{"id":4659,"date":"2025-10-31T10:24:51","date_gmt":"2025-10-31T09:24:51","guid":{"rendered":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/?p=4659"},"modified":"2025-11-11T10:29:27","modified_gmt":"2025-11-11T09:29:27","slug":"filmowcy-z-chorzowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/2025\/10\/31\/filmowcy-z-chorzowa\/","title":{"rendered":"Filmowcy z Chorzowa"},"content":{"rendered":"\n

W dniu 08.10.2025 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu mgr Mariana Piegzy o \u201eFilmowcach z Chorzowa\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XX wieku na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 teatry. Szczeg\u00f3lnie ch\u0119tnie ludzie ogl\u0105dali komedie, chc\u0105c si\u0119 odpr\u0119\u017cy\u0107 po ci\u0119\u017ckiej pracy. Ch\u00f3ry, towarzystwa gimnastyczne, organizacje r\u00f3\u017cnego typu te\u017c darzono zainteresowaniem.
Nagle pojawi\u0142o si\u0119 kino (X Muza). Pocz\u0105tki kinematografii by\u0142y trudne: droga aparatura (projektory), ma\u0142o film\u00f3w, niepewno\u015b\u0107 czy znajd\u0105 si\u0119 widzowie. Dlatego na pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci \u0142\u0105czono przedstawienia teatralne z seansami filmowymi. Machina ruszy\u0142a.
W okresie mi\u0119dzywojennym w Chorzowie dzia\u0142a\u0142o (maksymalnie) 11 kin.
Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w:
\u201eKammer Lichtspiel\u201d, p\u00f3\u017aniej \u201eApollo\u201d, a nast\u0119pnie \u201ePanorama\u201d (Wolno\u015bci 19),
\u201eColosseum\u201d (Wolno\u015bci 48), obecnie targowisko,
\u201ePolonia\u201d (Wolno\u015bci 17),
\u201eUnion\u201d, \u201eRoxy\u201d,
\u201eDelta\u201d p\u00f3\u017aniej \u201ePionier\u201d (Powsta\u0144c\u00f3w 1a, p\u00f3\u017aniej klub studencki \u201eKocynder\u201d),
\u201eRialto\u201d (Hajducka),
\u201eHelios\u201d (3 Maja).
\u201e\u015al\u0105sk\u201d (Chorz\u00f3w Batory, Armii Krajowej)  <\/em>
\u201eChorz\u00f3w i Chorzowianie w s\u0142u\u017cbie X Muzy\u201d ksi\u0105\u017cka Mariana Piegzy podaje wi\u0119cej wiadomo\u015bci w tym zakresie.<\/em>
Zmor\u0105 kin by\u0142y po\u017cary aparatury. W 1919 roku w po\u017carze kina w Gliwicach 76 dzieci straci\u0142o \u017cycie.
Bran\u017ca si\u0119 rozwija\u0142a, cho\u0107 jak zwykle, nie brakowa\u0142o oszust\u00f3w. Wytw\u00f3rnia filmowa PEGAZ FILM narobi\u0142a oszustw i pad\u0142a.
W\u0142odzimierz Kowa\u0144ko <\/strong>(1907-1968) polski Disney, od wczesnej m\u0142odo\u015bci ujawnia\u0142 szerokie zdolno\u015bci artystyczne i techniczne. Jako ucze\u0144 gimnazjum skonstruowa\u0142 aparat, na kt\u00f3rym wy\u015bwietla\u0142 filmy wykonane w\u0142asnor\u0119cznie na ta\u015bmie papierowej. Lata mi\u0119dzywojenne sp\u0119dzi\u0142 podr\u00f3\u017cuj\u0105c mi\u0119dzy \u015al\u0105skiem, Krakowem i Warszaw\u0105 na poszukiwaniu producenta, kt\u00f3ry sfinansowa\u0142by jego pomys\u0142y na filmy rysunkowe i powstanie wytw\u00f3rni film\u00f3w rysunkowych.
Niestety polski przemys\u0142 filmowy tego okresu, zdecydowanie bardziej ceni\u0142 kresk\u00f3wki Walta Disneya czy Maksa Fleischera.
