rozszerza się coraz szybciej.
Wykład był bardzo ciekawy i naprawdę bardzo mnie zainteresował (choć muszę przyznać, że skala tematu bardzo mnie przerasta).
Sądzę, że słuchacze UTW w Świętochłowicach z zainteresowaniem i przyjemnością wysłuchają kolejnego wykładu pana mgr Stefana Planty w następnym semestrze.
Opracował: Henryk Duda

Kolonie dla seniorów

Szanowni Państwo,
u progu wakacji życzę Państwu – w imieniu seniorów – wolontariuszy Parkowej Akademii Wolontariatu – dobrego odpoczynku, wielu ciekawych inspiracji i pasjonujących spotkań.
Wolontariusze PAW działają również w czasie wakacji, a to oznacza, że w Parku Śląskim w zajęciach dla seniorów można brać udział przez całe wakacje. Zapraszamy więc Waszych słuchaczy, uczestników, członków na „kolonie dla seniorów” do Parku Śląskiego – bezpłatnie, bez zapisów… Wystarczy przyjść i wziąć udział. Tak po prostu:)
Program na czerwiec podpinam. Znaleźć go można również na profilu fb Fundacji Park Śląski
Kolonie dla seniorów – czerwic 2019 – pobierz
Akademia Aktywnego Seniora – pobierz

Prawda i fikcja powieściowa

W środę 08.05.2019 r. wykład pt. „Prawda i fikcja powieściowa” wygłosił mgr Marian Piegza.
Prelegent postanowił podzielić się swoimi przemyśleniami na temat literatury z słuchaczami UTW w Świętochłowicach.
Literatura jest odbiciem rzeczywistości (nieraz dalekim). To jak odbicie w lustrze, które czasem może być krzywe
i wtedy otrzymujemy obraz karykaturalny.
Pojmowanie rzeczywistości to bardzo indywidualna kwestia. To coś co jest odmienne dla każdego z nas. Autor tworząc powieść (opowiadanie) daje cząstkę siebie w swoich bohaterach.
Prawda i fikcja mieszają się ze sobą i nie należy uważać, że wszystko co zostało napisane jest prawdziwe. Proust uważał, że fikcja jest bardziej rzeczywista od rzeczywistości. Tak jest  z każdą dobrą książką. Nagle dostrzegamy związki, znaczenia, których nie przeczuwaliśmy.
Pan Marian napisał powieść pt. „Odnaleziony portret”. Jej akcja rozgrywa się w XX wieku,  w ciągu  około 80 lat.
Jak pisze autor w posłowiu „W powieści obserwujemy obok fikcyjnych bohaterów także ludzi, którzy naprawdę w tym czasie żyli i wpisali się w dzieje swej miejscowości i całego regionu… Pragnę jednak zaznaczyć, że zbieżność losów bohaterów tej powieści z życiem, postaciami rzeczywistymi – jest całkowicie przypadkowa.”
Autor zapowiedział wydanie drugiej powieści, która będzie kontynuacją „Odnalezionego portretu”
Na pewno dużym ułatwieniem dla autora w pisaniu tej powieści, była jego kilkudziesięcioletnia praca związana
z opracowaniami  dotyczącymi historii Górnego Śląska, a szczególnie Świętochłowic.
Na zakończenie spotkania słuchacze UTW mogli nabyć najnowszą książkę pana Mariana Piegzy pt. „Odnaleziony portret”, która wzbudziła spore zainteresowanie.
Opracował: Henryk Duda

Zespół Aspergera – geniusz czy dziwak?

W środę 24.04.2019 r. wykład pt.„Zespół Aspergera – geniusz czy dziwak?” przedstawiła pani dr n. med Katarzyna Wojaczyńska-Stanek, neurolog dziecięcy, pediatra.

Od nich się zaczęło.

Artykuł Leo Kannera (amerykański twórca psychiatrii dziecięcej) z 1943 roku  wraz z niezależnie napisaną publikacją Hansa Aspergera (austriacki lekarz pediatra, psychiatra) z 1944 r. zapoczątkowały badania nad autyzmem dziecięcym (wyrażał się o swoich pacjentach „mali profesorowie”).

Po raz pierwszy terminu Asperger’s Syndrome  użyła w 1981 r. Lorna Wing.Obecnie w Polsce używa się terminu Zespół Aspergera, na świecie nie.

Badania  przeprowadzone p;rzez szwedzkich naukowców (Christopher Gillberg) w Goteborgu w 1993 r.
wykazały że 3,6/1000 dzieci w wieku 7-16 lat (u chłopców cztery razy częściej) spełnia kryteria zespołu Aspergera.

