{"id":4195,"date":"2024-10-22T19:05:31","date_gmt":"2024-10-22T17:05:31","guid":{"rendered":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/?page_id=4195"},"modified":"2024-10-22T19:17:57","modified_gmt":"2024-10-22T17:17:57","slug":"rok-akademicki-2022-2023","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/rok-akademicki-2022-2023\/","title":{"rendered":"Rok akademicki 2022\/2023"},"content":{"rendered":"\n

Muzeum Barbary i Stanis\u0142awa Ptak\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 17.05.2023 r. grupa (ponad 20 os\u00f3b) pojecha\u0142a do Katowic, aby zobaczy\u0107 ekspozycj\u0119 sta\u0142\u0105 w Pracowni Teatralno – Filmowej Muzeum Historii Katowic  (ul. Kopernika 11) pt. \u201eMuzeum Barbary i Stanis\u0142awa Ptak\u00f3w\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W tym dniu pogoda by\u0142a delikatnie m\u00f3wi\u0105c parszywa, poniewa\u017c ci\u0105gle pada\u0142 deszcz, chocia\u017c strasznej ulewy nie by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Po przybyciu na miejsce zostali\u015bmy mile przywitani przez kierowniczk\u0119 pani\u0105 Krystyn\u0119 Gliw\u0119. Zaprosi\u0142a nas do obejrzenia filmu pt. \u201e Oscarowe kostiumy Barbary Ptak\u201d , kt\u00f3ry przybli\u017cy\u0142  nam par\u0119 wspania\u0142ych ludzi
i miejsce w kt\u00f3rym si\u0119 znajdowali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n

Po filmie zostali\u015bmy oprowadzeni przez pani\u0105 kierowniczk\u0119 po wystawie. Z zainteresowaniem wys\u0142uchali\u015bmy jej opowiada\u0144 i komentarzy.<\/p>\n\n\n\n

Dowiedzieli\u015bmy si\u0119 wiele o:<\/p>\n\n\n\n

– zakupie mieszkania i jego remoncie<\/p>\n\n\n\n

–  wyposa\u017caniu (wa\u017cny by\u0142 ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142),<\/p>\n\n\n\n

– codziennej pracy tw\u00f3rczej (mn\u00f3stwo pi\u0119knych kostium\u00f3w),<\/p>\n\n\n\n

– spotka\u0144 towarzyskich (pi\u0119kny dobrze wype\u0142niony barek).<\/p>\n\n\n\n

Wystawa dokumentuje zar\u00f3wno Ich \u017cycie artystyczne jak i prywatne.<\/p>\n\n\n\n

Obejrzeli\u015bmy projekty wybitnej scenograf i kostiumolog Barbary Ptak oraz kostiumy<\/p>\n\n\n\n

i dokumentacj\u0119 fotograficzn\u0105 z realizacji przedstawie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

 Barbara Ptak <\/strong>ur. 06.04.1930 w Chorzowie jest absolwentk\u0105 Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie
i Warszawie. Debiutowa\u0142a w 1966 r. na scenie Teatru \u015al\u0105skiego w Katowicach projektami scenografii do sztuki Cezar i Kleopatra (re\u017c. Mieczys\u0142aw Daszewski).<\/p>\n\n\n\n

Jest autork\u0105 oprawy plastycznej do ponad 200 przedstawie\u0144 dramatycznych, oper, operetek, musicali
i film\u00f3w. Cztery filmy, do kt\u00f3rych artystka zaprojektowa\u0142a kostiumy otrzyma\u0142y nominacj\u0119 do Oscara: N\u00f3\u017c w wodzie(1963), Faraon (1966), Ziemia obiecana (1975), Noce i dnie (1975 – projekty ponad 2000 kostium\u00f3w). Jest r\u00f3wnie\u017c autork\u0105 kostium\u00f3w do serialu telewizyjnego Kr\u00f3lowa Bona (1980). Stworzy\u0142a kostiumy do dw\u00f3ch spektakli operowych we W\u0142oszech: Don Giovanni i L\u2019Ape Musicale.<\/p>\n\n\n\n

 W 2004 r zosta\u0142a odznaczona Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi. W 2014 otrzyma\u0142a nagrod\u0119 \u201e\u015al\u0105ska Z\u0142ota Maska\u201d za kostiumy do spektaklu \u201eNoc w Wenecji\u201d Johanna Straussa w re\u017cyserii Marcina S\u0142awi\u0144skiego. Tych nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 by\u0142o bardzo du\u017co.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z wieloma plac\u00f3wkami w Polsce m. innymi: Operetka \u015al\u0105ska w Gliwicach, Opera \u015al\u0105ska w Bytomiu, Tatr \u015al\u0105ski w Katowicach, Teatr Rozrywki w Chorzowie, Teatr Bagatela w Krakowie, Teatr Syrena w Warszawie itd. Aktualnie przebywa w Niemczech u c\u00f3rki.<\/p>\n\n\n\n

Poznali\u015bmy drog\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 Stanis\u0142awa Ptaka <\/strong>– znakomitego \u015bpiewaka operetkowego (baryton) oraz aktora teatralnego i filmowego, cz\u0142owieka o wielkim talencie i charyzmie.<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Ptak urodzi\u0142 si\u0119 28.03.1927 w W\u0105growcu, zmar\u0142 30.06.2002 w Katowicach.<\/p>\n\n\n\n

W 1949 r. Zadebiutowa\u0142 tytu\u0142ow\u0105 rol\u0105 w Amfitrionie Plauta  w gnie\u017anie\u0144skim Teatrze Miejskim. Wilam Horzyca zaanga\u017cowa\u0142 go do pracy w teatrach pozna\u0144skich, gdzie wyst\u0119powa\u0142 do 1953 roku. W tym roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Gliwic do \u015bwie\u017co powsta\u0142ej Operetki Gliwickiej.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Najbardziej uhonorowan\u0105 rol\u0105 w dorobku artysty by\u0142a posta\u0107 Don Kichota z musicalu \u201eCz\u0142owiek
z La Manchy\u201d Mitcha Leigha i Joe Dariona(1970), kt\u00f3ra ugruntowa\u0142a jego og\u00f3lnopolsk\u0105 s\u0142aw\u0119, przynosz\u0105c liczne nagrody. Powt\u00f3rnie wcieli\u0142 si\u0119 w posta\u0107 b\u0142\u0119dnego rycerza na scenie Teatru Rozrywki w Chorzowie
w 1997 roku. Dwie zbroje z tego spektaklu, znajduj\u0105 si\u0119 na tej wystawie zaprojektowane przez p. Barbar\u0119 Ptak. Artysta otrzyma\u0142 wiele odznacze\u0144 m.in. Krzy\u017c Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1977)
i wyr\u00f3\u017cnie\u0144, np. Z\u0142ota Maska (nagroda teatralna woj. \u015bl\u0105skiego) w 1978, 1986, 1994, 1998. <\/p>\n\n\n\n

W muzeum znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c liczne fotografie i pami\u0105tki z \u017cycia prywatnego i rodzinnego, otrzymane nagrody i wyr\u00f3\u017cnienia oraz wiele innych ciekawostek, zgromadzonych  przez lata przez t\u0119 par\u0119 wybitnych artyst\u00f3w. Pe\u0142ni wra\u017ce\u0144, zadowoleni wracali\u015bmy do dom\u00f3w pomimo, \u017ce deszcz pada\u0142 nadal.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 przygotowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a zdj\u0119\u0107:
https:\/\/dziennikzachodni.pl\/artystka-od-halki-i-woalki\/ar\/473356<\/a>
https:\/\/wydarzenia.interia.pl\/galerie\/polskalokalna\/zdjecie,iId,1359714,iAId,107754<\/a>
https:\/\/encyklopediateatru.pl\/osoby\/6364\/stanislaw-ptak<\/a>
http:\/\/www.dziennikteatralny.pl\/artykuly\/stanislaw-ptak-1927-2002.html<\/a><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

