W dniu 18 listopada 2025 r. gościem Słuchaczy naszego UTW była
dr n. med. Beata Gałuszka – Ignasiak, specjalista otolaryngolog i alergolog.
Otolaryngologia to dziedzina medycyny zajmująca się chorobami: ucha, nosa i zatok obocznych nosa, jamy ustnej i gardła, krtani i tchawicy, (przełyk, oskrzela, szyja, gruczoły ślinowe)
I. Rozwój metod diagnostycznych i terapeutycznych od połowy XIX wieku związany ze skonstruowaniem narzędzi:
– 1841 r. HOFMAN –użył lustra wklęsłego z otworem
– 1855 r. von TROLTSCH – lustro czołowe GARCIA – hiszpański nauczyciel śpiewu wypróbował na sobie lusterko krtaniowe
– 1873 r. pierwsza operacja usunięcia krtani
– 1897 r. sztywne endoskopy KILLIAN – usunął ciało obce z oskrzela Otologia i Rynolaryngologia – odrębne specjalizacje , połączone na przełomie XIX i XX wieku
– 1899 r. Rostock – pierwsza klinika ORL
– 1873 r. pierwsza antrotomia, operacja radykalna ucha środkowego
Od 1884 r. stosowano Kokainę, po 1945 r. operacje ucha ze zwróceniem uwagi na zachowanie lub poprawę słuchu ; znacząca rola mikroskopu operacyjnego i antybiotyków.
II. Pacjent w wieku podeszłym w gabinecie otolaryngologa
NOS
Nieżyt nosa – KATAR STARSZYCH PANÓW – nadprodukcja wodnistej wydzieliny, która tworzy coś na kształt kropli rosy na czubku nosa.
Zaburzenia powonienia- obturacja nosa – zaburzenia przewodnictwa, niewydolność receptora,
dróg, ośrodków węchowych – zaburzenia odbiorcze;
Przejściowe i trwałe ( ozena, twardziel, choroby wirusowe, uraz, nowotwór, zawodowe, padaczka, SM, wiąd rdzenia, miażdżyca
Zaburzenia czucia w nosie – nerwoból – niedowład – zapalenie n.V
Krwawienia z nosa
choroby zakaźne
choroby naczyniowe i krążenia
skazy krwotoczne
GARDŁO (jama ustna, gardło i gruczoły ślinowe) i KRTAŃ
błona śluzowa ulega ścieńczeniu, zwiększa się prawdopodobieństwo wystąpienia zmian o charakterze paraKERATOZY i hyperKERATOZY – zwłaszcza u osób mających protezy zębowe, zmniejsza się unaczynienie tętnicze, błona śluzowa jest bardziej podatna na urazy, zaburzeniu ulegają procesy gojenia i regeneracji
- Zapalenie okolicy kącika ust – niedokrwistość, niedobór witamin B, nadkażenia grzybicze, niedożywienie
- Pieczenie języka z zaburzeniem czucia smaku
– schorzenia miejscowe – suchość – zmniejszenie wydzielania śliny
grzybica (candida albicans),
zapalenie języka, liszaj płaski,
drażnienie źle dobraną protezą,
alergia,
rak jamy ustnej
– choroby układowe – niedokrwistość z powodu niedoboru B12, żelaza, kwasu foliowego,
– choroby jelita grubego
– polineuropatia w cukrzycy
3. JĘZYK BRUZDOWATY bo odczyn zapalny z powodu gromadzenia się resztek pożywienia lub
bakterii w bruzdach języka
4. OWRZODZENIA W JAMIE USTNEJ
urazy – protezy, nawykowe nadgryzanie języka lub błony śluzowej policzka przez próchniczy ząb
podobne do owrzodzeń nowotworowych afty, grzybica po antybiotykach, Xterapii, immuno i chemioterapii, w cukrzycy, chorobach hematologicznych niedożywieniu, w anemii z niedoboru żelaza, przy protezach nowotwory
5. ZMIANY ZANIKOWE BŁONY ŚLUZOWEJ JAMY USTNEJ – spadek wody i kolagenu w tkance łącznej, zmniejszenie unaczynienia.
6. SUCHOŚĆ W USTACH – zaburzenie wydzielniczej funkcji ślinianek, wzrost lepkości śliny
7. ZESPÓŁ SJOGRENA suchość w ustach, oczach, zapalenie wielostawowe, obrzmienie gruczołów ślinowych – hipoteza zaburzeń endokrynologicznych; konsekwencje – zaburzenia procesów gojenia się w tkankach około zębowych, próchnica, zaburzenia smaku.
8. ZABURZENIA SMAKU – zmniejszenia wydzielania śliny i zanik kubków smakowych w języku.
KONFLIKT INTERESÓW – poprawa po nieużywaniu protez zębowych
9. DYSFAGIA I ZAKRZTUSZANIE SIĘ – zaburzenie koordynacji układu nerwowego i mięśniowego aktu połykania.
10. ZMIANY O CHARAKTERZE HYPERKERATOZY – drażnienie protezami zębowym – policzki, wyrostki zębowe żuchwy, przypadkowe nadgryzienia ; po ekspozycji na słońce – u mężczyzn – warga dolna.
11. ZABURZENIA GŁOSU
– u mężczyzn zanik strun głosowych
– u kobiet obrzęk strun głosowych, tendencja do chrypki.
Na fonację składa się :
– prawidłowa funkcja oddechowa
– stan anatomiczny i czynnościowy krtani
– stan jamy ustnej
– koordynacja nerwowo – mięśniowa
Po 70 – tym roku życia skłonność do chrypki i dysfonii, do drżenia głosu.