Zespół Aspergera – kryteria diagnostyczne wg DSM-IV

  1. Jakościowe upośledzenie interakcji społecznych (przynajmniej

2 z 4) :

1 – trudności w nawiązywaniu kontaktów niewerbalnych

2 – brak zdolności nawiązywania kontaktu z rówieśnikami

3 – brak potrzeby wspólnej zabawy z innymi posiadania wspólnych zainteresowań lub osiągnięć

4 – brak społecznej lub emocjonalnej wzajemności (empatii).

  1. Ograniczone, stereotypowe wzorce zachowań zainteresowań i aktywności (przynajmniej 1 z 4):

1 – całkowite zaabsorbowanie jednym (kilkoma) wzorami zainteresowań, które są anormalne pod względem intensywności i stopnia skupienia

2- sztywne powtarzanie  niefunkcjonalnych działań rutynowych lub rytuałów

3- stereotypowe i powtarzające się manieryzmy ruchowe (np. trzepotanie lub wykręcanie rąk)

4- trwałe zainteresowanie elementami przedmiotów (np. kołami pojazdów, klamkami drzwi).

  1. Zaburzenie powoduje istotne upośledzenie funkcjonowania w życiu społecznym lub zawodowym.
  2. Brak opóźnienia w rozwoju mowy, funkcji poznawczych, umiejętności praktycznych oraz zainteresowania otoczeniem
  3. wykluczone rozpoznanie innego zaburzenia rozwojowego lub schizofrenii.

Zespół Aspergera –  wg klasyfikacji ICD 10 (obowiązuje w Polsce od 1996 r.), kryteria są następujące:

A brak opóźnienia w rozwoju mowy i funkcji poznawczych

1 – wymawianie pojedynczych słów przed ukończeniem 2 roku życia,

komunikacja zdaniami przed ukończeniem 3 roku życia

2- istnienie umiejętności praktycznych oraz zainteresowania otoczeniem odpowiadające normom rozwojowym
w 3 pierwszych latach życia

3 – szczególne umiejętności (nadmierna fascynacja)

  1. Przynajmniej 2 z poniższych trudności:

1- zaburzony kontakt wzrokowy, mimika, postawa ciała, gestykulacja

2 – trudności we właściwych relacjach z rówieśnikami

3 – brak empatii, nieadekwatne reakcje na sytuacje społeczne

4 – brak potrzeby zabawy z innymi, posiadania wspólnych zainteresowań lub osiągnięć.

  1. Chociaż 1 z poniższych zachowań

1- stereotypowe i ścisłe zainteresowania, powtarzanie rytuałów i niepraktycznych czynności

2- powtarzające się ruchy (trzepotanie rękami lub palcami, ruchy całego ciała)

3 – zafascynowanie częściami przedmiotów lub elementami materiałów(kolor, faktura,dźwięk).

  1. Wykluczenie innych zaburzeń rozwojowych.

Najczęściej wymienia się zespół 6 głównych kryteriów diagnostycznych Gillbergów z 1989 r.obejmujących aspekty, które nie zostały wymienione w klasyfikacjach w.w.

1- zaburzenia interakcji społecznej, nieumiejętność lub brak chęci pracy w grupie

2 – zaburzenia mowy i języka(perfekcyjny język ekspresyjny, sztywna i pedantyczna mowa, brak rozumienia znaczeń przenośnych i ukrytych

3 – zawężone, specjalistyczne zainteresowania

4 – zachowania powtarzalne, rutynowe, niezmienne

5 – trudności w komunikacji niewerbalnej (ograniczone gesty, skąpa ekspresja twarzy, dystans fizyczny,
kłopoty z kontaktem wzrokowym

6 – niezdarność ruchowa (nie zawsze).

Kryteria te pomagają odróżnić ZA od zaburzeń osobowości czy emocji. Może się zdarzyć, że osoba spełniająca warunki DSM-IV czy ICD 10 nie spełni kryteriów Gillbergów, zwłaszcza pod względem zaburzeń w rozwoju języka
(co najmniej 3 z wymienionych są konieczne do potwierdzenia diagnozy ZA).

Objawy

Różne nasilenie od niepełnosprawnego poprzez dziwaka do geniusza

Najbardziej typowe objawy występują w młodym wieku,później mogą się zmieniać, zanikać często zaciemniając obraz zaburzenia.

Kryteria autyzmu i ZA są nieostre i w indywidualnych przypadkach może być bardzo trudno określić z jakim zaburzeniem mamy do czynienia.

Najbardziej typowe to np.