Powstaj\u0105 biura wynajmu film\u00f3w (dwa w Chorzowie), kt\u00f3re sprowadzaj\u0105 filmy z Austrii i Francji.<\/p>\n\n\n\n

Chorz\u00f3w w wybranych filmach fabularnych:<\/strong>
Amator <\/strong>(1979, film psychologiczny, re\u017c. Krzysztof Kie\u015blowski)
Angelus<\/strong> (2001, komedia, dialogi po \u015bl\u0105sku, re\u017c. Lech Majewski)
Benek<\/strong> (2007, komediodramat, re\u017c. Robert Gli\u0144ski.) G\u00f3rnik bierze cudz\u0105 odpraw\u0119 i odchodzi z kopalni a nast\u0119pnie boryka si\u0119 z codzienno\u015bci\u0105; gra Andrzej Masztalerz.
Czarne skrzyd\u0142a<\/strong> (1962, film obyczajowy, re\u017c. Ewa i Czes\u0142aw Petelscy). Graj\u0105 Beata Tyszkiewicz i Czes\u0142aw Wo\u0142\u0142ejko. Akcja filmu rozgrywa si\u0119 w ogrodach secesyjnej willi dyr. Huty Bismarck (Chorz\u00f3w Batory), Emila Marxa.
Do g\u00f3ry nogami <\/strong>(1982, film wojenny\/obyczajowy, re\u017c. Stanis\u0142aw J\u0119dryka); kr\u0119cono w Chorzowie.
Daleko od szosy<\/strong> (1976, serial telewizyjny, re\u017c. Zbigniew Chmielewski). Du\u017co scen kr\u0119cono w Wojew\u00f3dzkim Parku Kultury i Wypoczynku w Chorzowie.
Komedianci z wczorajszej ulicy <\/strong>(1986, film obyczajowy, re\u017c. Janusz Kidawa). Plenery kr\u0119cono w  Chorzowie i Siemianowicach \u015al\u0105skich.
Marcinelle (2003, p<\/strong>olsko-w\u0142oski film o wypadku w kopalni w Charleroi w Belgii w 1956 roku, gdzie zgin\u0119\u0142o 262 g\u00f3rnik\u00f3w (Lokacje: KWK Powsta\u0144c\u00f3w \u015al\u0105skich w Bytomiu, szpital w Chorzowie, szyb Luiza w Zabrzu, dworzec w Trie\u015bcie)
Tramwajada<\/strong> (1988, film obyczajowy, re\u017c. Boles\u0142aw Pawica. Dzieci z domu dziecka porywaj\u0105 tramwaj w sylwestrow\u0105 noc i je\u017cd\u017c\u0105 nim mi\u0119dzy \u015bl\u0105skimi miastami.
Sze\u015b\u0107 milion\u00f3w sekund<\/strong> (1983, serial telewizyjny w 19 odcinkach, re\u017c. Leszek Staro\u0144). Tytu\u0142 odnosi si\u0119 do czasu roz\u0142\u0105ki Krzy\u015bka i jego matki, kt\u00f3ra wyjecha\u0142a do sanatorium. Krzysiek trafia pod opiek\u0119 wujostwa, uczy si\u0119 samodzielno\u015bci i obowi\u0105zkowo\u015bci. Film kr\u0119cony w Katowicach i na Osiedlu R\u00f3\u017canka w Chorzowie.
\u015awi\u0119ta wied\u017ama<\/strong> (2002, spektakl telewizyjny, re\u017c. Henryk Baranowski). To adaptacja powie\u015bci \u201eMojra\u201d Christiana Skrzyposzka (1943-1999 \u2013 urodzony w Chorzowie). \u015awietne role Jana Englerta i Magdaleny Cieleckiej. Huta Ko\u015bciuszko w tle (w jednej z hal zrobiono jezioro).
Umarli ze Spoon River <\/strong>(2006, spektakl Teatru Telewizji na podstawie wierszy Edgara Lee Mastersa, re\u017c. Jolanta Ptaszy\u0144ska).