12. ROZLUŹNIENIE ZWIERACZA GARDŁA DOLNEGO
– refluks przełykowo – gardłowy (zaburzenia głosu)
– u osób OTYŁYCH – bóle gardła, zgaga, przeszkoda w gardle, otalgia, chrypka, kaszel (konsekwencja refluksu żołądkowo – przełykowego).
UCHO
Ucho zewnętrzne: skóra, gruczoły łojowe i woskowinowe
( zależność od poziomu hormonów androgennych – u mężczyzn łagodne, u kobiet wyraźne od menopauzy – suchość świąd – zanik naskórka – problem kosmetyków, gorąca kąpiel, odkażanie ucha kroplami spirytusowymi u chorych na cukrzycę insulinozależną obniżona odporność chorego
Ucho środkowe
zesztywnienie błon bębenkowych, błon podstawnych
osteoporoza kosteczek słuchowych, zmiany zwyrodnieniowe stawów dotyczą stawów międzykosteczkowych – szkliwienie i wapnienie chrząstek powierzchni i torebek
Małe znaczenie w globalnym uszkodzeniu słuchu wieku starczego
Ucho wewnętrzne
PRESBYACUSIS – głuchota starcza
WOLNO POSTĘPUJĄCY UBYTEK SŁUCHU WYNIKAJĄCY Z PROCESÓW STARZENA SIĘ NARZĄDU SŁUCHU
Pytanie – czy zaburzenia rozumienia mowy to wynik JEDYNIE zmian zwyrodnieniowych w obrębie narządu zmysłowego ?
– zanik komórek nerwowych i włókien głównie ślimaka, w mniejszym stopniu w nerwie słuchowym czy zmian w obrębie OUN, centralnych dróg słuchowych (do kory płata skroniowego)
PO 40 ROKU ŻYCIA (50 roku życia) – częstotliwości wysokie powyżej 2000 Hz obustronnie 0,3 dB na rok
TRUDNOŚCI ROZUMIENIA MOWY W HAŁAŚLIWYM OTOCZENIU – słyszę, ale nie rozumiem spadek słyszenia kierunkowego
NA OGÓŁ kształt audiogramu niezmienny w dłuższym czasie obserwacji.
INNA DEFINICJA – GŁUCHOTA STARCZA – niedosłuch spowodowany starzeniem się organizmu bez działania dodatkowych szkodliwych czynników.
MA WPŁYW – HAŁAS, ZABURZENIA W UKRWIENIU (mózgu, uszu) STRESS,
CZYNNIKI OTOTOKSYCZNE :
choroby infekcyjne – grypa, świnka , dur plamisty, półpasiec, borelioza, covid
choroby przemiany materii – tarczycy, wątroby, nerek
leki chinina, kwas salicylowy, furosemid, kwas etakrynowy (diuretyk), cytostatyki, antybiotyki
krople do uszu z antybiotykami ototoksycznymi zatrucie tlenkiem węgla , aniliną, nitrobenzolem
NADCIŚNIENIE TĘTNICZE, CUKRZYCA, CHOROBY OUN, MIAŻDŻYCA, ZABURZENIA METABOLICZNE, OTYŁOSĆ, NADWAGA, WYSOKIE STĘŻENIE CHOLESTEROLU, ZŁE ODŻYWIANIE SIĘ, NIEZDROWA DIETA, OBNIZONA AKTYWNOSĆ FIZYCZNA, STOSOWANIE UZYWEK – tytoń, alkohol, PREDYSPOZYCJA GENETYCZNA.
SZUMY USZNE
PRESBYASTASIS – zaburzenia równowagi
zawroty głowy, zaburzenia postawy i chodu, upadki
50% populacji po 65 roku życia, samodzielnych ludzi, a niesamodzielnych z DPS do 80%, skutki wielonarządowe upadków do zgonów włącznie.
3 układy: wzrok – równowaga – czucie głębokie (receptory: stawowe, ścięgien, mięśni).
ośrodek – zakręt zaśrodkowy (gyrus postcentralis) kory móz spadek liczby neuronów,
powolny ubytek masy mięśniowej od 30 – 40 roku życia
Po 75 roku życia mięśnie stanowią 15% masy ciała, a w młodym 30%
Siła skurczu izometrycznego po 60 roku życia – mniejsza o 20%,po 70 roku życia – mniejsza o 50%
Rola geriatry, neurologa .
URAZY
nosa – kości nosa – szczeliny złamania, wylew krwi do zatok – zacienienie
krwiak przegrody nosa – siła prostopadła do powierzchni twarzy
zatok – wytrzeszcz, odm, wylewy krwawe, obrzęk, podwójne widzenie, ślepota
kości skroniowej – podstawy czaszki – pourazowe porażenie nerwu twarzowego, narządu słuchu i równowagi:
podłużne – uraz z boku ( ucho środkowe – krwawienie z ucha, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, upośledzenie słuchu przewodzeniowe
poprzeczne – uraz czoła lub potylicy – na ogół ucho wewnętrzne – wypadnięcie czynności narządu słuchu i równowagi, porażęnie nerwu VII w 50% przypadków ( głuchota, oczopląs do ucha zdrowego, zawroty głowy)
Zatrzymać proces starzenia można jeśli :
JESZ ZDROWO, WYSYPIASZ SIĘ , RUSZASZ SIĘ I NIE PALISZ !
Streszczenie wykładu opracowała: Krystyna Rawska
źródło zdjęcia: https://centrummedyczne.szamotuly.com/service/otolaryngologia-i-otolaryngologia-dziecieca/