-„ślepota umysłu” – konwenanse nie istnieją

– kolekcjonerstwo

– nieumiejętność planowania czasu

– problem ze zrozumieniem mowy ASD

– niepełnosprawność intelektualna – 60%

– ADHD – 50%

– zaburzenia lękowe 30-50%

– chód na palcach

– zmniejszenie objętości ciała migdałowatego

– obniżenie poziomu melatoniny .

Dziecko z ZA ma duże trudności w nauczeniu się jazdy na rowerze.

Każdy chory z ZA jest dziwakiem, nie każdy dziwak ma zespół Aspergera.

Tu pani dr Katarzyna Wojaczyńska-Stanek pokazała bardzo wiele postaci (np Bill Gates, Albert Einstein,
Leonardo da Vinci, itd), które miały ZA. Prowadząca przedstawiła równanie A.Einsteina obrazujące osiągnięcie sukcesu.

a = x + y + z

gdzie a to miara sukcesu, x- to praca, y- to rozrywka, z – to trzymanie języka za zębami.

Obecnie w nowej klasyfikacji ICD 11 zespół Aspergera ma zniknąć

(w wysokofunkcyjnym autyzmie). Stwarzać to będzie wiele trudności lekarzom i pacjentom. Neurolodzy dziecięcy protestują ale są w mniejszości. Dopóki nowa klasyfikacja nie jest przetłumaczona na język polski wszystko „idzie”
po staremu.

Na koniec prowadząca zaleciła lektury dla zainteresowanych omawianymi zagadnieniami.

Niestety zapamiętałem tylko nazwisko Camilla Lacberg (Super Charlie).

Wszyscy z zainteresowaniem wysłuchali bardzo komunikatywnego wykładu pani dr Katarzyny Wojaczyńskiej-Stanek
i sądzę, że chcieliby wysłuchać następnego wykładu.

Opracował: Henryk Duda

Protokół dyplomatyczny, a życie codzienne. Warsztaty

W środę 10.04.2019 r. zajęcia pt.„Protokół dyplomatyczny, a życie codzienne. Warsztaty” prowadziła pani Halina Bieda, dyrektor Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach. Pani Halina Bieda jest również radną sejmiku województwa śląskiego.

Prowadząca zajęcia rozdała słuchaczom testy i poprosiła o dobranie się w dwuosobowe zespoły.

Po ukończeniu testu pani dyrektor podała prawidłowe odpowiedzi. Okazało się, że najlepszy wynik 36 prawidłowych odpowiedzi na 40 możliwych, udzielił zespół w składzie:

pani Krystyna Adamska

pani Urszula Hajduk. Gratulacje!

Najwięcej kłopotów słuchaczom sprawiały pytania ze skrótami szczególnie angielskimi.

Dla przypomnienia

Pytanie 21. Określenie „black tie”(czarny krawat” na zaproszeniu oznacza konieczność ubrania smokingu dla mężczyzny, sukienki dla kobiety.

Pytanie 33. Jak należy się ubrać na przyjęcie określone „white tie” (biały krawat)- mężczyzna we fraku, kobieta w długiej sukni.

Pytanie 39. Określenie „overdressed” („nadubrany”) opisuje np. założenie fraka na piknik.

Pytanie 40. Skrót na wizytówce „p.f. ” oznacza pour feliciter (by złożyć życzenia- gratulacje)

p.c. – pour condoleances (by złożyć kondolencje)

p.p. – pour presentation (by przedstawić się).

Pytanie 22. „s.t.” na zaproszeniu oznacza, sine tempore- wymagana jest bezwzględna punktualność

c.t. cum tempore- oznacza, że można się spóźnić (ale maksymalnie o kwadrans).

Pytanie 11. Napis na zaproszeniu R.S.V.P. oznacza (respondes s’il vous plait) prośbę o potwierdzenie przybycia (wymaga obowiązkowej odpowiedzi niezależnie od tego czy zaproszenie zostanie przyjęte, czy odrzucone).

Jeżeli pojawi się dopisek „Regrets only” to oznacza bezwzględną informację w przypadku odrzucenia zaproszenia. Brak odpowiedzi organizator rozumie jako przyjęcie zaproszenia i spodziewa się, że osoba zapraszana na pewno się pojawi na wydarzeniu.

Następnie pani dyrektor Halina Bieda poinformowała słuchaczy o kilku wydarzeniach organizowanych w maju przez muzeum.

02.05.2019r. „Świętochłowice biało-czerwoną pisane” (układanie flagi państwowej godz. 12:00, a o godz. 12:30 koncert Orkiestry Wojskowej z Bytomia.

03.05.2019 r. godz. 13:00 Otwarcie wystawy „90 rocznica wizyty Prezydenta RP Ignacego Mościckiego w Świętochłowicach”

08.05.2019 r. godz.11:00 Konferencja naukowa „Kościół katolicki a Powstania Śląskie i plebiscyt”.