Na terenie dawnej Huty Ko\u015bciuszko powsta\u0142 spektakl dedykowany ofiarom tragedii na terenie MTK. W spektaklu wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 czo\u0142\u00f3wka polskich aktorek i aktor\u00f3w (ostatnia rola Leona Niemczyka).
Gor\u0105cy czwartek <\/strong>(1993, re\u017c. Micha\u0142 Rosa – debiut). Film obyczajowy o trzech przyjacio\u0142ach z biednych \u015bl\u0105skich rodzin (Adam, Siwy i Dworaczek). Mo\u017cna zobaczy\u0107 w nim obrazy z Starego Chorzowa, Szyb El\u017cbiety i wiele innych.
Skazany na bluesa <\/strong>(2005, <\/strong>re\u017c. Jan Kidawa-B\u0142o\u0144ski). Film biograficzny o idolu i wokali\u015bcie zespo\u0142u D\u017cem – Ryszardzie Riedlu (Tomasz Kot), kt\u00f3rego sztuka, charyzmatyczny zwi\u0105zek ze s\u0142uchaczami i tragiczna walka z na\u0142ogiem (zmar\u0142 w wieku 37 lat) sta\u0142y si\u0119 znakiem czasu dla wielu Polak\u00f3w. Film kr\u0119cono w Chorzowie i \u015awi\u0119toch\u0142owicach.
Gra o wszystko<\/strong> (1978, re\u017c. Andrzej Kotkowski). Fabularyzowany dokument o Gerardzie Cie\u015bliku wybranym pi\u0142karzem pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolecia. Akcja skupia si\u0119 na jednym dniu z \u017cycia sportowca.
Sobota w Bytkowie <\/strong>(1993- 1999, \u015bl\u0105ska telenowela w TVP Katowice, nakr\u0119cono 62 odcinki). Zyska\u0142a wielk\u0105 popularno\u015b\u0107, przyci\u0105ga\u0142a przed ekrany nawet 4 miliony widz\u00f3w. Autork\u0105 scenariusza by\u0142a Maria Pa\u0144czyk.
W 2025 r. przez ca\u0142e wakacje, od godziny 18;00 przed wydaniem \u201eAktualno\u015bci\u201d mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 powt\u00f3rki  perypetii rodzin Pytlok\u00f3w i \u017bym\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142awni Chorzowianie w bran\u017cy filmowej :<\/strong>
Franz Wachsmann <\/strong>(Waxmann, 1906- 1967) urodzi\u0142 si\u0119 w Kr\u00f3lewskiej Hucie i w wieku 10 lat wraz z rodzin\u0105 przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Opola. Sko\u0144czy\u0142 konserwatorium muzyczne  w Berlinie.
Dyrygowa\u0142 orkiestr\u0105, kt\u00f3ra odgrywa\u0142a muzyk\u0119 w filmie \u201dB\u0142\u0119kitny Anio\u0142\u201d z Marlen\u0105 Dietrich.
Kiedy w 1934  w Berlinie zaatakowa\u0142a go antysemicka boj\u00f3wka wyjecha\u0142 do USA. Tam zrobi\u0142 karier\u0119- otrzyma\u0142 2 Oscary i 12 nominacji do tego wyr\u00f3\u017cnienia.
Theodor Kotulla <\/strong>(1928-2001, re\u017cyser i pisarz) urodzi\u0142 si\u0119 w Kr\u00f3lewskiej Hucie. W 1947 wyjecha\u0142 do Niemiec. Najbardziej znane filmy to: \u201eMiejsce zbrodni\u201d, \u201e\u015amier\u0107 jest moim rzemios\u0142em\u201d, \u201eDer Angriff\u201d, \u201eNie ma mowy o przemocy\u201d.
Hanna Schygulla <\/strong>(1943) urodzona w Chorzowie Starym \u2013 niemiecka aktorka filmowa, teatralna i telewizyjna. W 1983 zdobywczyni Z\u0142otej Palmy dla najlepszej aktorki na 36 MFF w Cannes.
