{"id":4645,"date":"2025-11-11T09:56:53","date_gmt":"2025-11-11T08:56:53","guid":{"rendered":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/?page_id=4645"},"modified":"2025-11-12T07:37:24","modified_gmt":"2025-11-12T06:37:24","slug":"rok-akademicki-2024-2025","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/rok-akademicki-2024-2025\/","title":{"rendered":"Rok akademicki 2024\/2025"},"content":{"rendered":"\n

Pablo Picasso<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dniu 21.05.2025 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu  prof. dr hab. Irmy Koziny o tw\u00f3rczo\u015bci Pabla Picasso.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pablo Ruiz Picasso urodzi\u0142 si\u0119 25 pa\u017adziernika 1881 r. w Maladze, gdzie sp\u0119dzi\u0142 pierwsze 10 lat swojego \u017cycia. Malowa\u0142 od najwcze\u015bniejszych lat. Jako o\u015bmiolatek bra\u0142 si\u0119 do p\u0119dzli i farb olejnych, by przedstawi\u0107 corrid\u0119 (\u201ePikador\u201d). Jego ojciec by\u0142 postimpresjonist\u0105 i pozwala\u0142 mu domalowywa\u0107 \u0142apki na swych obrazach z go\u0142\u0119biami.
Pod naciskiem potrzeb materialnych w 1891 r. rodzina przeprowadza si\u0119 do La Corunii, gdzie ojciec Picassa otrzyma\u0142 posad\u0119 nauczyciela malarstwa i rysunku w miejskim liceum. La Coruna mia\u0142a Szko\u0142\u0119 Sztuk Pi\u0119knych, gdzie m\u0142odociany Pablo zacz\u0105\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 rysunkiem, \u017ceby z nieprawdopodobn\u0105 szybko\u015bci\u0105 ( w wieku trzynastu lat) opanowa\u0107 akademicki program rysowania z gips\u00f3w i \u017cywego modela. Ju\u017c wtedy przewy\u017csza\u0142 kunsztem ojca.
Rysowa\u0142 nie tylko w klasie, ale i w domu, wci\u0105\u017c, na wszystkim co si\u0119 trafi. W ostatnim roku pobytu w La Corunii zaczyna malowa\u0107 olejno z \u017cywych modeli.
Jesieni\u0105 1895 r. rodzina przeprowadza si\u0119 do Barcelony, gdzie Pablo zostaje studentem malarskiej klasy Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych. Tego okresu Picasso nie wspomina\u0142 najlepiej.
Maluje pierwsze du\u017ce obrazy \u201ePierwsz\u0105 komuni\u0119\u201d i Wiedz\u0119 i mi\u0142osierdzie\u201d – (do postaci lekarza pozowa\u0142 ojciec, a do siostry zakonnej z dzieckiem na r\u0119ku, wujek). Doskonale opanowa\u0142 warsztat malarski. Dosta\u0142 si\u0119 na studia w Madrycie do Kr\u00f3lewskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych San Fernando, gdzie wyjecha\u0142 jesieni\u0105 1897 roku. Nast\u0105pi\u0142 kilkuletni okres w\u0119dr\u00f3wek z miejsca na miejsce, zwi\u0105zany z potrzeb\u0105 samoafirmacji i d\u0105\u017ceniem do niezale\u017cno\u015bci.
Od 1898 roku zacz\u0105\u0142 podpisywa\u0107 swe obrazy jedynie nazwiskiem matki Marii Lopez Picasso.
W 1900 roku wraz z przyjacielem Carlosem Casagemasem malarzem i poet\u0105 po raz pierwszy odwiedza Pary\u017c. W latach 1899-1900 za godne malarskiego dzie\u0142a Picasso uznaje tylko takie tematy, kt\u00f3re dotycz\u0105 przemijania \u017cycia i nieuniknionej \u015bmierci \u2013 obraz \u201eOstatnie chwile\u201d
W 1904 roku osiad\u0142 w Pary\u017cu na sta\u0142e, gdzie mieszka\u0142 z kolegami, w dzielnicy Montmartre. Po hiszpa\u0144skim koledze przej\u0105\u0142 pracowni\u0119 w Bateau Lavoir \u2013 czyli \u201eBarce Praczek\u201d; by\u0142 to zaniedbany drewniany budynek, bez gazu i elektryczno\u015bci. Czu\u0142 nostalgi\u0119 i bied\u0119, malowa\u0142 obrazy w kolorze b\u0142\u0119kitu. Zimny b\u0142\u0119kit jest kolorem smutku, \u017calu, b\u00f3lu duszy, jest jednak tak\u017ce najbardziej uduchowionym z kolor\u00f3w, jest barw\u0105 przestrzeni, rozmy\u015bla\u0144 i marze\u0144. W t\u0119 nastrojowo\u015b\u0107 si\u0119 wpisuje biedny starzec z obrazu \u201eStary \u017byd z ch\u0142opcem\u201d. (Blue moon, Blue Monday).
Aktualnie obrazy z tego okresu cechuje olbrzymia renoma w\u015br\u00f3d kolekcjoner\u00f3w. Picasso rozdawa\u0142 je za symboliczn\u0105 butelk\u0119 wina, a czasem nawet za darmo.
Picasso ledwo duka\u0142 po francusku, ale by\u0142 ca\u0142kowicie oddany swojemu dzie\u0142u. Jego pierwszym francuskim przyjacielem zosta\u0142 poeta Max Jacob. P\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czyli Apollinaire i Jean Cocteau.
Aparat fotograficzny uwolni\u0142 malarzy od wiernego odwzorowania rzeczywisto\u015bci.
Amelie Lang (Fernande Olivier), zarabia\u0142a na \u017cycie jako modelka artyst\u00f3w. W 1904 zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z Pablem Picassem, a od 1905 zamieszkali razem. Fernande by\u0142a jego muz\u0105 i malarz wykorzystywa\u0142  wielokrotnie jej wizerunek w swojej tw\u00f3rczo\u015bci; odmieni\u0142a jego \u017cycie, razem podr\u00f3\u017cowali do Barcelony. By\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia artystycznego, na Montmartre – nazywali j\u0105 \u201dLa Belle Fernande\u201d.
Picasso zaczyna stopniowo przechodzi\u0107 z okresu niebieskiego do r\u00f3\u017cowego. Nastr\u00f3j sentymentalnej melancholii jest motywem przewodnim  tak zwanego r\u00f3\u017cowego (cyrkowego) okresu. Kompozycje
z \u017cycia w\u0119drownego cyrku to: \u201eKuglarze, \u201eOb\u00f3z kuglarzy\u201d, \u201eRodzina Arlekina\u201d, \u201eAkrobatka na kuli\u201d.
W ostatnim z nich artysta rozbudowuje g\u0142\u0119bi\u0119: postacie g\u0142\u00f3wne i figury sztafa\u017cu zajmuj\u0105 kolejno coraz dalsze plany przestrzenne nagiego pejza\u017cu. Po raz pierwszy w tw\u00f3rczo\u015bci Picassa powstaje obraz przestrzeni.
W 1905 poznaje Gertrud\u0119 Stein i na przyj\u0119ciach w jej domu poznaje pisarzy takich jak: James Joyce, Ernest Hemingway, Scott Fitzgerald.
Namalowany pomi\u0119dzy 1905 i 1906 r. portret Gertrudy Stein (Mona Lisa XX wieku) zapowiada kubistyczne poszukiwania Picassa. Przed namalowaniem portretu malarz odwiedza muzeum sztuki afryka\u0144skiej, gdzie rze\u017aby by\u0142y obdarzone pot\u0119\u017cnym \u0142adunkiem emocjonalnym. Pocz\u0105tkowo obraz nie zachwyci\u0142 pisarki, ale szybko sta\u0142 si\u0119 jej ulubionym. Powiesi\u0142a go na \u015bcianie apartamentu tu\u017c nad \u201eKobiet\u0105 w kapeluszu \u201d Matisse\u2019a.