\u017bal za tym czego nie by\u0142o<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 24.05.2023 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu profesor dr hab. nauk humanistycznych Katarzyny Popio\u0142ek pt. \u201e\u017bal za tym czego nie by\u0142o\u201d<\/strong>  Wydzia\u0142u Zamiejscowego w Katowicach Uniwersytetu Humanistycznego SWPS.<\/p>\n\n\n\n

Czas – jest tajemnic\u0105 i nie wiadomo jak jest odbierany.<\/p>\n\n\n\n

W \u017cyciu musimy dokonywa\u0107 wybor\u00f3w, a ka\u017cdy z nich powoduje, \u017ce musimy z czego\u015b zrezygnowa\u0107. Ka\u017cdy wyb\u00f3r ma te\u017c swoje konsekwencje.  Je\u017celi kto\u015b twierdzi, ze niczego nie \u017ca\u0142uje (ka\u017cda decyzja by\u0142a dobra), to bardzo trudno uwierzy\u0107 w tak\u0105 deklaracj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wybory w \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n

1. Analitycy \u2013 dok\u0142adnie analizuj\u0105 ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119, szukaj\u0105 zalet i wad danego wyboru. Czasem jest to korzystne, ale cz\u0119sto d\u0142ugie rozwa\u017cania powoduj\u0105, \u017ce dobra okazja przelatuje nam ko\u0142o nosa.<\/p>\n\n\n\n

2. Efektywni \u2013 kieruj\u0105 si\u0119 emocjami i szybko podejmuj\u0105 decyzj\u0119. Czasem przynosi to dobre rezultaty. \u0141atwiej ulegaj\u0105 argumentom sprzedawcy towaru lub us\u0142ugi. Heurystyka dost\u0119pno\u015bci \u2013 (uproszczona metoda wnioskowania polegaj\u0105ca na przypisywaniu wi\u0119kszego prawdopodobie\u0144stwa zdarzeniom, kt\u00f3re \u0142atwiej przywo\u0142a\u0107 do \u015bwiadomo\u015bci i s\u0105 bardziej nacechowane emocjonalnie), powoduje \u017ce b\u0142\u0119dnie oceniaj\u0105 istniej\u0105c\u0105 sytuacj\u0119. Przyk\u0142adowo osoby, kt\u00f3re us\u0142ysza\u0142y o katastrofie samolotu, gdzie zgin\u0119\u0142o np. 200 os\u00f3b, cz\u0119sto z przekonaniem twierdz\u0105, \u017ce lot samolotem jest du\u017co bardziej niebezpieczny ni\u017c d\u0142uga podr\u00f3\u017c samochodem.<\/p>\n\n\n\n

W rzeczywisto\u015bci jest odwrotnie.<\/p>\n\n\n\n

Lepiej podj\u0105\u0107 z\u0142\u0105 decyzj\u0119 ni\u017c \u017cadn\u0105. Z\u0142y wyb\u00f3r cz\u0119sto mo\u017cna naprawi\u0107. Je\u017celi nie podejmujemy decyzji to zatrzymujemy si\u0119 w czasie.<\/p>\n\n\n\n

Kompletny brak zdecydowania to cecha neurotyk\u00f3w, bo maj\u0105 oni du\u017cy poziom l\u0119ku. Nale\u017cy ten l\u0119k wyciszy\u0107, aby lepiej funkcjonowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nie mo\u017cna by\u0107 biernym, trzeba sobie postawi\u0107 jakie\u015b cele (osi\u0105gn\u0119 mistrzostwo Polski np. w ping pongu, maratonie, uzyskam nagrod\u0119 Nobla).<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi chcemy uzyska\u0107 co\u015b w du\u017cej skali, to musimy si\u0119 liczy\u0107 z du\u017cymi kosztami, wiele trzeba b\u0119dzie po\u015bwi\u0119ci\u0107 (relacje z bliskimi, edukacja, samoograniczenia).<\/p>\n\n\n\n

Te osoby, kt\u00f3re  nie maj\u0105 takich ambitnych cel\u00f3w, maj\u0105 cz\u0119sto frajd\u0119 z \u017cycia codziennego. Mo\u017ce mniej osi\u0105gn\u0105 w skali finansowej i presti\u017cu, ale cz\u0119sto s\u0105 bardziej zadowoleni z \u017cycia ni\u017c \u201eludzie sukcesu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nie ma co \u017ca\u0142owa\u0107, \u017ce czego\u015b nie zrobili\u015bmy. Co\u015b czego nie by\u0142o, nie ma wad. Lepiej widzimy to co\u015b czego nie by\u0142o, ani\u017celi to co mamy. Nie znamy koszt\u00f3w tego co \u017ca\u0142ujemy. <\/p>\n\n\n\n

Zwykle od \u017cycia chcemy za du\u017co (choroba Anny Kareniny).<\/p>\n\n\n\n

Musimy wiedzie\u0107 po co chcemy co\u015b zrobi\u0107, co chcemy osi\u0105gn\u0105\u0107. Je\u017celi przesz\u0142o\u015b\u0107 psuje mi tera\u017aniejszo\u015b\u0107, to trzeba si\u0119 nad sob\u0105 mocno zastanowi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

To czego \u017ce\u015bmy nie osi\u0105gn\u0119li wyolbrzymiamy, a to co mamy nie doceniamy \u2013 tak nie powinno by\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nie nale\u017cy si\u0119 por\u00f3wnywa\u0107. Ju\u017c w szkole dziecko s\u0142yszy \u201eKrzysiek ma pi\u0105tk\u0119 a ty tylko czw\u00f3rk\u0119\u201d. Czy to jest takie bardzo wa\u017cne? Nie, przecie\u017c dziecko ma cz\u0119sto wiele innych zalet.<\/p>\n\n\n\n

 Robimy to cz\u0119sto na nasz\u0105 niekorzy\u015b\u0107. Musimy si\u0119 widzie\u0107 ca\u0142o\u015bciowo. W ka\u017cdej kobiecie jest co\u015b pi\u0119knego. Kobiety w Polsce \u017ale si\u0119 oceniaj\u0105. W te\u015bcie (30 pyta\u0144) przeprowadzonym na du\u017cej grupie kobiet prawie 80% daje negatywny wyb\u00f3r odno\u015bnie swego cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Odpu\u015b\u0107 sobie to czego nie mo\u017cna naprawi\u0107. Nie zatrzymywa\u0107 tera\u017aniejszo\u015bci \u2013 nale\u017cy zwi\u0119kszy\u0107 dystans. Czas jest po mojej stronie (Time is on My Side), \u015bpiewa sir Michael Philip \u201eMick\u201d Jagger, czas mnie wzbogaca.<\/p>\n\n\n\n

Musimy sobie u\u015bwiadomi\u0107 czy tempo (od rana do wieczora) w jakim \u017cyj\u0119 mi odpowiada i dlaczego.<\/p>\n\n\n\n

Czy naprawd\u0119 tak musimy si\u0119 spieszy\u0107? Przecie\u017c z tego powodu cz\u0119sto pakujemy si\u0119 w k\u0142opoty.<\/p>\n\n\n\n

Planowanie musi by\u0107 prawid\u0142owe, aby\u015bmy potrafili zrealizowa\u0107 za\u0142o\u017cone cele. Je\u017celi jednak zauwa\u017cymy, \u017ce czas si\u0119 nam strasznie wlecze (cho\u0107 odrobina lenistwa jest czasem konieczna)powinni\u015bmy dla urozmaicenia co\u015b nowego wzi\u0105\u0107 w obr\u00f3bk\u0119 (np. nauka j\u0119zyka, szachy, bryd\u017c, p\u0142ywanie, taniec).<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119sto uciekamy od chwili w kt\u00f3rej \u017cyjemy i nie jeste\u015bmy tam gdzie mamy by\u0107. Jeste\u015bmy w mi\u0119dzyczasie – nigdy nie prze\u017cywamy tego co jest naprawd\u0119, bo nie jeste\u015bmy ani tu ani tam.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142aj\u0105c pod presj\u0105 zachowujemy si\u0119 \u017ale, niemi\u0142o, przestajemy by\u0107 sob\u0105. Presja bardzo nas zmienia.<\/p>\n\n\n\n