Słuchacze zostali zaproszeni do udziału w tych wydarzeniach.

Zajęcia bardzo podobały się słuchaczom UTW i będziemy chcieli się spotkać z panią dyrektor Haliną Biedą jeszcze nie raz.

Opracował: Henryk Duda

Jak okiełznać uciekające słowa?. Trening pamięci

W środę 03.04.2019 r. wykład pt.„Jak okiełznać uciekające słowa?. Trening pamięci” wygłosiła pani psycholog Urszula Kłosińska.

Drugi wykład z cyklu „Trening pamięci” rozpoczął się tradycyjnie rozdaniem słuchaczom kartek papieru i długopisów.

Plan spotkania był następujący:

  1. Rozgrzewka
  2. Informacja o pamięci
  3. Ćwiczenia poprawiające zapamiętywanie nazw.
  4. Przerwa 10 minut.

Pani psycholog zadała obecnym 5 pytań biograficznych. Okazało się, że przeważająca grupa słuchaczy odpowiedziała poprawnie na wszystkie pytania.

Następne 5 pytań dotyczyło wiedzy. Tutaj z poprawnością odpowiedzi było dużo gorzej.

Jakie są rodzaje pamięci długotrwałej:

  1. a) epizodyczna (biograficzna- starsi lepiej pamiętają młodość)
  2. b) semantyczna (wiedzy – nie wiem od kogo i kiedy, ale się dowiedziałem)
  3. c) proceduralna (umiejętności – jak to się robi).

Anatomia pamięci długotrwałej.

Pracuje cała głowa, a w szczególności:

  1. a) hipokamp – pamięć deklaratywna (epizodyczna i semantyczna), wspomnienia
  2. b) ciała migdałowate – pamięć emocjonalna
  3. c) móżdżek – pamięć proceduralna
  4. d) kory mózgu – integrują wszystkie rodzaje pamięci
  5. e) wzgórze, jądra podstawowe
  6. f) ciało modzelowate – łączy półkule.

Pozytywem jest to, że głowa ma zdolność do regeneracji przez całe życie.

Prawa półkula odpowiada za emocje (intuicja).

Lewa półkula odpowiada za myślenie logiczne i racjonalne (centrum interpretacji mowy i liczb) .

Z wiekiem osłabia się pamięć nazw własnych. Jednocześnie następuje redukcja asymetrii półkulowej ( silniejsza pomaga słabszej).

Jak ćwiczyć aby słowa nie uciekały?

Pani psycholog zaleciła:

– grę w Scrabble (układanie na planszy powiązanych ze sobą słów przy użyciu płytek z literami o różnej wartości)

– grę Boogle – gra słowna polegająca na znalezieniu jak największej liczby słów na podstawie wylosowanego układu liter.

– rozwiązywanie krzyżówek.

Trzeba poznawać nowe słowa i je zapamiętywać.

Można samemu codziennie ćwiczyć układając  w czasie 1min. jak najwięcej słów  np. na literę m.

Takie ćwiczenie wykonali słuchacze. Bardzo dobry wynik to wypisanie powyżej dwunastu wyrazów. Niektórzy słuchacze osiągnęli 18-19 (rewelacja. Wynik poniżej 7 oznacza konieczność do natychmiastowego zabrania się
do ćwiczeń.

Następnie w czasie 1 min. zapisywali słowa związane z gospodarką kuchenną. W tym przypadku zdecydowana większość słuchaczy osiągnęła lepsze wyniki.

Jak nauczyć się kilku słówek naraz?

Najlepiej zapamiętuje się małe porcje informacji. Łatwiej jest zapamiętać nr telefonu przy trzech grupach złożonych
z 3 cyfr aniżeli numer dziewięciocyfrowy.

Robiąc zakupy w sklepie dobrze jest przygotować w domu podział na kategorie (pieczywo, warzywa, owoce, wędliny itp)  i tak zapisać.

Mając zestaw słów do zapamiętania: łódka, książka, kapelusz, jabłko, kosz  –

można sobie wyobrazić panią w samym kapeluszu, czytającą książkę erotyczną i sięgającą ręką do kosza z jabłkami.

Jeżeli mamy wykonać kilka czynności to również możemy je powiązać w wyobraźni np. trzeba nakarmić psa, kupić kapcie, podlać kwiaty. Wtedy możemy wyobrazić sobie psa w kapciach, który niszczy kwiaty na suchej działce. Gorzej, jeżeli po kilku godzinach będziemy próbowali odgadnąć „po jaką cholerę ten pies miał kapcie?”

