W dniu 5.11.2025. roku wysłuchaliśmy wykładu mgr Grażyny Gowarzewskiej:
„Filharmonia Śląska – 80 lat pisane muzyką”.
Na Górnym Śląsku działają obecnie 3 filharmonie:
– Śląska im. Henryka Mikołaja Góreckiego,
– Częstochowska im. Bronisława Hubermana,
– Zabrzańska.
Filharmonia Śląska.
W 1873 roku przy ul. Sokolskiej wybudowano Reichshale: budynek z salą koncertową. W neoklasycystycznym budynku, koncerty organizował Oscar Meisner, dyrygent chóru, który w 1882 r. założył Towarzystwo Śpiewacze w Katowicach.
Tutaj w 1901 roku koncertował Jan Ignacy Paderewski. Kiedy w 1906 r. budynek wykupiła spółka z większościowym polskim kapitałem, mogły się tam odbywać koncerty polskich chórów oraz spotkania i imprezy polskich organizacji.
W 1943 roku dobudowano prawe skrzydło i przebudowano scenę, przeznaczając budynek na filharmonię.
Koncert inauguracyjny orkiestry symfonicznej odbył się 26.05.1945 roku, zaledwie kilka tygodni po zakończeniu II wojny światowej. Od początku filharmonia działała intensywnie na rzecz upowszechniania muzyki. Grali z nią najwybitniejsi soliści
i dyrygenci. Pierwszym dyrygentem WOSPR w latach 1945-1946 był Witold Rowicki. W latach 1947-1953 Grzegorz Fitelberg stanął na czele Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach. Od 1980 roku odbywa się
w Katowicach Międzynarodowy Konkurs Dyrygencki jego imienia (jeden z trzech najważniejszych polskich międzynarodowych konkursów wykonawczych).
Karol Stryja (1915-1998) to najbardziej zasłużony dyrektor Filharmonii Śląskiej (37 lat kadencji dyrektora i kierownika artystycznego). W 1973 roku utworzył profesjonalny filharmoniczny chór, a w 1981 dzisiejszą Śląską Orkiestrę Kameralną. Zainicjował Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów imienia Grzegorza Fitelberga
i prowadził kolejne aż do śmierci. Tu zawsze była ważna muzyka polskich i śląskich kompozytorów. Dla firmy Marco Polo – Pacific dokonał nagrania wszystkich utworów Karola Szymanowskiego.
Karol Stryja zajmował ponadto stanowisko dyrektora artystycznego Orkiestry Symfonicznej w Odense (Dania). Z jego inicjatywy zorganizowano Międzynarodowy Konkurs Skrzypcowy im. C. Nielsena..
Był profesorem Akademii Muzycznej w Katowicach.
Sir Simon Rattle często wykonuje muzykę Szymanowskiego, w tym takie utwory jak: Król Roger (opera, Anglicy nauczyli się tekstu po polsku), Harnasie (balet symfoniczny), Koncert skrzypcowy nr 1, IV Symfonia koncertująca.
Wysłuchaliśmy mistycznego fragmentu IV Symfonii koncertującej.
Mirosław Jacek Błaszczyk (1959), urodzony w Bytomiu po ukończeniu studiów
w Akademii Muzycznej w Katowicach, kontynuował naukę na Wydziale Teorii, Kompozycji i Dyrygentury w klasie profesora Karola Stryi. Od maja 1998 jest dyrektorem artystycznym Filharmonii Śląskiej w Katowicach.
Adam Wesołowski (1980), urodzony w Rudzie Śląskiej, w latach 1999-2004 studiował w klasie kompozycji oraz grę na fortepianie w Akademii Muzycznej w Katowicach, gdzie otrzymał dyplom z wyróżnieniem w obu kierunkach. Obecnie pełni funkcję dyrektora generalnego Festiwalu im. Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego. Od 2018 piastuje stanowisko dyrektora Filharmonii Śląskiej im. Henryka Mikołaja Góreckiego. W latach 2018-2025 zorganizował setki koncertów dla dzieci w województwie śląskim.
W latach 2013-2014 zamontowano w Filharmonii nowe organy które mają 36 głosów, 3 manuały i są instrumentem wysokiej klasy.
Dnia 24.05.2025 roku w Spodku, na Wielkiej Gali Jubileuszowej Filharmonii Śląskiej usłyszeliśmy VIII Symfonię Gustava Mahlera (Symfonia Tysiąca). To dzieło po raz pierwszy w Polsce zabrzmiało w wykonaniu ponad 1000 artystów. Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Śląskiej, która wraz z solistami i Chórem Filharmonii Śląskiej oraz połączonymi chórami z województwa Śląskiego, wykonała to dzieło dyrygował Yaroslav Shemet.
W 2025 roku trwa XIII edycja festiwalu „Międzynarodowe Dni Henryka Mikołaja Góreckiego” w Katowicach. Zarówno żona Jadwiga jak i syn Mikołaj często bywają na koncertach.
Filharmonia Zabrzańska
W 1950 roku powołano Towarzystwo Miłośników Filharmonii Górniczej
i z połączonych orkiestr dwóch kopalni powstała Filharmonia Górnicza.
Jednym z założycieli był kompozytor, pianista i dyrygent Edward Czerny.
Jej pierwotnym celem była popularyzacja muzyki klasycznej wśród klasy robotniczej. Członkowie orkiestry nie tylko grali w zespole, ale jednocześnie pracowali w różnych zakładach.W 1953 r. mecenat nad zespołem przejął Związek Zawodowy Górników Orkiestra zaczęła uczestniczyć we wszystkich ważnych wydarzeniach państwowych
i kulturalnych. Jako jedna z pierwszych w kraju zaczęła prowadzić koncerty dla dzieci i młodzieży. W 1971 roku Filharmonia Górnicza Związku Zawodowego Górników, została samodzielną jednostką budżetową. Bywało różnie. Prezentowano muzykę lżejszego gatunku- operową, operetkową, rozrywkową, ze względu na popularność. Na początku lat osiemdziesiątych przymierzano się do jej zamknięcia. Głośne protesty na całym Śląsku uratowały ją.
Z biegiem czasu profil zespołu zmieniał się w kierunku programów typu filharmonicznego. W 1984 r. zespół uzyskał nazwę Państwowa Filharmonia co było wyrazem uznania dla jego osiągnięć. Od 1990 roku dyrektorem Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Zabrzańskiej jest Sławomir Chrzanowski (studiował dyrygenturę w klasie Karola Stryji). Od 2010 r. nową siedzibą Filharmonii Zabrzańskiej jest wyremontowany zabytkowy budynek dawnej biblioteki Donnersmarcków (obok Centrum Platan). To neoklasycystyczny budynek z salą na 290 osób (nareszcie muzycy mieli szafki dla siebie).W 2010 r. Filharmonia otrzymała tytuł „Ambasadora Zabrza”. W dniu 5 grudnia 2025 w Domu Muzyki i Tańca odbędzie się Koncert Galowy
z okazji 75-lecia działalności zatytułowany „Historia Filharmonii Zabrzańskiej
w dźwiękach”.
Na zachętę przed tym wydarzeniem wysłuchaliśmy Fantazji na tematy z opery „Faust” Gounoda (na skrzypce i fortepian).
Notatkę przygotował: Henryk Duda
źródło zdjęcia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Filharmonia_%C5%9Al%C4%85ska_im._Henryka_Miko%C5%82aja_G%C3%B3reckiego#/media/Plik:Katowice_Filharmonia_2024.jpg