Pani prof. Katarzyna Popio\u0142ek zach\u0119ca\u0142a nas do zapoznania si\u0119 z \u201eCzarodziejsk\u0105 g\u00f3r\u0105\u201d Tomasza Manna, gdzie autor sporo pisze o czasie. Zmarnowany czas to ten kt\u00f3ry znika bez \u015bladu.<\/p>\n\n\n\n

* W powie\u015bci wyr\u00f3\u017cnione zosta\u0142y trzy aspekty zwi\u0105zane z budow\u0105 czasu fizycznego: lokalno\u015b\u0107 czasu, mierzenie czasu oraz czas przyrody. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 one na niejednoznaczny model czasu. \u015awiat sanatorium, to rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej zmiana (wywo\u0142ana przez ruch) jest tak subtelna, \u017ce prowadzi do zjawiska rozci\u0105gania czasu fizycznego i jednocze\u015bnie stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o niepewno\u015bci poznawczej Hansa Castorpa.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi wszystko jest takie samo (monotonnie powtarzalne), to si\u0119 wydaje \u017ce \u017cycie jest za kr\u00f3tkie.<\/p>\n\n\n\n

Musimy zaznaczy\u0107 kamienie milowe w swoim \u017cyciu (przed prawem jazdy i po nim, przed i po dyplomie, przed urodzeniem dziecka, przed nauczeniem si\u0119 j\u0119zyka obcego, przed i po kupnie telefonu kom\u00f3rkowego). Takich kamieni milowych powinno by\u0107 jak najwi\u0119cej. Wa\u017cna jest \u015bwie\u017co\u015b\u0107 w \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n

Takim kamieniem milowym dla pani Profesor by\u0142o mi\u0119dzy innymi, wys\u0142uchanie w siedzibie NOSPR w Katowicach V Symfonii J. Sibeliusa w mistrzowskim wykonaniu.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce te\u017c nim by\u0107 ksi\u0105\u017cka George Saundersa \u201eK\u0105piel w stawie podczas deszczu\u201d(jedna z najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek 2021 roku w USA). Autor w przyst\u0119pny spos\u00f3b, ale jak\u017ce b\u0142yskotliwy i pe\u0142en humoru pokazuje czytelnikowi w jaki spos\u00f3b mo\u017cna czyta\u0107 opowiadania Gogola, Czechowa, Turgieniewa, To\u0142stoja. Nawet osoba, kt\u00f3ra nie lubi\u0142a opowiada\u0144 ma du\u017ce szanse, zmieni\u0107 swoj\u0105 opini\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cne s\u0105 momenty, kt\u00f3re zostawiaj\u0105 w nas \u015blad. Uciekaj\u0105 nam pi\u0119kne chwile, o kt\u00f3rych koniecznie trzeba pami\u0119ta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Na pewno ka\u017cdy uczestnik wycieczki do Rzymu zachwyci si\u0119 niesamowitym zachodem s\u0142o\u0144ca na Piazza Navona (czas si\u0119 zatrzymuje).<\/p>\n\n\n\n

Ogl\u0105danie obraz\u00f3w w muzeum, dzi\u0119ki aurze tego miejsca daje pe\u0142niejsze prze\u017cycie ni\u017c przegl\u0105danie album\u00f3w malarskich, a nawet mo\u017cliwo\u015bci internetu (spok\u00f3j, mo\u017cliwo\u015b\u0107 powi\u0119kszania obrazu) jej w pe\u0142ni nie zrekompensuj\u0105. Nale\u017cy dzieli\u0107 prze\u017cycia z innymi. Czasem uwaga innej osoby umo\u017cliwia nam lepsz\u0105 kontemplacj\u0119 obrazu lub rze\u017aby.<\/p>\n\n\n\n

B\u0119d\u0105c w Galerii Borghese w Rzymie mo\u017cemy podziwia\u0107 wspania\u0142\u0105 rze\u017ab\u0119 Giovanniego Berniniego (Porwanie Prozerpiny przez Plutona). Dynamizm w tej grupie wyra\u017ca si\u0119 w figurze dziewczyny wyrywaj\u0105cej si\u0119 z obj\u0119\u0107 boga. Nie ka\u017cdy zauwa\u017cy palce prawej d\u0142oni boga wbite (niesamowicie plastycznie) w udo dziewczyny.<\/p>\n\n\n\n

 Ukryty w chmurze Jowisz na obrazie Correggia zbli\u017ca swe usta do ust Io, jednocze\u015bnie obejmuj\u0105c j\u0105 ramieniem. Boska chmura spowija nag\u0105 Io, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 by\u0107 w transie, a z mglistej r\u0119kawicy obejmuj\u0105cej j\u0105 w pasie wy\u0142ania si\u0119 rzeczywista d\u0142o\u0144 (pi\u0119knie namalowane seksualne spe\u0142nienie).<\/p>\n\n\n\n

To s\u0105 mo\u017ce szczeg\u00f3\u0142y (pierdo\u0142y), ale bez nich nie mo\u017cna \u017cy\u0107 w pe\u0142ni.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchacze UTW z zainteresowaniem wys\u0142uchali wyk\u0142adu prof. Katarzyny Popio\u0142ek i ju\u017c oczekuj\u0105 nast\u0119pnego tak mi\u0142ego i warto\u015bciowego spotkania.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142<\/em>
Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

* Kursyw\u0105 zaznaczono cytat z ksi\u0105\u017cki Agaty Wojciechowskiej \u201eLiteracki eksperyment my\u015blowy. Czas fizyczny w Czarodziejskiej g\u00f3rze Tomasza Manna.<\/em><\/p>\n\n\n\n

zdj\u0119cie \u017ar\u00f3d\u0142o:<\/em>https:\/\/swps.pl\/katarzyna-popiolek<\/a><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Angielski spacer<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dniu 26 kwietnia 2023 r. s\u0142uchacze mieli okazj\u0119 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w wirtualnym spacerze po hrabstwie North Yorkshire<\/strong> w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Anglii.
Zwiedzanie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w Yorku, mie\u015bcie po\u0142o\u017conym nad zbiegiem rzek Ouse i Foss.
York jest znany ze swojej bogatej historii, kt\u00f3ra zachowa\u0142a si\u0119 w architekturze \u015bredniowiecznych budowli, w kt\u00f3rych przeplataj\u0105 si\u0119 \u015blady Rzymian i Wiking\u00f3w.
Miasto zosta\u0142o za\u0142o\u017cone ponad 2000 lat temu. Eboracum ( \u0142ac.) czyli York, by\u0142 dla Rzymian g\u0142\u00f3wn\u0105 baz\u0105 wojskow\u0105. W 306 r. cesarzem rzymskim zosta\u0142 obwo\u0142any Konstantyn I Wielki,
kt\u00f3ry stacjonowa\u0142 w\u00f3wczas w Yorku i na pami\u0105tk\u0119 tego wydarzenia przed katedr\u0105 M\u00fcnster
usytuowany jest pomnik cesarza.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Armia Wiking\u00f3w zdoby\u0142a York w 866, a w 876 Wikingowie osiedlili si\u0119 na sta\u0142e w jego okolicach. Kr\u00f3lowie Wiking\u00f3w rz\u0105dzili tym obszarem, nazwanym przez nich Jorvik (stnord.) przez prawie sto lat. W 954 ostatni kr\u00f3l Wiking\u00f3w \u2013 Eryk Krwawy Top\u00f3r zosta\u0142 wygnany, a jego ziemie wcielono do jednocz\u0105cej si\u0119 Anglii.
\u015acis\u0142e centrum otoczone jest murami, o d\u0142ugo\u015bci prawie 13 km; wybudowano je w 1220 za panowania Henryka III, zachowane s\u0105 niemal w ca\u0142o\u015bci, mo\u017cna si\u0119 nimi przechadza\u0107 po dzi\u015b dzie\u0144.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wjazd do miasta umo\u017cliwia sze\u015b\u0107 bram.<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dominuj\u0105ca nad miastem katedra jest najwi\u0119ksz\u0105 \u015bredniowieczn\u0105 katedr\u0105 w Anglii i p\u00f3\u0142nocnej Europie.
Katedra kilkakrotnie by\u0142a niszczona przez po\u017cary. W katedrze znajduje si\u0119 najwi\u0119kszy obecnie \u015bredniowieczny zabytek ze szk\u0142a w Anglii \u2013 Wielkie Wschodnie Okno. Jest ono tak\u017ce najstarszym angielskim zachowanym dzie\u0142em sztuki, kt\u00f3rego autorem by\u0142 John Thornton z Coventry, kt\u00f3ry oszkli\u0142 okno pomi\u0119dzy 1405 a 1408 rokiem. Witra\u017c ukazuje sceny z Ksi\u0119gi Rodzaju oraz z Apokalipsy \u015bw. Jana. W czasie I wojny \u015bwiatowej po pierwszym ataku Zeppelina 2 maja 1916 mieszka\u0144cy w obawie przed zniszczeniem witra\u017cy rozebrali je wszystkie i zmagazynowali we wn\u0119kach mur\u00f3w obronnych.
Podczas II wojny \u015bwiatowej przed planowanym atakiem lotniczym w bitwie o Angli\u0119 ponownie zdj\u0119to witra\u017ce i uchroniono przed zniszczeniem.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Miasto cz\u0119sto n\u0119kaj\u0105 powodzie, mimo obszernych (ale nie zawsze efektywnych) zabezpiecze\u0144 przeciwpowodziowych.
York jest r\u00f3wnie\u017c znany z du\u017cej liczby pub\u00f3w. M\u00f3wi si\u0119 nawet, \u017ce ka\u017cdego dnia roku mo\u017cna i\u015b\u0107 do innego pubu, a z ka\u017cdego punktu miasta w obr\u0119bie mur\u00f3w mo\u017cna zobaczy\u0107 przynajmniej jeden pub i przynajmniej jeden ko\u015bci\u00f3\u0142.
Vis a vis po\u0142udniowego wyj\u015bcia z katedry znajduje si\u0119 okaza\u0142y budynek, kt\u00f3ry by\u0142 miejscem urodzenia w 1570 r Guy\u2019a Fawkesa<\/strong>, cz\u0142onek grupy katolik\u00f3w, kt\u00f3ry zosta\u0142 uczestnikiem
spisku prochowego. Dzisiaj w tym budynku znajduje si\u0119 hotel Guy Fawkes Inn<\/strong>.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