Stwierdzono, że im bardziej nieprzyzwoite tworzymy obrazy, tym lepiej je zapamiętujemy.

Również godna polecenia jest gra DiXit (4-6 graczy). Do dyspozycji każdego gracza jest 6 kart, żetony (4-6),1 króliczek dla każdego gracza i plansza do przesuwania króliczków.

Jest to gra na skojarzenia.

Słuchacze z przyjemnością wysłuchali drugiego wykładu pani psycholog Urszuli Kłosińskiej, ciesząc się z góry na trzeci wykład, który będzie 15.05.2019 r.

Opracował: Henryk Duda

Walne Zgromadzenie Członków – 10.04.2019

Świętochłowice, dnia  26.03.2019.

 

Wszyscy Członkowie
Uniwersytetu Trzeciego Wieku
w Świętochłowicach

          Na podstawie art. 23 ust. 1 i 2  statutu Stowarzyszenia „ Uniwersytet Trzeciego Wieku w Świętochłowicach”   Zarząd zwołuje  w dniu 10 kwietnia 2019r ( środa )

 o godz. 16,30 w sali 105, Szkoły Podstawowej Nr. 1 w Świętochłowicach –  Walne Zgromadzenie Członków
z następującym porządkiem obrad:

1/ Otwarcie Zebrania.

2/ Wybór Przewodniczącego Zebrania i Sekretarza.

3/ Wybór Komisji Skrutacyjnej i stwierdzenie prawomocności obrad.

4/ Przyjęcie porządku obrad.

5/ Przyjęcie  Regulaminu Walnego Zgromadzenia Członków Stowarzyszenia UTW w Świętochłowicach

6/  Sprawozdanie Zarządu z działalności stowarzyszenia za rok  2018.

7/  Sprawozdanie Komisji Rewizyjnej za rok 2018.

8/  Podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia sprawozdania Komisji Rewizyjnej.

9/  Podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia sprawozdania Zarządu i udzielenia absolutorium  Zarządowi
zzzz czynności za rok 2018.

10/  Wybory Członka Zarządu Stowarzyszenia.

  1. podjęcie uchwały o odwołaniu ze składu Zarządu p. Ewy Rodek – Kłyś
  2. podjęcie uchwały o wyborze członka Zarząduj

11/  Zakończenie obrad.

Uprzejmie prosimy o punktualne przybycie.

Drugi termin Walnego Zgromadzenia Członków  w razie braku kworum

w wyznaczonym terminie odbędzie się w tym samym dniu o godz.16,40.

W imieniu Zarządu:

Sekretarz:    Grażyna Mazurek                        Prezes : Krystyna  Rawska

Budowniczy okrętów z żoną” Rembrandta, a asceza protestancka

W środę 27.03.2019 r. wykład pt  „Budowniczy okrętów z żoną” Rembrandta, a asceza protestancka” wygłosiła pani dr Barbara Lewicka, pracownik Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Literatura dotycząca Rembrandta jest bogata, a prelegentka przekazała słuchaczom, że swoje wywody oparła na książce „Portret Rembrandta”, której autorem jest Charles L.Mee, Jr.

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (1606-1669) obok Jana Vermeera i Fransa Halsa to najważniejszy malarz w sztuce holenderskiej XVII wieku. Pozostawił po sobie ok. 300 obrazów (dawniej uważano że nawet 700) i ponad 1000 rysunków i grafik. Urodził się w Lejdzie, gdzie uczył się w szkole łacińskiej, a w 1621 r. wstąpił na uniwersytet. W 1624 r. rodzice wysłali go do Amsterdamu gdzie doskonalił swoje umiejętności malarskie u Pitera Lastmana. Po powrocie do Lejdy otworzył własną pracownię i współpracował z Janem Lievensem.

W okresie lejdejskim swoje obrazy sygnował skrótem RHL. Później podpisywał się samym imieniem, podobnie jak wielcy artyści renesansu: Michał Anioł, Rafael, Tycjan.

Pomimo dużej ilości opracowań na jego temat, życie Rembrandta jest mało znane.

„Nawet dobre, znane biografie pełne są rzeczy prawdopodobnych i faktów, które mogły się tylko zdarzyć” – James Mee.