Olgierd i Jerzy \u0141ukaszewicz<\/strong> (07.09.1946., urodzeni w Chorzowie aktor i re\u017cyser) wyst\u0105pili razem  w filmie \u201eS\u00f3l ziemi czarnej\u201d.
Jan Kidawa-B\u0142o\u0144ski<\/strong> (1953) urodzony w Chorzowie przy ul Truchana 62. By\u0142 prezesem Stowarzyszenia Filmowc\u00f3w Polskich i w radzie nadzorczej Polskiego Radia. Za film \u201eR\u00f3\u017cyczka\u201d otrzyma\u0142 Z\u0142ote Lwy na 35 FPFF w Gdyni (2010). Jest bratem stryjecznym ojca Ryszarda Riedla. W 2005 nakr\u0119ci\u0142 o urodzonym w tym samym mieszkaniu krewnym film biograficzny \u201eSkazany na bluesa\u201d.
Agnieszka Kruk\u00f3wna<\/strong> (1971) urodzona w Chorzowie, aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna. Jest laureatk\u0105 Or\u0142a za pierwszoplanow\u0105 rol\u0119 w filmie \u201eFarba\u201d. W 2023 zako\u0144czy\u0142a karier\u0119 aktorsk\u0105. Obecnie pracuje jako wsp\u00f3lniczka w firmie swojego ojca Geo Globe w Miko\u0142owie.<\/p>\n\n\n\n

 Nast\u0119pnie prowadz\u0105cy wymieni\u0142 szereg os\u00f3b, kt\u00f3re urodzi\u0142y si\u0119 lub uczy\u0142y w Chorzowie<\/strong>:
Jerzy Cnota <\/strong>(1942-2016) absolwent III LO w Chorzowie
Andrzej Masztalerz<\/strong> (1964) – urodzony w Chorzowie aktor i re\u017cyser
Micha\u0142 \u017burawski<\/strong> (1979) absolwent IV LO w Chorzowie
Piotr \u017burawsk<\/strong>i (1985) wychowywa\u0142 si\u0119 w Chorzowie, absolwent III LO w Chorzowie (seriale \u201eCzas honoru\u201d, \u201eSama s\u0142odycz\u201d, film \u201eKarbala\u201d)
Ma\u0142gorzata Gadecka<\/strong> (1961) urodzona w Chorzowie, znana z film\u00f3w \u201eAngelus\u201d, \u201eNiech \u017cyje Emma\u201d, \u201eKsi\u0119stwo\u201d.
Bogdan Kalus <\/strong>(1965), urodzony W Chorzowie aktor filmowy i teatralny, artysta kabaretowy.
W 1990 wraz z Micha\u0142em Brysiem i Grzegorzem Wolniakiem za\u0142o\u017cy\u0142 Teatr Korez w Katowicach.
Joanna Bartel<\/strong> (1951) aktorka, artystka kabaretowa, wokalistka, konferansjerka. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Andrzejem Rosiewiczem i Tadeuszem Drozd\u0105. Najwa\u017cniejsze role wykreowa\u0142a w filmach \u201eKomedianci z wczorajszej ulicy\u201d i \u201eS\u0142awna jak Sarajewo\u201d. Gra\u0142a jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych r\u00f3l w serialu komediowym \u201e\u015awi\u0119ta wojna\u201d (2000-2009) i matk\u0119 Ry\u015bka w filmie \u201eSkazany na bluesa\u201d.
Dariusz Gerwazy Regu\u0142a<\/strong> (1969) urodzony w Chorzowie re\u017cyser oraz scenarzysta. Filmy: \u201eDroga do raju\u201d, \u201eOstatni klaps\u201d, \u201eTerroryzm, zasady zachowania\u201d.
Ewa Pokas <\/strong>(1946) urodzona w Chorzowie aktorka i pisarka. W 1967 wraz z Maciejem Zembatym za\u0142o\u017cy\u0142a kabaret czarnego humoru Fermata. Gra\u0142a na scenach Teatru Powszechnego a nast\u0119pnie Teatru Narodowego kierowanych przez Adama Hanuszkiewicza. Filmy: \u201eAmator\u201d, \u201eNie ma r\u00f3\u017cy bez ognia\u201d, \u201eBrunet wieczorow\u0105 por\u0105\u201d, \u201eCiosy\u201d. Od 1989 mieszka we Francji.