zako\u0144czonego fiaskiem. Powy\u017cej scena aresztowania Guya Fawkesa.
Spiskowcom przypisano zdrad\u0119 stanu i skazano na wielokrotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci; egzekucja Guy\u2019a Fawkesa nie dosz\u0142a do skutku w zaplanowanym wymiarze, albowiem skoczy\u0142 z drabiny wiod\u0105cej na szubienic\u0119 i \u0142ami\u0105c kark w czasie upadku unikn\u0105\u0142 cierpie\u0144 w kolejnych etapach egzekucji.
Do historii Guy\u2019a Fawkesa nawi\u0105zuje komiks napisany przez Alana Moore\u2019a V jak vendetta, na kt\u00f3rego podstawie nakr\u0119cono w 2006 r. film pod t\u0105 sam\u0105 nazw\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Narodowe Muzeum Kolejnictwa \u2013 National Railway Museum<\/strong>, prezentuje histori\u0119 transportu kolejowego w Wielkiej Brytanii oraz jego wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo. Muzeum jest laureatem wielu nagr\u00f3d, w tym m.in. European Museum of the Year Award (nagroda dla najlepszego muzeum roku w Europie) w 2001. W muzeum znajduje si\u0119 wiele znacz\u0105cych pod wzgl\u0119dem historycznym lokomotyw i sk\u0142ad\u00f3w kolejowych, tak\u017ce kolekcja gad\u017cet\u00f3w i przedmiot\u00f3w u\u017cytkowych zwi\u0105zanych z kolejnictwem. Muzeum odwiedza \u015brednio 744 000 turyst\u00f3w rocznie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Najpopularniejsz\u0105 na \u015bwiecie zabytkow\u0105 kolej\u0105,( North Yorkshire Moors Railway) \u2013 kt\u00f3rej pi\u0119knie odrestaurowane poci\u0105gi kursuj\u0105 przez 24 mile z miasteczka targowego Pickering przez serce Parku Narodowego, a\u017c do z\u0142otych piaszczystych pla\u017c wybrze\u017ca w Whitby.
Jest to jedna z najwcze\u015bniejszych i najbardziej historycznych linii kolejowych w Anglii, kt\u00f3rej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 lat 30. XIX wieku. Kolejka ze stacji Grosmont dozawioz\u0142a nas do Goathland gdzie prze\u017cy\u0107 mo\u017cna magi\u0119 Harry\u2019ego Pottera (stacja Hogsmeade z pierwszego filmu). Na podkre\u015blenie zas\u0142uguje fakt, \u017ce ca\u0142a kolej funkcjonuje dzi\u0119ki wolontariuszom \u2013 emerytom \u2013 seniorom.
\u201eNajpopularniejsza kolej zabytkowa – North Yorkshire Moors Railway, kt\u00f3rej pi\u0119knie odrestaurowane poci\u0105gi z parowymi lokomotywami kursuj\u0105 przez 24 mile z miasteczka targowego Pickering przez serce Parku Narodowego, a\u017c do z\u0142otych , piaszczystych pla\u017c wybrze\u017ca Whitby. Jest to jedna z najwcze\u015bniejszych i najbardziej historycznych linii kolejowych w Anglii, kt\u00f3rej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 lat 30 – tych XIX wieku. Kolejka ze stacji Grosmont dowioz\u0142a nas do Goathland gdzie prze\u017cywali\u015bmy na nowo magi\u0119 Harry\u2019ego Pottera (stacja Hogsmeade z pierwszego filmu). Na podkre\u015blenie zas\u0142uguje fakt, \u017ce ca\u0142a kolej funkcjonuje dzi\u0119ki pracy wolontariuszy: emeryt\u00f3w \u2013 senior\u00f3w.\u201d<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Spacer Esk Valley Railway gwarantuje malownicz\u0105 wycieczk\u0119 przez serce pi\u0119knej doliny Esk. Spacer 3,5-kilometrowym szlakiem kolejowym z Goathland do Grosmont, wzd\u0142u\u017c trasy oryginalnej linii kolejowej George’a Stephensona z 1836 r. sprawia, \u017ce udzia\u0142em spacerowicz\u00f3w s\u0105 wspania\u0142e prze\u017cycia na \u0142onie natury.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Whitby<\/strong> – miasteczko po\u0142o\u017cone godzin\u0119 drogi od Yorku nad samym Morzem P\u00f3\u0142nocnym, g\u00f3ruj\u0105 nad nim ruiny Opactwa Benedykty\u0144skiego, gdzie kusz\u0105 urocze w\u0105skie uliczki, inspiracje gotyckie, piaszczyste pla\u017ce, w\u0119dzone \u015bledzie z Fortune’s , ryby z frytkami \u2013 s\u0142ynne \u201eFish and chips\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
zdj\u0119cie statku wg projektu Kapitana Cooke\u2019a.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Kapitan Cook uczy\u0142 si\u0119 tutaj swojego fachu pod okiem kapitana Johna Walkera, u kt\u00f3rego terminowa\u0142 w 1746 roku. Wszystkie statki eksploracyjne Jamesa Cooka – Endeavour, Resolution, Adventure i Discovery – zosta\u0142y zbudowane w Whitby. Bram Stoker s\u0142ynny sta\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki gotyckiej powie\u015bci Dracula (1897), w kt\u00f3rej stworzy\u0142 legend\u0119 hrabiego-wampira o imieniu Drakula.
Dwa razy w roku w Whitby mo\u017cna wzi\u0105\u0107 udzia\u0142, w festiwalu got\u00f3w. To absolutnie niepodrabialna impreza. Podczas tych festiwali, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 oczywi\u015bcie w wigili\u0119 Wszystkich \u015awi\u0119tych (Halloween to nic innego jak All Hallow Eve) oraz w ko\u0144c\u00f3wce kwietnia \u2013 s\u0142ynna noc Walpurgii. Imprezy przesycone magi\u0105 i od pradawnych czas\u00f3w uznawane, za takie, gdzie granica \u015bwiata umar\u0142ych i \u017cywych jest przekraczalna?  Wszystko to sta\u0142o si\u0119 za przyczyn\u0105 Brama Stokera, kt\u00f3ry  s\u0142ynny sta\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki gotyckiej powie\u015bci Dracula (1897), w kt\u00f3rej stworzy\u0142 legend\u0119 hrabiego-wampira o imieniu Drakula.
Wybrze\u017ce w pobli\u017cu Whitby i Parku Narodowego jest \u017ar\u00f3d\u0142em Gagatu (jet, d\u017cet)<\/strong>
\u2013 bitumkicznej odmiany w\u0119gla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie.
Nazwa pochodzi od rzymskiej nazwy miasta i rzeki Gagas w staro\u017cytnej Licji (Likji) w Azji Mniejszej (dzisiejsza Turcja), gdzie po raz pierwszy znaleziono gagat (gr. lithos gagates = kamie\u0144 z Gagas<\/em>).
By\u0142 u\u017cywany jako bi\u017cuteria od tysi\u0119cy lat i zosta\u0142 spopularyzowany w czasach wiktoria\u0144skich przez kr\u00f3low\u0105 Wiktori\u0119, a kilka sklep\u00f3w w mie\u015bcie nadal kontynuuje t\u0119 tradycj\u0119.
W Whitby Jet Heritage Centre mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 ostatni zachowany przyk\u0142ad autentycznego wiktoria\u0144skiego warsztatu czarnego kamienia .
Podczas w\u0119dr\u00f3wki nie mo\u017cna przegapi\u0107 wioski Robin Hood’s Bay<\/strong> , odkrywaj\u0105c strome, w\u0105skie zau\u0142ki i zau\u0142ki w klimatycznym miejscu dawnych przemytnik\u00f3w Baytown (lub Bay). Cha\u0142upy rybackie po\u0142\u0105czone wewn\u0119trznymi korytarzami zosta\u0142y stworzone do przemytu
w XVIII wieku, a kontrabanda przemieszcza\u0142a si\u0119 z przystani na szczyt miasta, nigdy nie ujrzawszy \u015bwiat\u0142a dziennego.
<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

