W dniu 26.01.2026 r. wysłuchaliśmy wykładu dr Patrycji Stawiarskiej
pt. „Proaktywna późna dorosłość” z Zakładu Psychologii Klinicznej i Zdrowia
Uniwersytetu SWPS.
George Eliot (1819- 1880), właściwie Mary Ann Evans, angielska pisarka epoki wiktoriańskiej napisała „Nigdy nie jest za późno, by stać się tym, kim moglibyśmy się stać”. To hasło przypomina, że bez względu na wiek czy dotychczasowe doświadczenia, zawsze można zmienić swoje życie, realizować marzenia i podążać nową ścieżką.
Jak wynika z danych GUS, udział osób starszych w ogólnej populacji wyniósł w 2021- 25,7%.
GUS przewiduje, że w 2050 roku wzrost względem roku 2021 wyniesie 40,8%.
Zbigniew Woźniak wskazuje na rolę profilaktyki wobec osób starszych, która jest warunkiem proaktywności.
Starzenie się to proces który składa się z trzech aspektów wyróżnionych na podstawie sfery biologicznej, psychologicznej i społecznej.
W takich krajach jak np. Niemcy, Holandia – starość ma bardziej pozytywną konotację, aniżeli w Polsce.
Erik Erikson (1902-1994), twórca teorii rozwoju psychospołecznego, wyodrębnił w niej 8 faz rozwojowych, z których ostatnia to późna dorosłość. Każda z 8 faz zawiera w sobie zadania rozwojowe, którym człowiek może sprostać lub ich nie spełnić.
Proaktywna późna dorosłość skupia się:
– na maksymalnym rozwoju seniorów
– wykorzystaniu strategii radzenia sobie poprzez dobranie odpowiednich zasobów oraz ich
wzmacnianie.
Co oznacza posiadanie zasobów ?
Osoby stosujące strategie proaktywne:
– są w stanie wyznaczać i osiągać cele (moje życie i działania mają sens)
– koncentrują się na przewidywaniu sytuacji stresowych, a także na wzmacnianiu zasobów
– są w stanie poprosić o pomoc oraz jej udzielić, a trudności traktują jak wyzwania (trzeba umieć i chcieć to zrobić).
Konkretnymi kryteriami późnej dorosłości są:
Aktywność w okresie późnej dorosłości najczęściej dzielimy na:
– formalną (wolontariat, organizacje społeczne, uczestnictwo w stowarzyszeniach,
– nieformalną (to działania podejmowane wśród rodziny, przyjaciół, znajomych, sąsiadów)
– samotniczą co oznacza indywidulne hobby oraz rozwijanie swoich zainteresowań.
Aktywność seniora stwarza możliwość reorganizacji jego życia oraz zwiększa umiejętności adaptacyjne.
Nie wpada się w depresję „po utracie”. Trzeba być w relacjach i zmienić życie (niekoniecznie nowy partner). Bycie członkiem UTW, Klubu Seniora itp. ułatwia adaptację.
Jak działa psychika ?
Zależności psychosomatyczne – ważne dla zrozumienia i profilaktyki zdrowia jego zaburzeń.
Mniej ważne jest to czego doświadczamy od tego jak się do tego odnosimy.
1. Nie, to już koniec.
Duże dawki kortyzolu działają niszcząco na organizm. Dajemy sygnał do mózgu, że nie ma nadziei.
2 . Będzie trudno ale trzeba działać aby było lepiej.
Przy pozytywnym nastawieniu człowieka czas rekonwalescencji się skraca.
Myśli i emocje, a zdrowie.
Ocena zdarzeń ma 3 kategorie:
– krzywda, strata
– zagrożenie
– wyzwanie (będę się starać).
Zachowania prozdrowotne.
Zachowania zdrowotne to reaktywne, nawykowe, celowe formy aktywności człowieka na gruncie wiedzy obiektywnej o zdrowiu i subiektywnego przekonania- we wzajemnym związku ze zdrowiem.
1. Zachowania nawykowe – stabilne wzory zachowań, wynik socjalizacji i wpływów
kulturowych, tradycji (trudne do zmiany).
2. Zachowania intencjonalne – podejście podmiotowe i indywidualna świadomość, często
pojawiają się w sytuacji zmiany życiowej i rozwojowej (np. choroba) – możliwe do
kształtowania.
Potrzebna jest intencja, ale chcieć to za mało. Muszą być możliwości jak to zaplanować i uzgodnić
z bliskimi ( nie mogę się opiekować wnukami w środy od 16-19 bo mam wykłady na UTW).
Poczucie sensu życia.
Relacje międzyludzkie, pasje, samorozwój, pomoc innym – jako źródła poczucia sensu życia.
Refleksja, odpowiedzialność i działanie jako warunek doświadczenia poczucia sensu życia.
Pani dr Patrycja Stawiarska poleciła słuchaczom książkę „Człowiek w poszukiwaniu sensu”. Napisał ją Viktor Emil Frankl (1905-1997, austriacki psychiatra i psychoterapeuta).
Notatkę sporządził: Henryk Duda Słuchaczy UTW, którzy chcą otrzymać e-mailowo wykład dr Patrycji Stawiarskiej proszę o kontakt z panią Prezes Krystyną Rawską.