W 1906 rozpocz\u0105\u0142 malowanie obrazu Panny z Awinionu. Przedstawia 5 prostytutek z ulicy d\u2019Avinyo nieopodal, kt\u00f3rej malarz mieszka\u0142.  Obraz nie zawodzi, cho\u0107 wzbudzi\u0142 du\u017ce kontrowersje. Ma du\u017c\u0105 si\u0142\u0119 oddzia\u0142ywania. Wizytuj\u0105cy s\u0105 nim zachwyceni. Picassa interesowa\u0142a seksualno\u015b\u0107 kobiet, powab kobieco\u015bci. Kobiety maj\u0105 twarze stylizowane na afryka\u0144skie (egipskie). Postaci maj\u0105 rys metafizyczny i zmuszaj\u0105 widza do zastanowienia. Nikt nie pomy\u015bli o marynarzu, kt\u00f3ry przyszed\u0142 do burdelu. Jego osiowa kompozycja, zachodz\u0105ce na siebie plany, kolorowe akcenty, kt\u00f3re si\u0119 r\u00f3wnowa\u017c\u0105, ca\u0142kowicie zajmuj\u0105 obserwatora.
W tym czasie postimpresjonista Paul Cezanne maluje np. owoce w postaci bry\u0142: kuli, sto\u017cka, walca.
Pojawia si\u0119 Georges Braque; ju\u017c w 1907 zacz\u0119li malowa\u0107 razem. To w 1908 da\u0142o owoce w postaci kubizmu analitycznego. Ich obraz\u00f3w z tego okresu nie da si\u0119 odr\u00f3\u017cni\u0107 (szaro\u015bci, be\u017ce, monochromatyczno\u015b\u0107).
W 1910 r namalowa\u0142 portret Ambroise Vollarda, uwa\u017canego za jednego z najwa\u017cniejszych i wp\u0142ywowych  handlarzy dzie\u0142 sztuki, na prze\u0142omie XIX\/XX w. Cz\u0142owiek to nie istota jak u Euklidesa 3D, lecz 5D (dochodzi czas i ruch). Na czole Vollarda s\u0105 efekty z r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia (co\u015b jak skany komputerowe).
Obaj tw\u00f3rcy nowego kierunku w malarstwie na pytanie czy s\u0105 kubistami odpowiadali \u201eNic o tym nie wiemy\u201d. Powsta\u0142o Stowarzyszenie kubist\u00f3w, ale oni tam nie nale\u017celi. Mieli wielu na\u015bladowc\u00f3w, ale postanowili malowa\u0107 inaczej. Obraz jest przedmiotem p\u0142askim jak znaczek pocztowy. Tak narodzi\u0142 si\u0119 kubizm syntetyczny (1913-1914, lata \u015bwietno\u015bci). P\u0142askie przedmioty by\u0142y u\u0142o\u017cone jedne za drugimi , na kolejnych planach. Zwi\u0105zki z rzeczywisto\u015bci\u0105 podkre\u015bla\u0142y doklejane do obraz\u00f3w gazety, bilety, napisy. Tak powstawa\u0142y kubistyczne kola\u017ce. Rene Margitte, surrealista w 1929 namalowa\u0142 wizerunek fajki i podpisa\u0142 go \u201eCeci n\u2019est une pipe\u201d(To nie jest fajka).
Ona nie ma zapachu i nie mo\u017cna jej zapali\u0107.
Malarz  w pracowni z modelk\u0105 to cz\u0119sty motyw w tw\u00f3rczo\u015bci Picassa. Kobiety maj\u0105 trzecie oko, poniewa\u017c maj\u0105 intuicj\u0119. Wygl\u0105du modelki nie odda aparat fotograficzny, tylko artysta malarz mo\u017ce to zrobi\u0107, po d\u0142ugim przebywaniu razem. Celem jest oddalenie si\u0119 od rzeczywisto\u015bci, dopiero wtedy mo\u017cna dokona\u0107 syntezy i pokaza\u0107 czas. Picasso twierdzi\u0142, \u017ce czysta abstrakcja nie istnieje.
Guernica – obraz olejny zam\u00f3wiony przez rz\u0105d republika\u0144ski, celem wystawienia go w hiszpa\u0144skim pawilonie podczas wystawy  \u015bwiatowej w 1937 roku. Baskijskie miasto opowiedzia\u0142o si\u0119 po stronie lewicowego rz\u0105du. Na rozkaz dyktatora Franco zosta\u0142o 26.04.1937 r. zbombardowane przez niemiecki korpus Legion Condor. Tragedia Guerniki zosta\u0142a podkre\u015blona poprzez u\u017cyt\u0105 kolorystyk\u0119- czer\u0144 biel i szaro\u015bci. Cierpienia wyrazi\u0142 artysta poprzez postaci i rekwizyty: szcz\u0105tki ludzkie, p\u0142acz\u0105ce kobiety, le\u017c\u0105cego wojownika. R\u0119ce wyci\u0105gni\u0119te do g\u00f3ry, prosz\u0105 o pomoc, ale okienko na g\u00f3rze jest puste. Pan B\u00f3g nie zd\u0105\u017cy\u0142\u2026
W 1948 przyjecha\u0142 do Polski na \u015awiatowy Kongres Intelektualist\u00f3w w Obronie Pokoju, we Wroc\u0142awiu i odwiedzi\u0142 Warszaw\u0119.
W latach czterdziestych Picasso odkry\u0142 ceramik\u0119. R\u00f3wnolegle rozwija\u0142 zainteresowanie ilustracj\u0105 i grafik\u0105. Pasja, z jak\u0105 Picasso odda\u0142 si\u0119 wytwarzaniu i dekorowaniu naczy\u0144 , sprawi\u0142a, \u017ce tchn\u0105\u0142 nowe \u017cycie w starodawn\u0105 technik\u0119. Osobi\u015bcie stworzy\u0142 ok. 3500 wyrob\u00f3w \u2013 modeli naczy\u0144, kt\u00f3re by\u0142y powielane i sprzedawane.
Zmar\u0142 we Francji na niewydolno\u015b\u0107 p\u0142uc i serca w 1973 roku.
W 2010 roku odnaleziono 271 nieznanych dzie\u0142 Picassa z lat 1900-1932.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Jak bezpiecznie stosowa\u0107 leki?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dniu 7 maja 2025 roku wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu mgr farmacji Katarzyny Talarek-Pasternak<\/strong>
pt. \u201eJak bezpiecznie stosowa\u0107 leki?\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gdzie kupowa\u0107 leki?
Najlepiej w aptekach. Tu przestrzega si\u0119 procedur, a personel potrafi kupuj\u0105cej osobie pom\u00f3c, s\u0142u\u017cy rad\u0105. Farmaceuci uczestnicz\u0105 w procesie leczenia i dba\u0142o\u015bci o zdrowie pacjenta. Je\u017celi G\u0142\u00f3wny Inspektorat Farmaceutyczny (GIF)  wyda decyzj\u0119 o wycofaniu leku z obrotu, w aptekach jest to realizowane niezw\u0142ocznie.
Nale\u017cy wystrzega\u0107 si\u0119 kupna lek\u00f3w w sklepach, supermarketach, na stacjach benzynowych. Tam nikt nie pilnuje np. temperatury przechowywania lek\u00f3w, cz\u0119sto s\u0105 one eksponowane
w nas\u0142onecznionych miejscach. W tych miejscach trudno te\u017c liczy\u0107 na fachow\u0105 pomoc personelu podczas zakup\u00f3w.
Wizyta u lekarza \u2013 przepisywanie lek\u00f3w.
Warto zabra\u0107 z sob\u0105 list\u0119 wszystkich za\u017cywanych lek\u00f3w i suplement\u00f3w. Pozwoli to unikn\u0105\u0107 posiadania lek\u00f3w o tym samym dzia\u0142aniu, ale innej nazwie. Nale\u017cy lekarzowi przekaza\u0107 zauwa\u017cone objawy niepo\u017c\u0105dane po za\u017cyciu leku.
<\/p>\n\n\n\n