w Liverpool<\/strong> \u2013 u Beatles\u00f3w<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

A zako\u0144czenie spaceru odby\u0142o si\u0119 w uroczej wiosce Thornton le Dale<\/strong>,<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

gdzie droga nad potokiem (w tle dom kryty prawdziw\u0105 strzech\u0105) doprowadzi\u0142a nas do sakso\u0144skiego ko\u015bci\u00f3\u0142ka z XII w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wizyta w North Yorkshire pozostawi\u0142a bardzo mi\u0142e wra\u017cenia i niedosyt zwiedzania\u2026.
<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142a: Krystyna Krzemi\u0144ska<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Wielkopostne rozwa\u017cania<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 15.03.2023 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu ksi\u0119dza dr Stanis\u0142awa Pucha\u0142y,<\/strong> pt. \u201eWielkopostne rozwa\u017cania\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Nale\u017cy si\u0119gn\u0105\u0107 do tradycji prze\u017cywania Wielkiego Postu i \u015awi\u0105t Wielkanocnych. Pomocn\u0105 literatur\u0105 mo\u017ce by\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Zofii Kossak Szczuckiej Szatkowskiej.<\/p>\n\n\n\n

   Zofia Kossak urodzi\u0142a si\u0119 10.08.1889 r. w Ko\u015bminie (zmar\u0142a w 1968 w Bielsku-Bia\u0142ej). By\u0142a c\u00f3rk\u0105 Tadeusza Kossaka, siostr\u0105 stryjeczn\u0105 satyryczki Magdaleny Samozwaniec i poetki Marii Pawlikowskiej – Jasnorzewskiej oraz wnuczk\u0105 Juliusza Kossaka.<\/p>\n\n\n\n

W 1915 r. wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Stefana Szczuckiego i zamieszka\u0142a z nim w Nowosielicy na Wo\u0142yniu.<\/p>\n\n\n\n

Tam urodzili si\u0119 ich synowie \u2013 Juliusz (1916-1926) i Tadeusz (1917- 1943). W 1917 r. prze\u017cy\u0142a wraz z rodzin\u0105 okres krwawych wyst\u0105pie\u0144 ch\u0142opskich oraz najazdu bolszewickiego.<\/p>\n\n\n\n

Jej debiutem literackim by\u0142a ksi\u0105\u017cka \u201ePo\u017coga. Wspomnienia z Wo\u0142ynia 1917-1919\u201d (wyd. 1922).<\/p>\n\n\n\n

W tym samym roku zosta\u0142a wydana ksi\u0105\u017cka \u201e B\u0142ogos\u0142awiony Jan Sarkander ze Skoczowa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Po \u015bmierci m\u0119\u017ca w 1923 r. przenios\u0142a si\u0119 z synami do rodzic\u00f3w, do wsi G\u00f3rki Wielkie.<\/p>\n\n\n\n

W 1925 r. ponownie wysz\u0142a za m\u0105\u017c za oficera WP Zygmunta Szatkowskiego. W 1926 r. urodzi\u0142 si\u0119 syn Witold Szatkowski, a w 1928 r. c\u00f3rka Anna.<\/p>\n\n\n\n

W 1928 zosta\u0142a wydana ksi\u0105\u017cka \u201eZ\u0142ota wolno\u015b\u0107\u201d.  W latach 1936-1937 wydano cykl jej powie\u015bci historycznych z okresu wypraw krzy\u017cowych: \u201eKrzy\u017cowcy\u201d, \u201eKr\u00f3l tr\u0119dowaty\u201d i \u201eBez or\u0119\u017ca\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W 1939 r. przenios\u0142a si\u0119 do Warszawy. Zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105<\/p>\n\n\n\n

i charytatywn\u0105. W 1941 r. utworzy\u0142a Front  Odrodzenia Polski i stan\u0119\u0142a na jego czele. We wrze\u015bniu 1942 r. wraz z Wand\u0105 Krahelsk\u0105  powo\u0142a\u0142a Tymczasowy Komitet Pomocy \u017bydom przekszta\u0142cony w Rad\u0119 Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d (odznaczona medalem Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata w 1982 r.). Przypadkowo aresztowana i  5.10 1943 r.  wywieziona do KL Auschwitz-Birkenau. Tam zgin\u0105\u0142 jej syn Tadeusz.<\/p>\n\n\n\n

 W 1944 zosta\u0142a przewieziona do Warszawy na Pawiak i skazana na \u015bmier\u0107. Dzi\u0119ki staraniom w\u0142adz podziemia zosta\u0142a uwolniona w ko\u0144cu lipca. Wzi\u0119\u0142a czynny udzia\u0142 w powstaniu warszawskim. Po upadku powstania przebywa\u0142a w Cz\u0119stochowie, gdzie opisa\u0142a wspomnienia z obozu w ksi\u0105\u017cce \u201eZ otch\u0142ani.\u201d<\/p>\n\n\n\n

   W 1945 r. na skutek dzia\u0142a\u0144 Jakuba Bermana (jego brat by\u0142 w \u017begocie) wyjecha\u0142a na przymusow\u0105 emigracj\u0119 do Londynu ). Tam przyj\u0119\u0142a funkcj\u0119 kierownika delegatury warszawskiego PCK<\/p>\n\n\n\n

w Londynie. Przez 12 lat wsp\u00f3lnie z m\u0119\u017cem mieszka\u0142a na farmie Trossell w Kornwalii.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce w 1951 wszystkie jej utwory obj\u0119te zosta\u0142y cenzur\u0105 i podlega\u0142y natychmiastowemu wycofaniu z bibliotek. Po okresie stalinizmu jej ksi\u0105\u017cki by\u0142y ponownie masowo wydawane.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3ci\u0142a do kraju w 1957 roku. W 1958 przeprowadzi\u0142a si\u0119 z Warszawy do G\u00f3rek Wielkich<\/p>\n\n\n\n

i zamieszka\u0142a w \u201eDomku Ogrodnika\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W 1964 by\u0142a jedn\u0105 z sygnatariuszek Listu 34 (protest w obronie swobody wypowiedzi).<\/p>\n\n\n\n