W 1631 r. Rembrandt osiadł w Amsterdamie, gdzie marszand obrazów zaproponował mu otwarcie u siebie pracowni. Za jego pośrednictwem uzyskał prestiżowe zamówienia od najbogatszych rodzin w Amsterdamie. W 1634 r. poślubił Saskie van Uylengurgh, córkę  burmistrza, która wniosła w posagu 40.000 florenów. Zamieszkali w luksusowym domu nad rzeką Amstel. Artysta namalował wiele portretów żony. Otworzył nową pracownię w wynajętym magazynie przez którą przewinęło się kilkudziesięciu uczniów. Rok 1640 był dla malarza pechowy. Najpierw zmarła jego matka, a następnie jego troje dzieci. W 1641 r. urodził się Tytus, ale rok później w wieku 30 lat umarła Saskia. Synem zajęła się guwernantka Geertje Dircx. W 1646 r. do domu Rembrandta przybyła nowa służąca, Hendrickje Stoffels. Artysta nie mógł jej poślubić, gdyż naraziłby się na stratę wielkiej części spadku po  Saskii. Zostali oskarżeni o konkubinat. W 1654 r. Hendrickje urodziła córkę Cornelię; równocześnie została ekskomunikowana. Rembrandt izolował się od świata, popadał w ruinę,coraz mniej czasu

poświęcał   na realizowanie zamówień. Został bankrutem, jego zbiory zostały zlicytowane.

W 1663 r. umarła Hendrickje, a niedługo po niej, syn Tytus. Rembrandt zmarł w 1669 r. w małym domku w dzielnicy Rozengracht, gdzie mieszkał ze swą córką Cornelią.

Następnie zostało omówionych kilka obrazów niderlandskiego malarza. Na pierwszy ogień zobaczyliśmy „Straż nocną”. Ma on, ponury nastrój, ciemne tło- z którego wyłaniają się jasne postaci. W 1975 r. szaleniec rzucił się z nożem na ten obraz. Porysowane płótno trafiło do renowacji, gdzie usunięto zbrązowiałą warstwę wierzchnią. Obraz z 1642 r. pokrywała warstwa werniksu, który z czasem ściemniał (obraz nie miał nic wspólnego z nocą). Druga nazwa „Wymarsz strzelców” również nie pochodzi od malarza. Obraz(portret grupowy) powstał na zamówienie amsterdamskich arkebuzerów i miał mało poetycki tytuł „Kompania Fransa Banninga Cocqoa i Willema van Ruytenburcha”. Obraz jest dynamiczny, pełen życia i ruchu co jest ewenementem w tych czasach. Wykorzystując szorstkość płótna, uzyskał efekt głębi, podkreślając kontrastami znaczące postaci. Przy przenosinach, nie mieścił się w nowym wnętrzu, więc go przycięto.

Lekcja anatomii doktora Tulpa (1632), powstała po publicznej sekcji zwłok (przestępcy) w Amsterdamie. Można było kupić bilet na to wydarzenie. Doktor Tulp wskazuje na kości ręki, tłumacząc budowę ciała. Brak jest narzędzi chirurgicznych (widać tylko otwartą księgę).

Już w 1517r Marcin Luter przekazał biskupowi Moguncji 95 tez (kupowanie odpustów). Zaczyna się reformacja. Król Henryk VIII Tudor występuje z kościoła katolickiego

Jan Kalwin (1509-1564) odcisnął największe piętno na duszy i charakterze Holendrów. Dlaczego?

1) Demokratyczna struktura organizacyjna kościoła (zniesienie celibatu, spowiedzi indywidualnej)

2) Powodzenie życiowe jest przejawem łaski bożej, a bogacenie się nagrodą za cnotliwe życie

3) Powiększanie majątku inwestowanie kapitału stanowi moralny obowiązek

4) Kalwin uznaje pobieranie procentów, co rozgrzesza kupca, bankiera, lichwiarza.

„Człowiek rodzi się z pewnym przeznaczeniem i w swoim życiu na ziemi nie ma wpływu na swój los” (Jan Kalwin).

Rodzice Rembrandta należeli do dwóch różnych kościołów. Nie był to jakiś ewenement.

Lucas Cranach maluje portret Marcina Lutra , a Tycjan Jana Kalwina.

Max Weber(1864-1920) wraz z Karolem Marksem uznawany jest za ojca socjologii. Starał się zdiagnozować procesy, które doprowadziły do powstania kapitalizmu i społeczeństw nowoczesnych. Twierdził on, że religia (protestantyzm) przyczynił się do rozwoju kapitalizmu.

Wierni żyli skromnie (ograniczanie konsumpcji), nie wywyższali się i gromadzili kapitał. Zobaczyliśmy obraz „Budowniczy okrętów z żoną” (1663), który przedstawia bogatą rodzinę, ale żyjącą skromnie. Tutaj również postaci są w akcji. Jedynie (być może) szerokość kryzy

była większa niż przeciętna, co stanowiło o ich wyższym statusie społecznym.

