W dniu 11.03.2026 r. naszym gościem była p. mgr Katarzyna Grolik – pedagog, logopeda, mediator sądowy i pozasądowy; przedstawiła zagadnienie zdrowia w różnych jego aspektach.
Jak Twoje zdrowie ? – pytamy.
Odpowiadamy – może być, jakoś leci, boli mnie … itp.
1. Zdrowie fizyczne – to stan, w którym organizm funkcjonuje prawidłowo, a narządy i układy pracują bez zakłóceń.
2. Zdrowie psychiczne – każdy ma jakieś wyobrażenie, ale nie musi ono być prawdziwe.
Ważna jest emocjonalna równowaga oraz poczucie sprawstwa i cel.
3. Zdrowie społeczne – to zdolność jednostki do nawiązywania i utrzymywania zdrowych relacji
z innymi oraz umiejętność funkcjonowania w społeczeństwie. Ważne jest spędzanie czasu
z przyjaciółmi, aktywność fizyczna i równoważenie czasu spędzanego w towarzystwie i poza nim.
Piramida potrzeb Maslowa (1908-1970). „Hierarchię potrzeb” opisał w artykule w „Psychical Review w 1943 roku.
To sekwencja potrzeb od najbardziej podstawowych do potrzeb wyższego poziomu, które aktywizują się dopiero po zaspokojeniu niższych. Maslow nie przedstawił swojej koncepcji w takiej formie. Została stworzona przez zniekształcenie pomysłów Maslowa przez konsultantów biznesowych. Generalnie obecnie przyjęto, że jej założenia nie zostały potwierdzone w badaniach empirycznych.
Obejmuje ona 4 warstwy.
1. Na samym dole są potrzeby fizjologiczne (dodano potrzeby seksualne).
Są to wymagania fizyczne do przetrwania człowieka (powietrze, woda, jedzenie, odzież i schronienie). Gdy są zaspokojone to człowiek może się rozwijać.
2. Potrzeba bezpieczeństwa związana z całym życiem obejmuje:
– bezpieczeństwo osobiste
– bezpieczeństwo ekonomiczne
– zdrowie i dobre samopoczucie
– zabezpieczenie przed chorobami i wypadkami.
3. Potrzeba przynależności (jest szczególnie silna w dzieciństwie).
Ludzie potrzebują przynależności i akceptacji wśród swoich grup niezależnie od ich wielkości. Większość ludzi potrzebuje stabilnego szacunku dla samego siebie i poczucia własnej wartości („wyższa” wersja). „Niższa” wersja własnej wartości to potrzeba szacunku ze strony innych.
My ludzie potrzebujemy pochwał. Wiele osób nie potrafi mówić komplementów ani przyjmować pochwał. Szkoda. Łatwiej przecież mówić, ładne rzeczy i widzieć uśmiech na twarzy interlokutora.
Doceniać należy codzienne rytuały: wspólne jedzenie posiłków, picie kawy, wspólne spacery trzymając się za ręce, itp. Nawet 40 lat po ślubie warto mówić partnerce (partnerowi) piękne rzeczy, kupić bukiet kwiatów, docenić wykonaną pracę (pamiętamy, że panowie również lubią komplementy). Należy wykorzystać dobry moment np. mocno zdenerwowany mąż wchodzi do mieszkania i mówi „Poważnie uszkodziłem samochód”- jeżeli mu powiemy „Całe szczęście, że Tobie nic się nie stało” , a przecież mamy dobre ubezpieczenie, to z pieniędzmi nie powinno być źle. Taka reakcja to będzie miód na jego serce.
4. Samorealizacja.
Maslow ocenia ten poziom jako pragnienie, żeby stać się najlepszym i osiągnąć wszystko to co możliwe (dążenie do pełnego rozwoju własnego potencjału, talentów i pasji).
Nie należy się zrażać drobnymi niepowodzeniami i próbować dalej. Zapraszamy rodzinę
i przygotowujemy pierogi według nowego przepisu. Niestety ocena gości jest jednoznaczna, tym razem mamo nie są one najlepsze. Ale następne na pewno będą.
Każdy realizuje te plastry piramidy na swój sposób. To są bardzo indywidualne rozwiązania.
Asertywność to umiejętność bezpośredniego wyrażania własnych opinii, potrzeb i uczuć w sposób jasny, stanowczy, ale szanujący granice innych ludzi. Niestety część osób myli asertywność
z chamstwem.
Kiedy dzieci już dorosną musimy pamiętać o umiejętnym stawianiu granic. Czasami nasze dzieci uważają, że możemy się opiekować wnukami i to jest dla nas nagroda. Trzeba ich spokojnie z tego błędu wyprowadzić i wyznaczyć ramy czasowe kiedy to będzie możliwe.