W 1966 odm\u00f3wi\u0142a przyj\u0119cia Nagrody Pa\u0144stwowej I Stopnia w dziedzinie kultury i sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Zmar\u0142a 09.04.1968 w Bielsku-Bia\u0142ej. Pochowana zosta\u0142a na cmentarzu w G\u00f3rkach Wielkich obok ojca Tadeusza i syna Juliusza.<\/p>\n\n\n\n

   Zofia na emigracji w 1952 napisa\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201ePrzymierze\u201d (Palestyna w XVIII w. p.n.e.), w 1955 \u201eRok polski : obyczaj i wiara\u201d (sk\u0142ada si\u0119 z 12 miesi\u0119cy) a w 1956 \u201eDziedzictwo.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Melchior Wa\u0144kowicz prze\u017cy\u0142 wstrz\u0105s  po  przeczytaniu \u201eRoku polskiego\u201d. Napisa\u0142, \u017ce ksi\u0105\u017cka zdumiewa opisem szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i jest \u015bwiadectwem t\u0119sknoty autorki za ojczyzn\u0105 \u201e\u017badne \u017caby nie graj\u0105 tak pi\u0119knie jak polskie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W ksi\u0105\u017cce \u201eRok polski\u201d opisane s\u0105 obyczaje.<\/p>\n\n\n\n

W rozdziale drugim ( Luty \u201dProch jeste\u015b\u201d ) opisuje karnawa\u0142 – dziej\u0105 si\u0119 radosne rzeczy, kuligi, ta\u0144ce, swawole.<\/p>\n\n\n\n

Maska posiada szczeg\u00f3lny urok. Karnawa\u0142 jest wymys\u0142em italskim, lecz maska – zwyczaj og\u00f3lnoludzki, zawsze n\u0119c\u0105cy. Odej\u015b\u0107 od samego siebie, bodaj na kr\u00f3tki czas, dzia\u0142a\u0107 nie ponosz\u0105c za czyny odpowiedzialno\u015bci. To\u017c to przednia uciecha!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wywr\u00f3cili dom do g\u00f3ry nogami, wypili, zjedli, czym chata bogata, zostawiaj\u0105c puste spi\u017carnie i piwnice. Niedobrze, gdy tej ochoty zbyt wiele, gdy przebior\u0105 miar\u0119. Weso\u0142o\u015b\u0107 przemienia si\u0119 wtedy w ci\u0119\u017cki czad, dur odbieraj\u0105cy rozum i godno\u015b\u0107<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Rozbawieni ludzie nawet nie zauwa\u017cyli, \u017ce nadszed\u0142 Popielec. Proch jeste\u015b i w proch si\u0119 obr\u00f3cisz.<\/p>\n\n\n\n

My jeste\u015bmy prochem nie\u015bmiertelnym. Otrze\u017awienie jest konieczne do wys\u0142uchania nakaz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Marzec \u201eGdy rusz\u0105 lody\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W marcu Polska s\u0142awi zwyci\u0119stwo wiosny nad bogini\u0105 zimy \u2013 Marzann\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Powietrze upaja jak wino, roznosi m\u0142odych, szkodzi starym. Tote\u017c stare przys\u0142owie m\u00f3wi \u201dJe\u015bli starzec przejdzie marzec, b\u0119dzie zdr\u00f3w\u201d<\/em>\u2026<\/p>\n\n\n\n

Or\u0119downikiem marca jest \u015bwi\u0119ty J\u00f3zef, najcichszy ze \u015bwi\u0119tych (patron spraw beznadziejnych).<\/p>\n\n\n\n

Kwiecie\u0144 \u201eNoc b\u0142ogos\u0142awiona i wielka\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Autorka wspaniale opisuje wiosn\u0119: kwiaty, jask\u00f3\u0142ki, bociany, g\u0105ski szczypi\u0105ce traw\u0119. \u015amier\u0107 zostanie po\u017carta w zwyci\u0119stwie zmartwychwstania Jezusa.<\/p>\n\n\n\n

W Palmow\u0105 Niedziel\u0119<\/em><\/strong> ka\u017cdy ko\u015bci\u00f3\u0142 polski zakwita wi\u0105zankami wierzbiny, modrzewiu, bor\u00f3wek, barwinku, jak gdyby cale gaje zesz\u0142y do \u015bwi\u0105tyni odda\u0107 ho\u0142d. Wychodz\u0105c po nabo\u017ce\u0144stwie z ko\u015bcio\u0142a, nale\u017cy po\u0142kn\u0105\u0107 par\u0119 po\u015bwi\u0119conych baziek. Mi\u0119kkie, kosmate z trudem przechodz\u0105 przez krta\u0144, lecz zabieg wart jest trudu, chroni bowiem od chor\u00f3b gard\u0142a na ca\u0142y rok.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tam gdzie dziewczyna jest w domu, szczytowa \u015bciana chaty zostaje nie pobielona, a na ciemne t\u0142o drzewa gospodarz chlapie wapnem bia\u0142e plamy niby rozwini\u0119te r\u00f3\u017ce. Znak dla kawaler\u00f3w. Trzeba wyczy\u015bci\u0107 komor\u0119 i strych, wywietrzy\u0107 poduszki paradne, na kt\u00f3rych nigdy nikt nie sypia, przyodziewek \u015bwi\u0105teczny. Wraz z paj\u0119czyn\u0105 i py\u0142em wymie\u015b\u0107 wszystko z\u0142e, co si\u0119 w sercu nagromadzi\u0142o, dawne kwasy i jad<\/em>y.<\/p>\n\n\n\n

My nie kultywujemy tradycji. Powoli zatracamy umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u015bwi\u0119towania. Wielkanoc to odnowa<\/p>\n\n\n\n

 \u2013 stary cz\u0142owiek ma umrze\u0107 a pojawi si\u0119 nowy.<\/p>\n\n\n\n

W Wielki czwartek<\/strong> milkn\u0105 dzwony. Dawniej w rytmie ko\u0142atki  m\u0142odzie\u017c topi\u0142a Judasza (wielka kuk\u0142a z work\u00f3w wype\u0142nionych s\u0142om\u0105). Wleczono j\u0105 dooko\u0142a wsi a\u017c do rzeki. Dop\u00f3ki kuk\u0142a p\u0142ywa\u0142a po wierzchu walono w chocho\u0142a kamieniami.<\/p>\n\n\n\n

W Wielki Pi\u0105tek<\/em><\/strong> wszystko z r\u0105k leci. Gospodarz musi sieczki nar\u017cn\u0105\u0107 na dwa dni, gospodyni piecze chleb i placki. Dzwony, kt\u00f3rych cnot\u0105 jest p\u0142oszy\u0107 z\u0142ego ducha- milcz\u0105. Chrystus Pan le\u017cy zmar\u0142y<\/em> w grobie. Wi\u0119c szatany, czarownice, upiory, zmory i wszelkie paskudztwo hulaj\u0105 po \u015bwiecie swobodnie. Wied\u017amy chodz\u0105 od chaty do chaty, niby po pro\u015bbie, w rzeczywisto\u015bci po to \u017ceby urok rzuci\u0107. Pobo\u017cne babki i dziady proszalne te\u017c chodz\u0105 po domach tego dnia i  wielki grzech ich nie wspom\u00f3c<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\u0141atwo mo\u017cna ich rozpozna\u0107 bo wo\u0142aj\u0105 od progu \u201eNiech b\u0119dzie pochwalony Jezus Chrystus\u201d, co wyja\u015bnia spraw\u0119, bo \u017cadna wied\u017ama tego nie powie. Je\u017celi  powie  tylko \u201eNiech b\u0119dzie pochwalony\u201d i gospodyni j\u0105 wpu\u015bci to nieszcz\u0119\u015bcie gotowe. Je\u017celi spostrze\u017ce omy\u0142k\u0119, mo\u017ce j\u0105 naprawi\u0107, rzucaj\u0105c za odchodz\u0105c\u0105 skorupkami jaj.<\/p>\n\n\n\n