Z opinią Webera polemizuje Kurt Samuelson. Napisał, że nie znalazł żadnego dowodu na potwierdzenie teorii Webera (między doktryną purytańska a rozwojem kapitalizmu).

Religia nie była jedynym czynnikiem rozwoju gospodarczego.

Z przyjemnością wysłuchaliśmy kolejnego wykładu pani dr Barbary Lewickiej z serii historia sztuki. Sądzę, że w kolejnym semestrze będziemy mogli poznać kolejną postać z artystycznego świata .

Opracował: Henryk Duda

Muzyka kolei żelaznych XIX wieku

W środę 20.03.2019 r. wykład pt. „Muzyka kolei żelaznych XIX wieku” przedstawił pan redaktor Jacek Woleński.
Wiek XIX to era kolei żelaznych. W 1825 r. George Stephenson uruchomił pierwszą linię kolei żelaznych łączącą Stockton z Darlington. Z wyjątkiem Belgii, gdzie koleje budowano od początku z myślą o powstaniu sieci łączącej cały kraj, pierwsze koleje budowano z reguły jako pojedyncze linie. Konstruowano nowe parowozy, budowano wspaniałe dworce kolejowe i budowano wiele linii kolejowych (mosty, wiadukty).
Ceremonię otwarcia nowej linii, dworca kolejowego, miała uświetnić muzyka, na którą władcy nie szczędzili pieniędzy. Fascynacja i entuzjazm ludzi w XIX wieku związany z rozwojem kolei przewyższał chyba nawet powitania pierwszych kosmonautów w XX wieku (J. Gagarin, Walentina Tierieszkowa).
Muzycy na początku XIX w. pokonywali duże przestrzenie powozami,konno lub na piechotę. Kilkadziesiąt lat później mieli (ci bogatsi) już do dyspozycji koleje. Wiele zamówień na uroczystości związane z kolejami żelaznymi otrzymywała rodzina Straussów.
Jeszcze „Reise Galopp” Johanna Straussa (ojca, 1804-1849)) nawiązywała do podróży powozem. Tu usłyszeliśmy pierwszy fragment tego utworu. Już rok później komponuje „Eisebahn-Lust-Walzer” (Op.89) ośmiominutowy utwór
w którym można usłyszeć wiele elementów związanych z podróżowaniem kolejami. Najbardziej znanym utworem Jana Straussa ojca jest „Marsz Radeckiego”.
Johann Strauss (syn, 1825-1899) komponuje z okazji karnawału  dla cesarza Ferdynanda, Kadryl (6 odcinków). Następnie słuchamy fragmentu utworu „Wesoły pociąg” a później „Reise adventure”

Josef Strauss (1827-1870) komponuje „Grise auf Munchen” związany z podróżowaniem. Najbardziej znanym utworem Josefa jest „Pizzicato Polka” (komponuje razem z Janem).

Najmłodszy z rodziny Eduard Strauss (1835-1916) miał najwięcej zamówień z branży kolejowej. Komponował głównie polki („polka schnell”).
W jego dorobku znajdują się m.innymi polka „Mit dampf” (Z parą), „Bahn Frei”(Droga wolna) i „Ohne bremse” (Bez hamulców).
Rosja broniła się przed kolejami. Jednak w 1837 r. uruchomiono Kolej Carskosielską (Petersburg – Carskie Sioło – Pawłowsk) długości 27 km. Otwarcie dworca w Pawłowsku uświetnił przyjazd cara Mikołaja I (w karocy na platformie kolejowej). Na dworcu w Pawłowsku odbyło się wiele koncertów a muzykę tworzyło wielu artystów.
W Danii tworzył Hans Christian Lumbye (1810-1874, duński Strauss). Skomponował wiele walców, polek, mazurków, między innymi ” Kopenhagener Eisebahn – Dampf – Galopp”. Można sobie wyobrazić podróż od momentu wsiadania, aż do momentu wyjścia z wagonu pod warunkiem, że kiedyś samemu podróżowało się pociągiem prowadzonym przez parowóz.
W całej Europie komponowano muzykę dla kolei. Ale nie tylko muzykę.
Powstało wiele utworów literackich, dla malarzy był to temat wielu prac, a architekci stworzyli wiele arcydzieł (dworce, infrastruktura kolejowa).
Droga wolna „Bahn Frei” Edwarda Straussa była ostatnim utworem muzycznym, który wysłuchaliśmy.
Słuchacze UTW poznali odrobinę historii rozwoju kolei żelaznych w Europie w XIX w. i z przyjemnością  wysłuchali wielu fragmentów utworów muzycznych związanych z rozwojem komunikacji, które przedstawił nam pan redaktor Jacek Woleński.
Opracował: Henryk Duda

Czego nauczyły mnie konie?