My sami odbieramy sobie prawo do szczęścia – „bo nam nie wypada”. Uczmy się języków obcych, nowych tańców (bachata, zumba), chodźmy na wykłady, ćwiczenia .
Czego nie doćwiczysz to dośmiejesz J
Nie zapominajmy się śmiać (często i głośno) ponieważ wtedy :
– rozluźniamy mięśnie twarzy
– poprawiamy pracę serca i płuc (dotleniamy organizm)
– redukujemy stres (obniża się poziom hormonów stresu – kortyzolu i adrenaliny) co działa relaksująco
na organizm
– wydzielają się endorfiny, które wywołują uczucie euforii i poprawiają samopoczucie
– poprawia się perystaltyka jelit (z wiekiem się pogarsza)
– wspólny śmiech zbliża ludzi, poprawia komunikację.
Śmiech jest bardzo dobry ale nie zastąpi kontrolnych badań i wizyt u lekarza. Ludzie blokują się kiedy usłyszą, że powinniśmy udać się do psychologa, lub co gorsza do psychiatry. Jeżeli chcemy być wyleczeni, to powinniśmy korzystać z usług profesjonalistów.
Choroby nowotworowe najczęściej diagnozowane u kobiet w Polsce to:
– rak piersi (najczęściej diagnozowany), ok.25 %)
– rak jelita grubego (silnie związany ze stylem życia)
– rak płuca (główna przyczyna zgonów nowotworowych).
Ważna jest regularna profilaktyka: mammografia, cytologia i kolonoskopia.
Najczęstsze nowotwory u mężczyzn w Polsce to:
– rak prostaty (23%), często rozwija się bezobjawowo
– rak płuca (główna przyczyna zgonów nowotworowych)
– rak jelita grubego, w tym rak okrężnicy i odbytnicy (11-12 %).
Ważne są regularne wizyty u urologa oraz badania przesiewowe.
W innych krajach, gdzie ludzie lepiej się kontrolują wymienione powyżej nowotwory nie mają tak wysokiej śmiertelności.
Niestety część seniorów rzadko odwiedza dentystę, co może prowadzić do wielu chorób.
Niektóre kobiety narzekają na suchość pochwy, ale bagatelizują problem mówiąc „to już jest poza mną”. To błąd.
Najgorszy stereotyp to „Nie pójdę do lekarza bo mi coś znajdą”. Późne wykrycie choroby znacznie zwiększa ryzyko ciężkiej choroby lub zgonu.
Zadanie domowe
Wstajemy rano, idziemy do łazienki, stajemy przed lustrem i mówimy sobie trzy miłe rzeczy.
Z początku to może być trudne, trzeba próbować się przełamać, nie myśleć negatywnie o osobie, która zaleciła ten sposób; można nawet zacząć od jednej miłej rzeczy.
Jeżeli się nam to uda to najpóźniej po 3 miesiącach zauważymy, że jesteśmy lepiej, pozytywnie odbierani. Notatkę opracował: Henryk Duda
W dniu 28.01.2026 r. wysłuchaliśmy informacji pracowników Urzędu Statystycznego –
Oddziału w Bytomiu: p. Anny Bartosik i p. Beaty Rogóż o „Zasobach informacyjnych statystyki publicznej”.
Główny Urząd Statystyczny (GUS) funkcjonuje w polskim systemie prawnym i organizacyjnym jako
centralny organ administracji rządowej.
Status prawny: GUS to jednostka budżetowa, która podlega Prezesowi Rady Ministrów.
Zadania: GUS jest odpowiedzialny za zbieranie, analizowanie i udostępnianie danych statystycznych dotyczących różnych dziedzin życia społecznego i gospodarczego Polski.
Struktura: w skład statystyki publicznej, oprócz Głównego Urzędu Statystycznego (centrali), wchodzą jednostki terenowe, czyli urzędy statystyczne. Ich liczba pokrywa się z liczba województw.
Metainformacje: GUS definiuje podstawowe pojęcia stosowane w statystyce publicznej, takie jak podmioty gospodarki narodowej, jednostki lokalne czy jednostki prawne (w systemie REGON).
Metainformacje: GUS definiuje podstawowe pojęcia stosowane w statystyce publicznej, takie jak podmioty gospodarki narodowej, jednostki lokalne czy jednostki prawne (w systemie REGON).
Pracę urzędów reguluje Ustawa z dnia 29 czerwca 1995, o statystyce publicznej (Dz. U. 2024. 1799 ze zm.),określająca zasady i tworząca podstawy rzetelnego, obiektywnego profesjonalnego
i niezależnego prowadzenia badań statystycznych.
Głównymi podmiotami przekazującymi dane do urzędów statystycznych są:
– podmioty gospodarcze (firmy i przedsiębiorstwa).
– instytucje i urzędy administracji publicznej (Policja, służby zatrudnienia, ZUS, gminy).
– osoby fizyczne.
– podmioty lecznicze.