Wielka Sobota<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na cmentarzu ko\u015bcielnym , rozsiad\u0142y si\u0119 wie\u0144cem gospodynie, trzymaj\u0105c przed sob\u0105 odkryte koszyki z jad\u0142em. Na spodzie p\u0142\u00f3tno, na nim chleb, podstawa \u017cycia, mas\u0142o, ser,s\u00f3l, ko\u0142acze, kie\u0142basa- wszystko przybrane pisankami, kwitn\u0105cym modro barwinkiem i li\u015b\u0107mi bukszpanu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z ko\u015bcio\u0142a wychodzi ksi\u0105dz i \u015bwi\u0119ci potrawy. \u015awiecenie to stara poga\u0144ska tradycja.  Wszystko co poprzedza\u0142o chrze\u015bcija\u0144stwo by\u0142o oczekiwaniem. Jedzenie to afirmacja \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

W domach by\u0142y wygaszone paleniska, bo ogie\u0144 trzeba rozpali\u0107 na nowo, po\u015bwi\u0119conym p\u0142omieniem przyniesionym z ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Nikt nie zna godziny zmartwychwstania. Dlatego msza rezurekcyjna jest odprawiana w ko\u015bcio\u0142ach o r\u00f3\u017cnych godzinach. Tej nocy sprawy boskie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z ludzkimi. Po Wielkiej Nocy weso\u0142y nam dzie\u0144 nasta\u0142. Poza nakarmieniem inwentarza nie ma \u017cadnej roboty.<\/p>\n\n\n\n

Stara tradycja nakazuje wita\u0107 ka\u017cdego napotkanego s\u0142owami Chrystus zmartwychwsta\u0142. Zmartwychwsta\u0142 prawdziwie – odpowiada pozdrowiony i wymieniaj\u0105 poca\u0142unek.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy odpu\u015bci\u0107 wszystkie nagromadzone zadry, bo poca\u0142unku nie mo\u017cna da\u0107 fa\u0142szywie, chowaj\u0105c uraz\u0119 w sercu.<\/p>\n\n\n\n

Zwyczaj zwany dyngusem, \u015bmigusem, trwa w pe\u0142ni.<\/p>\n\n\n\n

Pisarstwo Zofii Kossak Szczuckiej-Szatkowskiej pi\u0119knie zbiega si\u0119 z \u017cyciem. Ona tak wiele prze\u017cy\u0142a i uczyni\u0142a tyle dobra a ludzie cz\u0119sto jej z\u0142em odp\u0142acali.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchacze UTW w \u015awi\u0119toch\u0142owicach z zainteresowaniem wys\u0142uchali wyk\u0142adu ksi\u0119dza dr Stanis\u0142awa Pucha\u0142y i oczekuj\u0105 na kolejne spotkanie w nast\u0119pnym semestrze.<\/p>\n\n\n\n

Kursyw\u0105 oznaczono cytaty z ksi\u0105\u017cki „Rok polski”<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

By\u0107 albo nie by\u0107 -jak prosi\u0107 o pomoc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 01.03.2023 r. wys\u0142uchali\u015bmy trzeciego wyk\u0142adu Anny Krzymi\u0144skiej z cyklu \u201eBy\u0107 albo nie by\u0107 -jak prosi\u0107 o pomoc?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Herbert Fensterheim, profesor psychiatrii na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Cornella w USA, sformu\u0142owa\u0142 5 praw asertywno\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1.<\/strong> Mo\u017cesz robi\u0107 co chcesz dop\u00f3ty, dop\u00f3ki nie rani to drugiej osoby.
2<\/strong>. Mo\u017cesz robi\u0107 co chcesz – nawet gdy rani to inn\u0105  osob\u0119, pod warunkiem, \u017ce Twoje intencje s\u0105 asertywne, a nie agresywne.
3.<\/strong> Mo\u017cesz prosi\u0107 o wszystko, pod warunkiem, \u017ce uwzgl\u0119dniasz prawo drugiej osoby do odmowy.
4.<\/strong> Gdy prawa stron nie s\u0105 jasno okre\u015blone masz prawo negocjowa\u0107. (Ten punkt zak\u0142ada pewien poziom dojrza\u0142o\u015bci po ka\u017cdej ze stron).
5<\/strong>. Masz prawo korzysta\u0107 ze swoich praw.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 to prawa nakre\u015blone w spos\u00f3b og\u00f3lny, a przecie\u017c lubimy najrozmaitsze rzeczy. Dlatego mamy r\u00f3wnie\u017c swoje prawa indywidualne. Ka\u017cdy powinien sformu\u0142owa\u0107 sobie przynajmniej 10 praw.<\/p>\n\n\n\n

Ma\u0142o ludzi zastanawia si\u0119 jakie mamy prawa. Chodzimy do lekarza. Naprawd\u0119 warto poczyta\u0107 o prawach pacjenta, to nam tylko mo\u017ce pom\u00f3c..<\/p>\n\n\n\n

Jak poprosi\u0107 o pomoc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ludzie przyjmuj\u0105 r\u00f3\u017cne postawy w momentach kiedy potrzebuj\u0105 pomocy, np.:
– Kto\u015b powinien si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce ja potrzebuj\u0119 pomocy.
To bardzo z\u0142a strategia. Nie powinni\u015bmy w og\u00f3le liczy\u0107 na to \u017ce kto\u015b si\u0119 domy\u015bli.
– Po co mam prosi\u0107. Sam dam sobie rad\u0119. Zmobilizuj\u0119 si\u0119 i rozwi\u0105\u017c\u0119 wszystkie problemy.
– Kr\u0119puj\u0119 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o swoich k\u0142opotach , bo co ludzie sobie o mnie pomy\u015bl\u0105.
– Mam k\u0142opoty zdrowotne. Samo przysz\u0142o \u2013 samo p\u00f3jdzie. Nie p\u00f3jd\u0119 do lekarza.<\/p>\n\n\n\n

W prostych sytuacjach mo\u017ce si\u0119 to uda\u0107. Jednak gdy b\u0119dziemy mie\u0107 trudno\u015bci w kilku sferach nie damy rady i bez pomocy sami si\u0119 wyko\u0144czymy.<\/p>\n\n\n\n

    Nale\u017cy by\u0107 uczciwym wobec samego siebie. Wiem w czym  jestem dobry, ale mam te\u017c s\u0142abe strony, dzi\u0119ki czemu nie wp\u0142ywaj\u0105 na mnie negatywnie chwilowe sukcesy lub pora\u017cki. Pope\u0142niam b\u0142\u0119dy, lecz s\u0105 one dla mnie cennymi lekcjami na przysz\u0142o\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy czasem potrzebuje pomocy. Powsta\u0142y problem trzeba przeanalizowa\u0107. Musimy si\u0119 zastanowi\u0107 co zrobi\u0107, aby go rozwi\u0105za\u0107?. Je\u015bli nie bardzo wiemy co robi\u0107, wtedy trzeba poprosi\u0107 osob\u0119 zaufan\u0105 o analiz\u0119 sytuacji. Trzeba mie\u0107 zakre\u015blony zakres pomocy : co zrobimy sami, a co b\u0119dzie rozwi\u0105zywane zewn\u0119trznie.<\/p>\n\n\n\n

Prosz\u0105c o pomoc nie unikajmy s\u0142owa \u201eprosz\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Prosz\u0119, si\u0105d\u017amy i porozmawiajmy o problemie kt\u00f3ry mam, pom\u00f3\u017c mi w rozwi\u0105zaniu go.<\/p>\n\n\n\n

    W kontaktach interpersonalnych wymienia si\u0119 postaw\u0119: uleg\u0142\u0105, agresywn\u0105 i asertywn\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Postawa uleg\u0142a<\/strong> charakteryzuje si\u0119 podporz\u0105dkowaniem innym osobom, kosztem w\u0142asnych<\/p>\n\n\n\n

praw -inni s\u0105 lepsi.<\/p>\n\n\n\n

Postawa agresywna<\/strong> to osi\u0105gni\u0119cie celu nawet je\u017celi w gr\u0119 wchodzi krzywdzenie innych ludzi oraz \u0142amanie ich praw \u2013ja jestem lepszy.<\/p>\n\n\n\n