Violetta Ko\u0142akowska<\/strong> (1977), urodzona w Chorzowie celebrytka, aktorka niezawodowa i modelka. Rozsta\u0142a si\u0119 Tomaszem Karolakiem po prawie 20 latach po\u017cycia na pocz\u0105tku 2025 rok. Maj\u0105 dw\u00f3jk\u0119 dzieci (Lena i Leon).
Wojciech Machnicki <\/strong>(1953) urodzony w Chorzowie aktor teatralny, filmowy i dubbingowy. Z Teatrem Wsp\u00f3\u0142czesnym w Warszawie zwi\u0105zany jest od 1989 roku.
Roksana Krzemi\u0144ska<\/strong>(1982) urodzona w Kielcach. Uko\u0144czy\u0142a III LO w Chorzowie. Aktorka.
Agnieszka Radzikowska <\/strong>(1983) urodzona w Chorzowie, uko\u0144czy\u0142a tam III LO. Aktorka znana z film\u00f3w: \u201eStrz\u0119py\u201d, \u201e25 lat niewinno\u015bci. Sprawa Tomka Komendy\u201d. Od 2010 roku jest etatow\u0105 aktork\u0105 Teatru \u015al\u0105skiego w Katowicach. Jest tak\u017ce wyk\u0142adowc\u0105 Akademii Muzycznej w Katowicach.
Natalia Szygu\u0142a<\/strong> (1982) urodzona w Chorzowie, aktorka. W wieku 18 lat w konkursie Miss Polonia 2000 zdoby\u0142a tytu\u0142 Miss \u015al\u0105ska i Zag\u0142\u0119bia. W polskim Playboyu by\u0142a Playmate miesi\u0105ca (maj 2008).
Eugeniusz Stoll <\/strong>(1944-2018),chorzowski aktor znany publiczno\u015bci z roli Zefela \u017bym\u0142y w serialu \u201eSobota w Bytkowie\u201d. Mo\u017cna go by\u0142o zobaczy\u0107 w programach telewizyjnych \u201eKarczma u Alojza\u201d i \u201eGospoda u Gruchlik\u00f3w\u201d. Przez ca\u0142e \u017cycie by\u0142 zwi\u0105zany z Chorzowem Batorym.
Grzegorz Spyra <\/strong>(1943- 2019) uko\u0144czy\u0142 II LO w Chorzowie i Akademi\u0119 Muzyczn\u0105 w Katowicach. By\u0142 za\u0142o\u017cycielem i liderem grupy Antyki oraz wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 cyklu program\u00f3w telewizyjnych \u201eSobota w Bytkowie\u201d, \u201eZapiski Erwina Respondka\u201d oraz Weso\u0142o czyli smutno\u201d. By\u0142 autorem muzyki do musicalu \u201dZolyty\u201d.  W zespole Antyki pracowa\u0142a te\u017c \u017cona Grzegorza Spyry \u2013 Jadwiga.<\/p>\n\n\n\n

Wyk\u0142ad Mariana Piegzy wzbudzi\u0142 zainteresowanie  s\u0142uchaczy, tym bardziej, \u017ce dotyczy\u0142 s\u0105siedniego miasta. Poznali\u015bmy \u201enaszych\u201d  s\u0142awnych ludzi , o kt\u00f3rych niewiele wiedzieli\u015bmy, a mo\u017ce nawet nie s\u0142yszeli\u015bmy<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142 Henryk Duda<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dniu 08.10.2025 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu mgr Mariana Piegzy o \u201eFilmowcach z Chorzowa\u201d. Na pocz\u0105tku XX wieku na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 teatry. […]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":4660,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_vp_format_video_url":"","_vp_image_focal_point":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4659","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4659"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4659\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4661,"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4659\/revisions\/4661"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}