W dniu 15 kwietnia 2026 r. wysłuchaliśmy wykładu mgr Zbigniewa Porębskiego
nt. ”Zagrożeń dla seniora w sieci”.
Technologie bardzo szybko się zmieniają, co powoduje konieczność ciągłej aktualizacji zabezpieczeń.
Cyberprzestępcy, to osoby które wykorzystują technologię (internet, komputery, smartfony) do
oszukiwania, wykradania danych. Działają głównie z pobudek finansowych lub w celu wyrządzenia szkód.
Cyberprzestępcy mogą nakłaniać nas do:
– wykonania przelewu,
– przekazania poufnych danych i informacji np. kodów autoryzacyjnych, danych do logowania, haseł (phishing)
poprzez podszywanie się pod zaufane instytucje,
– zainstalowania oprogramowania umożliwiającego przejęcie kontroli nad Twoim urządzeniem.
Należy kontrolować swoje konta, bo przestępcy mogą pobierać minimalne kwoty np. 1 złoty od transakcji.
Niebezpieczne są fałszywe oferty szybkiego zysku (np. kryptowaluty).
Mając zainstalowanego Blika, należy ustalać minimalne limity, przed zakupami zwiększamy je, a po nich znowu zmniejszamy.
Hasła do komputera należy zmieniać co 30 dni. Silne hasło powinno mieć minimum 14 znaków.
Jak budować silne hasło?. Hasła nie wolno nikomu przekazywać.
Zamiast oklepanego „wlazł kotek na płotek i mruga”
wpisać : WlazlKosteknamostekIStuka.
Może być np. ZielonyParkingDla3malychSamolotow.
Można na klawiaturze zamiast imienia np. Kasia wpisać znaki z rzędu wyżej i przesunięte o jedno miejsce
w prawo (Owe9w).
- Dobra jest dwuetapowa weryfikacja (2FA) która wymaga podania hasła oraz drugiego składnika, np. kodu SMS, lub kodu z aplikacji (Google Authenticator). Można ją aktywować w ustawieniach bezpieczeństwa kont.
Można zainstalować token. Token wymaga opłaty.
Token to bilet dostępu wydany po poprawnym logowaniu: ma ograniczony czas życia i zakres uprawnień. Token RSA generuje kody co minutę.
Jeżeli logujemy się do strony u innej osoby należy korzystać z Nowe okno prywatne. Najszybciej można je otworzyć skrótem Ctrl+Shift+N (Chrome, Edge) lub Ctrl+Shift+P (Firefox).
W tym trybie przeglądarka nie zapisuje historii, plików cookie ani danych formularzy, nie zostawia śladów na komputerze.
Darknet to ukryta część internetu, dostępna tylko przez specjalne oprogramowanie (nielegalny handel, cyberprzestępczość). Korzystanie z Darknetu wymaga bardzo dużej wiedzy i ostrożności.
Statyczne kody QR są darmowe. Działają bezterminowo, nie mają limitów skanowań i nie wymagają rejestracji. Przychodzi wezwanie do zapłaty z kodem QR. Nie należy tego skanować. Zapłata za mandat musi być zawsze listem poleconym.
Materiały informacyjne:
– NASK Przewodnik po cyber bezpieczeństwie i sztucznej inteligencji (dla mediów i twórców cyfrowych).
– Bezpieczny senior w sieci (edycja 2026), wideo + Webinar, 8 lekcji, dostęp bezpłatny.
Notuje się systematyczny wzrost oszustw w sieci. W roku 2025 CERT zarejestrował ponad 260 tysięcy incydentów cyber bezpieczeństwa co stanowi wzrost o 152 % w stosunku do roku 2024.
Sztuczna inteligencja tworzy obrazy na które łatwo się nabrać. Pewna pani przekazała 800 tysięcy euro na leczenia Brada Pitta .
Sztuczna inteligencja po wysłuchaniu rozmowy przez 6 sekund potrafi wygenerować rozmowę, gdzie 60% słuchaczy daje się nabrać, myśląc że jest autentyczna. Po rozmowie trwającej 10 minut skuteczność podrobienia głosu wynosi ponad 99%.
Telefon zabezpieczony liniami papilarnymi trzeba często przecierać, ponieważ z obudowy te linie łatwo jest „zdjąć” przy użyciu zaawansowanych metod.
Jeżeli zostaliśmy oszukani to należy koniecznie zgłosić się na policję. Nawet jeżeli ta szkoda jest mała to może dotyczyć wielu osób. Jeżeli nie reagujemy to przestępcy czują się bezkarni.
Notatkę opracował: Henryk Duda
źródło zdjęcia: https://pixabay.com/illustrations/log-in-to-register-window-button-3938430/