Dane są zbierane głównie elektronicznie poprzez systemy informatyczne.
Badania ankietowe GUS z udziałem osób fizycznych prowadzone są na zasadzie udziału dobrowolnego. Wyjątek od tej zasady stanowią spisy powszechne oraz badania rolnicze, w których udział jest obowiązkowy.
Ankieterzy GUS zawsze legitymują się danymi: imię, nazwisko, nr legitymacji (na żądanie), które można sprawdzić na stronie GUS lub dzwoniąc na infolinię w godzinach: 8:00 do 20:00
Ankieterzy posługują się nr tel.: 22 828 8888
Realizują cel badawczy: (pytania dotyczą statystyk, a nie danych osobowych czy wrażliwych).
Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2025 zawiera zestaw statystyk dotyczący Polski oraz ważniejszych zróżnicowań regionalnych i porównań międzynarodowych.
Prezentujące działalność GUS przedstawiły poniższe informacje:
W końcu 2025 roku liczba ludności spadła o ok. 157 tysięcy i wynosi 37,332 mln, Przy wskaźniku feminizacji (ok. 107 kobiet na 100 mężczyzn) stanowią one około 51,6% populacji.
W miastach jest to 112 kobiet na 100 mężczyzn. W wieku 70 + jest około160 pań na 100 panów.
W 2024 r. przeciętny okres życia mężczyzn w Polsce wyniósł 74,9 lat, a kobiet 82,3 roku.
Chłopców rodzi się więcej niż dziewczynek. Około 40 roku życia, ilość się zrównuje, potem ilościową przewagę uzyskują kobiety.
Średni wiek zawierania pierwszego małżeństwa w 2025 roku kontynuuje trend wzrostowy i wynosi 28-29 lat dla kobiet i 30-31 lat dla mężczyzn.
Urząd Statystyczny w Katowicach opracował wydawnictwo: „Województwo Śląskie w liczbach 2024.”
Oto kilka informacji tam zawartych.
Gęstość zaludnienia 350,3 na km2 (średnia dla Polski to 119,9 na km2 , podlaskie 56 na km2).
Mediana wieku dla ludności Śląska wynosi 44,3 lat (dla Polski wynosi 42,8 lat.)
Współczynnik urbanizacji wynosi 75,8 % i jest najwyższy w Polsce.
Bezrobocie rejestrowane wynosi 3,6 % (tylko Wielkopolska ma mniejsze – 3,0 %).
Śląsk posiada najwięcej w kraju dróg publicznych o utwardzonej nawierzchni 177 km/ 100 km2 ,
(średnia dla Polski to 101,5 km / 100 km2 ).
Lesistość w województwie śląskim wynosi 32,2% (średnio w Polsce ok. 30 %)
Najwięcej osób mieszka w województwie mazowieckim – ok. 5,5 mln.
Drugą pozycję zajmuje województwo śląskie – ok. 4,32 mln.
Na trzecim miejscu województwo wielkopolskie – ok. 3,5 mln.
Do użytku w województwie śląskim oddano 4,02 mieszkań /1000 ludności.
Liderem jest województwo pomorskie 7,8 mieszkań /1000 ludności.
Przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania na Śląsku wynosi 94,0 m2 (średnio w kraju 90,0 m2 ).
W województwie śląskim meszka 1,2 mln osób w wieku powyżej 60 lat.
Około 600 000 osób ma od 60 – 70 lat.
Słuchaczy UTW było w woj. śląskim 12 419 (31.12.2023).
Województwo śląskie posiada 73 gminy miejskie i miejsko-wiejskie oraz 19 miast na prawach
powiatu.
Katowice mają ok. 279 000 mieszkańców, Częstochowa 206 000, Sosnowiec 188 000, Gliwice 169 900, Bielsko-Biała 165 800, Zabrze 153 900, Bytom 147 760, Świętochłowice 45 430.
Największa gęstość zaludnienia jest w Świętochłowicach 3416/ km2 i w Chorzowie 3019/ km2 .
Najwięcej UTW w Polsce znajduje się w województwie mazowieckim – około 80, a województwie śląskim ponad 70. W całym kraju jest ich ponad 700.
Statystycy co 10 lat przeprowadzają spisy powszechne.
Ostatni Powszechny Spis Rolny odbył się w okresie od 01.09 do 30.11. 2020 roku.
Ostatni Narodowy Spis Powszechny trwał od 01.04 do 30.09.2021 r. (wydłużony do 6 miesięcy ze względu na pandemię). Od poprzedniego spisu w 2011 roku ilość mieszkańców kraju zmniejszyła się o około pół miliona.
W 2024 roku 111 gmin ze 167 w województwie śląskim zanotowało ubytek mieszkańców. Najwięcej w Bytomiu, Zabrzu i Świętochłowicach.
Notatkę z wykładu sporządził: Henryk Duda