Przechowywanie lek\u00f3w.
Leki po kupnie nale\u017cy przynie\u015b\u0107 do domu, a nie nosi\u0107 w torebce  lub wozi\u0107 w samochodzie. Trzeba sprawdzi\u0107 w jakiej temperaturze maj\u0105 by\u0107 przechowywane. Je\u017celi w lod\u00f3wce, to unikajmy trzymania ich na drzwiach (cz\u0119ste wahania temperatury). Lepiej postawi\u0107 je w lod\u00f3wce w pojemniku na p\u00f3\u0142ce.<\/p>\n\n\n\n

Za\u017cywanie lek\u00f3w.
Przed u\u017cyciem leku nale\u017cy koniecznie przeczyta\u0107 ulotk\u0119. Nale\u017cy zapami\u0119ta\u0107 nazw\u0119 substancji czynnej aby leki si\u0119 nie dublowa\u0142y (szczeg\u00f3lnie te kt\u00f3re mo\u017cna kupi\u0107 bez recepty). \u0141atwo wtedy je przedawkowa\u0107. Zapoznajmy si\u0119 z interakcjami i przeciwwskazaniami. Leki przeciwalergiczne mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 senno\u015b\u0107 i spowolnienie (szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla kierowc\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

Antybiotyki nale\u017cy bra\u0107 z tymi samymi przerwami czasowymi (np.3 razy dziennie czyli co osiem godzin). Antybiotyki stosujemy tak d\u0142ugo jak nam przepisze lekarz.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi lekarstwo (np. przeciwb\u00f3lowe)  bierzemy raz na dob\u0119 , to zawsze rano lub zawsze wieczorem.
Odstawianie lek\u00f3w powinno by\u0107 stopniowe, szczeg\u00f3lnie tych przepisanych przez psychiatr\u00f3w.
Przyk\u0142ady lek\u00f3w z t\u0105 sam\u0105 substancj\u0105 czynn\u0105:
Polprazol (Agastin, Piastprazol, Bioprazol, Omeprazol) Ibuprofen (Ibuprom, Nurofen, Ibum)
Paracetamol (Apap, Gripex, Fervex, Antidol, Doreta, Poltram combo).
<\/p>\n\n\n\n