W środę 13.03.2019 r. wykład pt.  „Czego nauczyły mnie konie?” przedstawił pan Wojciech Ginko.
Konie żyją na Ziemi od ok. 50 milionów lat. Koń (ssak nieparzystokopytny) po raz pierwszy został udomowiony
ok. 3,5 tysiąca lat p.n.e. w Kazachstanie. Obecnie przedstawiciele 18 z 21 współczesnych ras hodowlanych pochodzą
od dwóch linii – arabskiej i turkmeńskiej.
Co jest najważniejsze dla koni?
1. Przeżyć
2. Rozmnożyć się.
3. Mieć szefa (koń ma zakodowane, że przywódca musi być silny, prowadzi do wodopoju, na    dobre pastwiska itd.)
4. Być w stadzie (mogą być to także inne zwierzęta).
5. Rozwijać się (zabawa, współpraca z człowiekiem).
6. Jedzenie.
Konie to zwierzęta bardzo spostrzegawcze. Reagują zarówno na mowę ciała człowieka (napięcie mięśni, postawa)
jak i na jego emocje (tętno, stan psychiczny). Dlatego człowiek który kontaktuje się z koniem musi być spokojny. Ładowanie konia do przyczepki powinno odbywać się bez bata, tylko przy użyciu chorągiewki, ale wymaga to wiedzy
i czasu. Każdy element , nawet drobny wykonany zgodnie z życzeniem człowieka powinien być nagradzany chwilą spokoju.
W przypadku trudnego konia, aby go nauczyć wejścia do przyczepki, trzeba poświęcić nawet trzy tygodnie.
Konie mają bardzo szybką reakcję co pomaga im w ucieczce, w razie zagrożenia. Jak szybka jest ta reakcja pokazał słuchaczom filmik, na którym kowboje oddzielali cielaka od stada. Jeździec nie dotyka wodzy. Koń sam pilnuje cielaka
i nie dopuszcza go do stada.
W  następnym filmiku podczas corridy, zdrowie a czasem nawet życie jeźdźca zależy od uników konia przed atakującym bykiem.
Następny filmik. Konia można zatrzymać wzrokiem. Jeżeli patrzymy na jego tylne nogi to koń odwraca się
do instruktora przodem. Następnie taka osoba może nauczyć konia aby chodził za nią jak pies.
Na warsztatach nawet dziecko potrafi nauczyć się takiego postępowania aby kucyk biegał za nim (ma się konia w tylnej kieszeni).
Następnie obejrzeliśmy filmik o powożeniu. Sędziowie siedzieli na zaprzęgu, czego obecnie już się nie praktykuje,
z powodu dużej ilości wypadków. Kolizje były efektowne – dobrze się patrzyło, ale osobiście wolałbym w nich nie uczestniczyć. Nauka powożenia to trudna sztuka i zajmuje to minimum jeden rok.
Konia można prosić o to co może zrobić. Jeżeli się go poprosi o to czego on nie umie, to może ukarać proszącego. Dobre porozumienie to efekt długiego treningu.
Jeszcze dłużej bo 3-4 lat trwa nauka konia do służby w policji.Konie muszą wyzbyć się strachu.
Nauka odbywa się w grupach, gdyż wtedy konie czują się lepiej.
Najtrudniejsza jest woltyżerka która wymaga wieloletnich ćwiczeń. Współpraca i wzajemne zaufanie jest konieczne
aby pokaz nie zakończył się katastrofą.
Najtrudniejszą konkurencją jest WKKW (Wszechstronny Konkurs Konia Wierzchowego). Po wielu latach treningu zarówno jeździec jak i koń wiedzą czy dobrze pojechali.
Osoby niepełnosprawne (niedowład nóg, ślepota itp.) dobrze radzą sobie kierując koniem.
Ludzie skupiają się na kalectwie, konie nie. Koń wyczuwa stan psychiczny człowieka – gdy jeździec traci orientację, koń natychmiast wpada w panikę. Konie potrafią dostosować się do indywidualnych jeźdźców. Czasem nie do końca wiadomo jak niepełnosprawny kieruje koniem.
Można podejrzewać że koń czyta myśli.
Ostatni filmik pokazał bardzo wylęknionego konia pani Emmy. Trzy miesiące trwało pokonywanie  lęku.
Po czterech miesiącach między właścicielką i koniem zapanowała pełna harmonia.
Sądzę, że ten ciekawy wykład pana Wojciecha Ginko  pokazał słuchaczom UTW jak niewiele wiemy o koniach,
które 60 lat temu były obecne również w miastach.
Opracował: p. Henryk Duda