Zawsze nale\u017cy sprawdzi\u0107 termin wa\u017cno\u015bci leku. Nie nale\u017cy odrywa\u0107 od opakowania miejsc gdzie znajduje si\u0119 data wa\u017cno\u015bci i numer serii. Na pude\u0142ku nale\u017cy zapisa\u0107 czas otwarcia, szczeg\u00f3lnie gdy czas u\u017cywania po otwarciu jest kr\u00f3tki (np. krople do oczu).
Leki zawsze popijamy przestudzon\u0105 wod\u0105. Nie mo\u017ce ona by\u0107 gor\u0105ca bo mo\u017ce rozpuszcza\u0107 os\u0142onk\u0119 tabletki. Soki nie powinny by\u0107 u\u017cywane do popijania, mleko r\u00f3wnie\u017c nie.
Minera\u0142y zawarte w wodzie mineralnej mog\u0105 wchodzi\u0107 w interakcje. Najgorsze co mo\u017cna zrobi\u0107 to popija\u0107 leki alkoholem.
Tabletek nie nale\u017cy dzieli\u0107 na cz\u0119\u015bci (chyba \u017ce ulotka danego leku na to pozwala). Kreska na tabletce mo\u017ce oznacza\u0107 miejsce prze\u0142amania, aby u\u0142atwi\u0107 po\u0142ykanie. Substancja czynna nie jest idealnie roz\u0142o\u017cona w ca\u0142ej obj\u0119to\u015bci i po prze\u0142amaniu na p\u00f3\u0142 mo\u017cna mie\u0107 r\u00f3\u017cne dawki w tych po\u0142\u00f3wkach. \u0141amanie na trzy lub wi\u0119cej cz\u0119\u015bci jest bez sensu (nale\u017cy kupi\u0107 tabletki o 5mg substancji czynnej, a nie 20 mg i dzieli\u0107 j\u0105 na 4 cz\u0119\u015bci).
Polifarmakoterapia (wielolekowo\u015b\u0107, polipragmazja) to leczenie pacjenta r\u00f3wnocze\u015bnie wieloma lekami, zazwyczaj co najmniej pi\u0119cioma. Zwi\u0119ksza ona ryzyko wyst\u0105pienia gro\u017anych powik\u0142a\u0144 i wzajemnych interakcji. Szacuje si\u0119, \u017ce w Polsce ponad 30 % senior\u00f3w (65+) jest w takiej sytuacji.<\/p>\n\n\n\n

Uwaga na interakcje:
– z innymi lekami
– z zio\u0142ami
– z suplementami lek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ashwagandha – (adaptogen uspokajaj\u0105cy), mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcje z innymi substancjami jak leki czy alkohol. Nale\u017cy zachowa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 przy k\u0142opotach z w\u0105trob\u0105. To nie jest lek.
Mi\u0142orz\u0105b japo\u0144ski – wspomaga pami\u0119\u0107 i koncentracj\u0119. Przeciwwskazaniem jest jednoczesne za\u017cywanie lek\u00f3w przeciwp\u0142ytkowych i ca\u0142a gama lek\u00f3w przeciwzakrzepowych. Mi\u0142orz\u0105b nasila dzia\u0142anie lek\u00f3w przeciwzapalnych i jest przeciwwskazany u kobiet w ci\u0105\u017cy.
Imbir \u2013 nale\u017cy unika\u0107 \u0142\u0105czenia go z lekami przeciw zakrzepowymi(aspiryna, warfaryna).
Czosnek \u2013 pomaga zwalcza\u0107 zaka\u017cenia bakteryjne. Osoby z problemami \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowymi, alergiami, zaburzeniami krzepni\u0119cia krwi powinny unika\u0107 czosnku.
\u017be\u0144sze\u0144 \u2013 pomaga organizmowi radzi\u0107 sobie ze stresem i poprawia jego odporno\u015b\u0107. Zmniejsza skuteczno\u015b\u0107 lek\u00f3w nadci\u015bnieniowych, nie powinien by\u0107 stosowany w okresie ci\u0105\u017cy, laktacji i w przypadku os\u00f3b nadpobudliwych.
Sok grejpfrutowy \u2013 pozytywnie wp\u0142ywa na odporno\u015b\u0107 organizmu oraz pozwala kontrolowa\u0107 apetyt.
Nie nale\u017cy go pi\u0107 je\u015bli pacjent przyjmuje warfaryn\u0119 i leki ze statynami.
Ka\u017cdy senior powinien mie\u0107 kopert\u0119 \u017cycia przypi\u0119t\u0105 do lod\u00f3wki w kuchni. Tam powinna by\u0107 lista aktualnie przyjmowanych lek\u00f3w. Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w stanach nag\u0142ych.
Leki przeterminowane oddajemy bez opakowa\u0144 (kartonik\u00f3w) do apteki, kt\u00f3re maj\u0105 obowi\u0105zek je przyj\u0105\u0107. Mo\u017cna te\u017c je odda\u0107 w PSZOKach (Punkt Selektywnego Zbierania Odpad\u00f3w Komunalnych).
Nie wolno oddawa\u0107 p\u0142ynnych lek\u00f3w.
Blistry po tabletkach (z folii i aluminium) nale\u017cy wrzuca\u0107 do odpad\u00f3w zmieszanych.
Leki nale\u017cy trzyma\u0107 w hermetycznych opakowaniach bo cz\u0119sto s\u0105 higroskopijne. W ma\u0142ych pojemniczkach dla siebie przygotowujemy zestawy na dwie g\u00f3ra trzy doby. Tylko dla os\u00f3b, kt\u00f3re same nie potrafi\u0105 tego wykona\u0107 mo\u017cna przygotowa\u0107 zestawy na tydzie\u0144 (nie mamy mo\u017cliwo\u015bci cz\u0119stszego kontaktu). D\u0142ugi czas stykania si\u0119 r\u00f3\u017cnych tabletek te\u017c mo\u017ce czasem prowadzi\u0107 do interakcji.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 przygotowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Sri Lanka  – \u0142za z policzka Indii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dniu 2 kwietnia 2025 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu dr Anny \u017burek: \u201eSri Lanka  – \u0142za z policzka Indii\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wycieczka wystartowa\u0142a z Warszawy i przez Stambu\u0142 wyl\u0105dowa\u0142a w Sri Lance na lotnisku w Kolombo, na wyspie Cejlon. Sri Lanka to pa\u0144stwo w Azji Po\u0142udniowej, oddzielone od P\u00f3\u0142wyspu Indyjskiego Cie\u015bnin\u0105 Palk i Zatok\u0105 Mannar. Zajmuje obszar ok. 65 600 km2, ma ok. 20 mln mieszka\u0144c\u00f3w. Najliczniejsi s\u0105 Syngalezi (82%) i Tamilowie (9,5%).<\/p>\n\n\n\n

Zwiedzanie rozpocz\u0119to od Anuradhapury<\/strong>, historycznej stolicy buddyjskiego pa\u0144stwa (III wiek p.n.e. do XI wieku naszej ery). \u017by\u0142o tam ponad 8 000 mnich\u00f3w. W\u015br\u00f3d ruin zachowa\u0142o si\u0119 kilka buddyjskich \u015bwi\u0105ty\u0144, pa\u0142ac\u00f3w, klasztor Abhayagiri (stupa o wysoko\u015bci 84 m) oraz dom ja\u0142mu\u017cny. Stupy, zwane tak\u017ce dagobami i cetiami, uwa\u017cane s\u0105 za wybitny typ dzie\u0142a architektonicznego staro\u017cytnej Sri Lanki. Pod wp\u0142ywem buddyzmu dosz\u0142o do kilku zmian w dziedzinie architektury na Sri Lance. W\u015br\u00f3d tych zmian poczesne miejsce zajmuje stupa.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek miastu da\u0142a mniszka, kt\u00f3ra ofiarowa\u0142a kr\u00f3lowi ga\u0142\u0105\u017a ze \u015bwi\u0119tego drzewa Bodhi (figowiec pagodowy), pod kt\u00f3rym mia\u0142 medytowa\u0107 i dozna\u0107 o\u015bwiecenia Budda. Jest to jedno z najstarszych drzew na \u015bwiecie. W \u015bwi\u0105tyni mo\u017cna zobaczy\u0107 odcisk stopy Buddy. Najwi\u0119cej pielgrzym\u00f3w  w bia\u0142ych szatach przybywa na pe\u0142ni\u0119 ksi\u0119\u017cyca, szczeg\u00f3lnie w czerwcu. W ofierze sk\u0142adaj\u0105 kwiaty, s\u0142odycze. Znajduj\u0105 si\u0119 tu zbiorniki do  leczniczych zabieg\u00f3w. Zabiegi ajurwedyjskie s\u0105 g\u0142\u0119boko zakorzenione w dziedzictwie kulturowym kraju i s\u0105 szeroko praktykowane.<\/p>\n\n\n\n

Diaspora tamilska to ok. 65 mln ludzi (61 mln w po\u0142udniowych stanach Indii, mniejsze skupiska to RPA, Malezja, Singapur, Surinam).<\/p>\n\n\n\n

W 1983 r. wybuch\u0142a wojna domowa z Tamilami, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 w\u0142asnego pa\u0144stwa. Praktycznie do 2000 roku, p\u00f3\u0142nocno-wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 wyspy stanowi\u0142a niezale\u017cne pa\u0144stwo.
Po 2000 r.  wojska rz\u0105dowe uzyska\u0142y przewag\u0119 nad Tamilskimi Tygrysami. W maju 2009 r. pokonane Tamilskie Tygrysy og\u0142osi\u0142y z\u0142o\u017cenie broni, a prezydent og\u0142osi\u0142 zako\u0144czenie wojny.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie tablice informacyjne drukowane s\u0105 w 2 j\u0119zykach (syngaleski, tamilski), a czasem dodatkowo w j\u0119zyku angielskim. W szko\u0142ach ucz\u0105 tylko jednego j\u0119zyka, wi\u0119c Syngalezi i Tamilowie nie potrafi\u0105 si\u0119 dogada\u0107 (to budzi zdziwienie).<\/p>\n\n\n\n

Wje\u017cd\u017caj\u0105c na tereny zamieszkiwane przez Tamil\u00f3w, cz\u0119sto mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 na s\u0142onie. Szacuje si\u0119, \u017ce dzikich s\u0142oni \u017cyje tu ok. 6000. Kiedy\u015b by\u0142o ich tu prawie 200 000. Sprzedawano je do Indii (Przesmyk S\u0142oniowy). Obecnie rolnicy instaluj\u0105 urz\u0105dzenia do odstraszania zwierz\u0105t od upraw (ogrodzenia elektryczne, bomby szcz\u0119kowe) lub strzelaj\u0105 do s\u0142oni.<\/p>\n\n\n\n

Tamilowie wyznaj\u0105 hinduizm.
Jaffna <\/strong>po\u0142o\u017cona na p\u00f3\u0142nocnym kra\u0144cu Sri Lanki oferuje zabytki, do\u015bwiadczenia kulinarne i przyrodnicze. Fort Jaffna, zbudowany przez Portugalczyk\u00f3w w XVI wieku i rozbudowany przez Holendr\u00f3w, pozwala na obejrzenie architektury oraz na panoramiczne widoki na miasto<\/p>\n\n\n\n

i otaczaj\u0105ce je laguny. Innym wa\u017cnym zabytkiem jest biblioteka, b\u0119d\u0105ca symbolem kultury tamilskiej. \u015awi\u0105tynia Hanumana sprawia wra\u017cenie kiczu do pot\u0119gi.<\/p>\n\n\n\n

W dystrykcie Jaffna znajduje si\u0119 miasto Point Pedro z zabytkami : latarnia morska, \u015bwi\u0105tynia Vallipuram i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Lourdes w Thumpalai. Wschodnie wybrze\u017ce Point Pedro tworzy pla\u017c\u0119 o szeroko\u015bci 3 mil i d\u0142ugo\u015bci 20 mil (pla\u017ca pusta, a na niej mn\u00f3stwo pi\u0119knych muszli i ptak\u00f3w). Na \u017cyznych glebach uprawia si\u0119 bawe\u0142n\u0119.<\/p>\n\n\n\n

      Pigeon Island <\/strong>wysepka po\u0142o\u017cona 1km od brzegu Sri Lanki s\u0142ynie  z najlepszej w kraju rafy koralowej,troch\u0119 zniszczonej. Mo\u017cna tu podziwia\u0107 kolorowe rybki, \u017c\u00f3\u0142wie i rekiny, ale ch\u0119tni do nurkowania musz\u0105 zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107. S\u0142o\u0144ce jest bardzo ostre i trzeba uwa\u017ca\u0107 aby si\u0119 nie spiec; widoki przepi\u0119kne, bia\u0142y piasek.<\/p>\n\n\n\n

Sigiriya<\/strong> – Lwia Ska\u0142a w centrum Sri Lanki. Na prawie 200 metrowej skale b\u0119d\u0105cej pozosta\u0142o\u015bci\u0105 wygas\u0142ego wulkanu znajduj\u0105 si\u0119 ruiny staro\u017cytnego pa\u0142acu otoczonego twierdz\u0105. Na \u015bcianach ska\u0142y s\u0105 misternie dopracowane malowid\u0142a, kt\u00f3re przedstawiaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie kobiety; ze szczytu mo\u017cna podziwia\u0107 okolic\u0119 zdominowan\u0105 przez d\u017cungl\u0119 i urokliwe wzniesienia. Na g\u00f3r\u0119 wiod\u0105 kr\u0119te i czasem bardzo w\u0105skie schody, wi\u0119c osoby  z l\u0119kiem wysoko\u015bci mog\u0105 mie\u0107 k\u0142opoty. Wysoka cena za wej\u015bcie na g\u00f3r\u0119 mo\u017ce zaskakiwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dambulla <\/strong>s\u0142ynie z buddyjskich \u015bwi\u0105ty\u0144 w jaskiniach wpisanych na List\u0119 UNESCO.
Kompleks \u015bwi\u0105tynny Rangiri, sk\u0142ada si\u0119 z 5 cz\u0119\u015bci, w kt\u00f3rych znajduje si\u0119 ok. 150 tysi\u0119cy statuetek Buddy.<\/p>\n\n\n\n

Obejrzenie wschodu s\u0142o\u0144ca nie przynios\u0142o oczekiwanych emocji bo ciemne monsunowe chmury przes\u0142oni\u0142y niebo.<\/p>\n\n\n\n

Po zniszczeniu w 993 r. Anuradhapury, dotychczasowa rezydencja kr\u00f3lewska Polonnaruwa zosta\u0142a przekszta\u0142cona w stolic\u0119. Zosta\u0142a ona zabudowana \u015bwi\u0105tyniami buddyjskimi, a najwa\u017cniejsza by\u0142a Hatadage – \u015awi\u0105tynia Z\u0119ba Buddy.W drugiej po\u0142owie XII wieku stworzono otoczone potr\u00f3jnym murem miasto – ogr\u00f3d, w kt\u00f3rym pa\u0142ace i \u015bwi\u0105tynie by\u0142y wtopione w krajobraz. Z tego okresu pochodzi pot\u0119\u017cna ceglana budowla z wielkim pos\u0105giem Buddy oraz klasztor z zespo\u0142em czterech wielkich rze\u017ab skalnych wyobra\u017caj\u0105cych Budd\u0119. P\u00f3\u017aniej zbudowano imponuj\u0105c\u0105 stup\u0119 – Rankot Vihara, o \u015brednicy 175 m i wysoko\u015bci 55 m. Bie\u017c\u0105ca woda by\u0142a u\u017cywana w toaletach \u2013 podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce du\u017co p\u00f3\u017aniej zbudowany Luwr, nie mia\u0142 takich udogodnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Park Narodowy Minneriya<\/strong> utworzony w 1997 r. ma powierzchni\u0119 ok. 89 km2. Najwi\u0119ksz\u0105 atrakcj\u0105 s\u0105 setki s\u0142oni (VI-IX), kt\u00f3re zbieraj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 zbiornika wodnego Minneriya. Mo\u017cna tu zobaczy\u0107 lamparty, ma\u0142py, bawo\u0142y i mn\u00f3stwo ptak\u00f3w. Rzuca si\u0119 w oczy du\u017ca ilo\u015b\u0107 zbiornik\u00f3w wodnych i kana\u0142\u00f3w irygacyjnych.<\/p>\n\n\n\n

W Kandy <\/strong>(ostatnia stolica 1469-1818) znajduje si\u0119 \u015awi\u0105tynia Z\u0119ba, w kt\u00f3rej przechowuje si\u0119 z\u0105b Buddy w specjalnej skrzyni. Fotografowanie jest zabronione.<\/p>\n\n\n\n

Zachowa\u0142y si\u0119:
Pa\u0142ac Kr\u00f3lowych – mieszcz\u0105cy Muzeum Narodowe, \u0141a\u017anie Kr\u00f3lewskie.
Sala audiencyjna \u2013 drewniany pawilon ozdobiony rze\u017abionymi kolumnami z drewna tekowego
Kr\u00f3lewskie Ogrody Botaniczne (jedne z najpi\u0119kniejszych w Azji – stworzone przez Brytyjczyk\u00f3w).
Pi\u0119kne jest Jezioro Kandy po\u0142o\u017cone w samym sercu miasta, idealne miejsce na spacer (punkt widokowy na wzg\u00f3rzu). Kandyan Dance \u2013 tradycyjne wyst\u0119py taneczne to uczta dla oczu i uszu.<\/p>\n\n\n\n

Znajduje si\u0119 tu targ, bardzo bogato zaopatrzony w warzywa, owoce,  przyprawy i kwiaty. Miasto otoczone jest wzg\u00f3rzami i bujnymi plantacjami herbaty.<\/p>\n\n\n\n

Ella<\/strong> to niewielka miejscowo\u015b\u0107 turystyczna,(nasze Zakopane), po\u0142o\u017cona po\u015br\u00f3d d\u017cungli, niewielkich g\u00f3r i dolin, wodospad\u00f3w i plantacji herbaty. Wizyt\u00f3wk\u0105 Elli jest Dermadore
Nine Arch Bridge (Most Dziewi\u0119ciu \u0141uk\u00f3w), kt\u00f3ry ma 91 m d\u0142ugo\u015bci i 24 m wysoko\u015bci. Podr\u00f3\u017c niebieskim poci\u0105giem do Kandy zajmuje 7 godzin, ceny bilet\u00f3w s\u0105 \u015bmiesznie niskie, a widoki wspania\u0142e. Mo\u017cna odwiedzi\u0107 fabryk\u0119 herbaty  lub wybra\u0107 si\u0119 na spacer mi\u0119dzy plantacjami. Kobiety pracuj\u0105ce przy zbieraniu herbaty za ca\u0142y dzie\u0144 pracy zarabiaj\u0105 4-5 dolar\u00f3w, co stanowi jaskrawy przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czesnego niewolnictwa. Mo\u017cna wspi\u0105\u0107 si\u0119 na szczyt Adama (podobno odcisn\u0105\u0142 stop\u0119 na jednej skale).<\/p>\n\n\n\n

W Sri Lance jest mn\u00f3stwo specjalistycznych fabryk herbaty (g\u0142\u00f3wnie czarnej, rzadko zielonej). Klimat pozwala na zbiory przez ca\u0142y rok. Sri Lanka jest trzecim najwi\u0119kszym producentem herbaty na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Arugam Bay <\/strong>jest pi\u0119kn\u0105 zatok\u0105 ze \u015bliczn\u0105 pla\u017c\u0105 i warunkami do uprawiania surfingu zaliczanymi do jednych z najlepszych na \u015bwiecie. Jest troch\u0119 turyst\u00f3w, ceny s\u0105 przyzwoite, a owoce morza bardzo tanie.<\/p>\n\n\n\n

Najbardziej wysuni\u0119ty na po\u0142udnie punktem Sri Lanki jest przyl\u0105dek Dondra. Znajduje si\u0119 tu najwy\u017csza latarnia morska  na Sri Lance,  Dondra Head.<\/p>\n\n\n\n

Centrum Wyl\u0119garni i Ratownictwa \u017b\u00f3\u0142wi Morskich znajduje si\u0119 w kilka kilometr\u00f3w od miasta Hikkaduwa.<\/strong> Te \u0142agodne gady pomagaj\u0105 kontrolowa\u0107 populacj\u0119 meduz, wspieraj\u0105 \u0142awice trawy morskiej i rafy koralowe. Odwiedzaj\u0105cy mog\u0105 by\u0107 \u015bwiadkami procesu wyl\u0119gu, trzyma\u0107 i wypuszcza\u0107 m\u0142ode \u017c\u00f3\u0142wie oraz dowiedzie\u0107 si\u0119 o odpowiedzialnych praktykach turystycznych.<\/p>\n\n\n\n

W miejscowo\u015bci Galle <\/strong>znajduje si\u0119 zesp\u00f3\u0142 umocnie\u0144 – fort Galle, rozbudowany w XVII wieku przez Holendr\u00f3w. Przetrwa\u0142 tsunami z 2004 roku i po tym wydarzeniu zosta\u0142 odrestaurowany Obecnie fort jest miejscem pe\u0142nym butik\u00f3w, hoteli i restauracji.<\/p>\n\n\n\n

Wyprawa na wieloryby by\u0142a pora\u017ck\u0105, wszyscy zapadli na chorob\u0119 morsk\u0105 i chcieli jak najszybciej wr\u00f3ci\u0107 na l\u0105d.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie dr Anna \u017burek w spos\u00f3b niezwykle emocjonalny om\u00f3wi\u0142a wizyt\u0119 w Muzeum Pami\u0119ci Tsunami,<\/strong> zlokalizowanym w Telwatta<\/strong>. Stanowi przejmuj\u0105ce przypomnienie tsunami na Oceanie Indyjskim   w grudniu 2004 roku \u2013 katastrofy, w kt\u00f3rej w samej Sri Lance zgin\u0119\u0142o ponad 50 000 os\u00f3b. To muzeum oferuje wyj\u0105tkowe prze\u017cycie, wykraczaj\u0105ce poza tradycyjne zwiedzanie. Zanurza zwiedzaj\u0105cych w tragedi\u0119, dziel\u0105c si\u0119 g\u0142\u0119boko osobistymi historiami. Pomimo smutku, jaki wywo\u0142uje, jest \u015bwiadectwem ludzkiej odporno\u015bci i niez\u0142omnego ducha narodu. Kluczow\u0105 misj\u0105 muzeum jest- uhonorowanie ofiar i edukacja przysz\u0142ych pokole\u0144 na temat katastrofy.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo marny przep\u0142yw informacji od rz\u0105du do spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142 powodem tak wielkiej skali tej tragedii.<\/p>\n\n\n\n

W dniu  powrotu do Polski mocno pada\u0142 deszcz, a w Warszawie nie oby\u0142o si\u0119 bez pchania samochodu, kt\u00f3remu d\u0142ugi okres oczekiwania na w\u0142a\u015bciciela nieco zepsu\u0142 zap\u0142on\u2026..<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119  sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Rado\u015b\u0107 wzrostu i rozpacz zniszczenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dniu 23 kwietnia 2025 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu  pani prof. Krystyny Heski-Kwa\u015bniewicz:
\u201eRado\u015b\u0107 wzrostu i rozpacz zniszczenia\u201d  opartego na powie\u015bci Melchiora Wa\u0144kowicza, \u201eZiele na kraterze\u201d .<\/p>\n\n\n\n

Nasz go\u015b\u0107 jest profesorem zwyczajnym, wyk\u0142adowc\u0105 Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.
Pani Profesor to wybitna uczona i ceniony nauczyciel akademicki. Jest autorytetem w dziedzinie literaturoznawstwa, specjalistk\u0105 z zakresu literatury i ksi\u0105\u017cki dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy oraz organizatork\u0105 bada\u0144 naukowych po\u015bwi\u0119conych literaturze i kulturze G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, dziej\u00f3w \u015bl\u0105skiego harcerstwa
 i ksi\u0105\u017cki polskiej na \u015al\u0105sku, promotork\u0105 kultury i j\u0119zyka polskiego. Jest harcmistrzyni\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u201eZiele na kraterze\u201d to jedna z Jej ulubionych ksi\u0105\u017cek jak zaznaczy\u0142a pani Profesor. <\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017cka rozpoczyna si\u0119 od informacji o urodzinach c\u00f3rki Krystyny w 1919 roku. Wcze\u015bniej \u017cona Wa\u0144kowicza \u2013 Zofia (herbu Na\u0142\u0119cz), dowiaduje si\u0119 o \u015bmierci dw\u00f3ch swoich braci. Rodzina mieszka
w Warszawie przy ul. Elektoralnej. Trzy pierwsze lata dziewczynka bardzo chorowa\u0142a. Rodzina ;przenosi si\u0119 na jaki\u015b czas na wie\u015b, do domu brata Wa\u0144kowicza \u2013 Tola ; tam przychodzi na \u015bwiat m\u0142odsza c\u00f3rka \u2013 Marta, kt\u00f3r\u0105 starsza c\u00f3rka b\u0119dzie nazywa\u0107 Tili. C\u00f3rki uwielbiaj\u0105 ojca, kt\u00f3ry dla zarobku podejmuje r\u00f3\u017cne prace. S\u0105 ch\u0142onne wiedzy, pe\u0142ne inwencji, a ich charaktery mocno si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. Powa\u017cniejsza, \u017c\u0105dna wiedzy i opanowana Krysia zwana jest Pytonem, gdy\u017c ci\u0105gle zadaje pytania. Tili chce dor\u00f3wna\u0107 siostrze, ale jest pe\u0142na rado\u015bci \u017cycia i beztroski, kt\u00f3r\u0105 emanuje.                 
W domu Wa\u0144kowicz\u00f3w nigdy nie jest nudno : \u015bpiewanie piosenek, uk\u0142adanie wierszyk\u00f3w, s\u0142uchanie bajek, zabawy w lokomotyw\u0119 (na stacji Szczypin ka\u017cde dziecko dostaje szczypa, a w K\u0142ujewie dzieci uciekaj\u0105). J\u0119zyk dziecka jest wyj\u0105tkowy, szybko przyswaja nowe s\u0142owa. W czasie wakacji dziewczynki szalej\u0105 ca\u0142ymi dniami na dworze w maj\u0105tku przyszywanej ciotki.
Sytuacja materialna Wa\u0144kowicz\u00f3w stopniowo si\u0119 poprawia, co owocuje przeniesieniem si\u0119 na \u017boliborz, do wybudowanego tam domu, gdzie rodzina mo\u017ce cieszy\u0107 si\u0119 wi\u0119kszym luksusem. Dziewczynki otrzymuj\u0105 w\u0142asny pok\u00f3j. Wa\u0144kowicz kocha\u0142 dom nazywany  Domeczkiem, by\u0142 domofilem. Opisuje w tej powie\u015bci dom wraz z dziejami ludzi tam \u017cyj\u0105cymi. Opr\u00f3cz czw\u00f3rki Wa\u0144kowicz\u00f3w w Domeczku mieszkaj\u0105 te\u017c kucharka zwana W\u0119\u017cem oraz m\u0142oda pokoj\u00f3wka \u2013 Ciel\u0119cina. Pies Gawe\u0142 oraz kotka Malwinka dope\u0142niaj\u0105 ca\u0142o\u015bci rodziny. Kucharka \u201ezapracowa\u0142a\u201d
na sw\u00f3j pseudonim, poniewa\u017c zwiedzaj\u0105c ogr\u00f3d zoologiczny \u2013 zobaczy\u0142a \u017cyraf\u0119 i zapyta\u0142a co to za zwierz\u0119, kt\u00f3remu z szyi wyrasta \u201e w\u0105\u017c\u201d\u2026. Melchior zostaje Kingiem (s\u0142o\u0144- \u201eW pustyni i w puszczy\u201d) a Mama Zofia – Kr\u00f3likiem. Mama, jest opieku\u0144czym duchem, \u0142agodna ale stanowcza, decyduje o normach post\u0119powania dozwolonego dla dziewczynek.<\/p>\n\n\n\n

Ojciec emanuje humorem, jest idealnym kompanem do cieszenia si\u0119 \u017cyciem. Sport, literatura, geografia i inne pasje, to \u017cywio\u0142, kt\u00f3ry poznaj\u0105 dziewczynki wsp\u00f3lnie. Razem regularnie urz\u0105dzaj\u0105 wyprawy kajakiem (nazwany Kuwakiem). Obok Domeczku znajdowa\u0142 si\u0119 Klub Sportowy, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z ukochanych miejsc dziewczynek i ich Ojca.<\/p>\n\n\n\n

Dziewczynki s\u0142ucha\u0142y czytanej im Trylogii Sienkiewicza. Bardzo lubi\u0142y Zag\u0142ob\u0119. Lektura Quo Vadis, dostarczy\u0142a nowego wyra\u017cenia (trzeba si\u0119 odneroni\u0107). C\u00f3rka Krystyna  interesowa\u0142a si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 \u017beromskiego, co denerwowa\u0142o Wa\u0144kowicza. Rodzina Melchiora bra\u0142a udzia\u0142 w powstaniu styczniowym i ponios\u0142a wielkie straty. Wa\u0144kowicz ba\u0142 si\u0119, \u017ceby to dziedzictwo nie przenios\u0142o si\u0119 na nowe pokolenie. Dzi\u0119ki pieni\u0105dzom z reklamy (Cukier krzepi), Melchior kupuje Forda (nazwano go  Kacperkiem); samochodem urz\u0105dzaj\u0105 wyprawy po prawie ca\u0142ej Polsce (m.in. Litwa, \u017bmud\u017a, \u015al\u0105sk. M\u0142odsza c\u00f3rka za namow\u0105 ojca zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 felietony z tych wypraw. Za ich publikacje w P\u0142omyku otrzymuje pierwsze honoraria.
Pierwsze bale, pota\u0144c\u00f3wki, mi\u0142ostki- we wszystkie te etapy \u017cycia ojciec wprowadza je stopniowo, mimo opor\u00f3w pani Zofii, kt\u00f3re ucz\u0105 je jak korzysta\u0107 z \u017cycia, ale si\u0119 nim nie zach\u0142ystywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Na imieninach Krysi 24.07.1939 ta\u0144czy 8 par, wielu uczestnik\u00f3w zginie w powstaniu. Wojna zastaje Wa\u0144kowicza w Rumunii, jego \u017cona by\u0142a we Lwowie. Zofia i Krysia wracaj\u0105 do Warszawy. Borykaj\u0105 si\u0119 z bied\u0105. Krysia wyrabia sobie dyplom szofera. Marta wyje\u017cd\u017ca do ojca, a nast\u0119pnie do przyjaci\u00f3\u0142ki
w USA \u2013 do Filadelfii gdzie  pisze do miejscowych czasopism. Wa\u0144kowicz zostaje korespondentem wojennym i bierze udzia\u0142 w bitwie pod Monte Cassino. Krysia zaczyna dzia\u0142a\u0107 konspiracyjnie i po wybuchu powstania warszawskiego, zostaje przydzielona do oddzia\u0142u walcz\u0105cego na Woli. Ginie sz\u00f3stego dnia powstania.
Krysia nie mia\u0142a dobrych relacji z Ojcem i dlatego \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 do siebie tylko m\u0142odsz\u0105 c\u00f3rk\u0119. Domeczek Niemcy ca\u0142kowicie spalili. Zrozpaczona Zofia udaje si\u0119 na emigracj\u0119 i po sze\u015bciu latach roz\u0142\u0105ki spotyka si\u0119 z m\u0119\u017cem. W tym czasie Tili zostaje matk\u0105 Anny Krystyny, dla kt\u00f3rej Melchior napisa\u0142 \u201eZiele na kraterze\u201d. Pami\u0119\u0107 o Krysi zachowuj\u0105 dru\u017cyny harcerskie imienia Krysi Wa\u0144kowicz.<\/p>\n\n\n\n

Pani profesor zarekomendowa\u0142a s\u0142uchaczom przeczytanie: \u201eWie\u017cy spadochronowej\u201d  Kazimierza Go\u0142by (wydanie 2014 rok WN \u015al\u0105sk), a tak\u017ce Melchiora Wa\u0144kowicza \u201eDzieje rodziny Korzeniewskich\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Obieca\u0142a odwiedzi\u0107 nasz Uniwersytet z wyk\u0142adem na temat prawdy o wypadkach dot. Wie\u017cy Spadochronowej. <\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Studenci-seniorzy UTW w \u015awi\u0119toch\u0142owicach z wizyt\u0105 w Panteonie \u015al.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n