Postawa asertywna <\/strong> jest swego rodzaju z\u0142otym \u015brodkiem. Osoby asertywne respektuj\u0105 prawa innych i post\u0119puj\u0105 zgodnie z samym sob\u0105, nie \u0142ami\u0105c swoich w\u0142asnych praw. Nie podejmuj\u0105 si\u0119 zada\u0144, kt\u00f3re przekraczaj\u0105 ich mo\u017cliwo\u015bci, co sprawia, \u017ce nie nara\u017caj\u0105 si\u0119 one na krytyk\u0119 swojego otoczenia.<\/p>\n\n\n\n

Jak asertywnie odmawia\u0107?.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zdarza si\u0119 \u017ce m\u00f3wimy \u201etak\u201d, cho\u0107 chcieliby\u015bmy powiedzie\u0107 \u201enie\u201d. Robimy co\u015b na co nie mieli\u015bmy ochoty, narasta frustracja, bo wpakowali\u015bmy si\u0119 w to na w\u0142asne \u017cyczenie.<\/p>\n\n\n\n

Asertywna odmowa jest kr\u00f3tka, stanowcza, jasna, bez t\u0142umaczenia si\u0119: nie chc\u0119, zdecydowa\u0142em \u201enie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nie chc\u0119, mam inne plany. Nie nale\u017cy u\u017cywa\u0107 przy odmowie s\u0142\u00f3w \u201enie mog\u0119\u201d, bo od razu wpadamy w dyskusj\u0119, \u201edlaczego nie\u201d, \u201ea mo\u017ce jednak\u201d itp.<\/p>\n\n\n\n

Powinni\u015bmy kr\u00f3tko uzasadni\u0107 dlaczego odmawiamy. Uzasadnienie to b\u0119dzie szersze dla osoby bliskiej, przyjaciela,  a zdawkowe (lub nie b\u0119dzie) dla znajomego.<\/p>\n\n\n\n

Wiele os\u00f3b ma k\u0142opoty z przyjmowaniem krytyki<\/strong> i wyra\u017caniem jej.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce krytyka to tylko czyja\u015b subiektywna opinia. Ta opinia nie jest dla nas wi\u0105\u017c\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna si\u0119 z ni\u0105 nie zgodzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna si\u0119 z ni\u0105 cz\u0119\u015bciowo zgodzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna si\u0119 z ni\u0105 zgodzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka nie mo\u017ce by\u0107 nieuprawniona, uog\u00f3lniona „ty zawsze”, „nigdy”.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka \u017cyczliwa, ma na celu popraw\u0119 jakiego\u015b stanu rzeczy.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka agresywna, cz\u0119sto zdarza si\u0119 w pracy szczeg\u00f3lnie w relacjach szef- pracownik. Dobrze jest wyrazi\u0107 swoje uczucia np. „Jestem ura\u017cony, \u017ce odnosisz si\u0119 do mnie w taki spos\u00f3b”. „Je\u017celi b\u0119dziemy normalnie rozmawia\u0107 , to wtedy zastanowi\u0119 si\u0119 nad tym co m\u00f3wisz”.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka  \u201ebo ty jeste\u015b taka ba\u0142aganiara\u201d jest nie do przyj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka aluzyjna wymaga reakcji – \u201eale tu kto\u015b nab\u0142oci\u0142\u201d. Wszyscy wiedz\u0105 kto \u2013 mo\u017cna wtedy powiedzie\u0107 \u201eJe\u017celi tak Ci to przeszkadza to daj szmat\u0119, ja to powycieram\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pro\u015bba<\/strong>
1. Prosimy o konkret (kogo i o co).
2. Nie nale\u017cy robi\u0107 d\u0142ugich wst\u0119p\u00f3w i dramatycznych wyst\u0119p\u00f3w.
3. Okre\u015bli\u0107 jakie dzia\u0142ania osoba poproszona ma wykona\u0107 (okre\u015bli\u0107 czas pomocy i koszty z tym zwi\u0105zane itp).
4. Pytamy dan\u0105 osob\u0119 czy jest zdecydowana (czy chcesz mi pom\u00f3c).
5. Unikamy szanta\u017cu, agresji. Zachowujemy co\u015b w rodzaju pokory.<\/p>\n\n\n\n

Gdy ta osoba si\u0119 zgodzi okazujemy wdzi\u0119czno\u015b\u0107 co jest korzystne dla obu stron.<\/p>\n\n\n\n

 Przyjmowanie pochwa\u0142 <\/strong>te\u017c powinno by\u0107 asertywne. Pochwa\u0142y nie nale\u017cy minimalizowa\u0107, ignorowa\u0107, wypiera\u0107. Zamiast powiedzie\u0107 „Jako\u015b mi si\u0119 uda\u0142o”, lepiej u\u017cy\u0107 sformu\u0142owania „Mi\u0142o mi, \u017ce to zauwa\u017cy\u0142e\u015b”, „Dzi\u0119kuj\u0119, \u017ce doceniasz moj\u0105 prac\u0119”.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchacze UTW w \u015awi\u0119toch\u0142owicach z zainteresowaniem wys\u0142uchali trzeciego wyk\u0142adu Pani Anny Krzymi\u0144skiej z cyklu „By\u0107 albo nie by\u0107” i ch\u0119tnie wys\u0142uchaj\u0105 kolejnego w nast\u0119pnym semestrze. <\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu opracowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Ladakh \u2013 u st\u00f3p Himalaj\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

2.02.2023 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu<\/strong> dr Anny \u017burek pt. \u201eLadakh \u2013 u st\u00f3p Himalaj\u00f3w\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

     W ramach projektu \u201eKochanowski w Azji. Indie \u2013 Ladakh 2022\u201d uczniowie I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. Jana Kochanowskiego  w \u015awi\u0119toch\u0142owicach wraz z pani\u0105 dr Ann\u0105 \u017burek udali si\u0119 do Indii.<\/p>\n\n\n\n

    Region Ladakh (Ma\u0142y Tybet) jest administrowany przez Indie jako terytorium zwi\u0105zkowe. Le\u017cy mi\u0119dzy g\u0142\u00f3wnym pasmem Himalaj\u00f3w a g\u00f3rami Karakorum, w g\u00f3rnym biegu rzeki Indus.<\/p>\n\n\n\n

W 1974 r. Ladakh zosta\u0142 otwarty dla ruchu turystycznego. W sierpniu 2019 r. parlament Indii Przyj\u0105\u0142 Ustaw\u0119 Reorganizacyjn\u0105 D\u017cammu i Kaszmiru, ostatecznie oddzielaj\u0105c\u0105 buddyjski Ladakh od muzu\u0142ma\u0144skiego Kaszmiru.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wszystkie drogi i budynki ozdobione s\u0105 chor\u0105giewkami, kt\u00f3re \u0142opocz\u0105 na wietrze. Stolic\u0119 mo\u017cna zwiedzi\u0107 pieszo, to tylko ok 10 km2. To dobre miejsce na aklimatyzacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Nad miastem g\u00f3ruj\u0105 ruiny kr\u00f3lewskiego pa\u0142acu (w czasie budowy wzorowano si\u0119 na pa\u0142acu Potala
w Lhasie dom Dalajlamy). W \u015brodku jest pusty \u2013 nie ma nic do zwiedzania.<\/p>\n\n\n\n

Interesuj\u0105c\u0105 budowl\u0105 w Leh jest sunnicki meczet zbudowany w 1661 roku, kt\u00f3ry stanowi ciekaw\u0105 mieszank\u0119 architektury tybeta\u0144skiej i islamskiej.<\/p>\n\n\n\n

W Leh latem dzieci ucz\u0105 si\u0119 w szko\u0142ach, poniewa\u017c w zimie przez 10-11 tygodni z powodu \u015bniegu nie mog\u0105 si\u0119 ruszy\u0107 z domu. Trudno powiedzie\u0107 co si\u0119 dzieje poza miastem.<\/p>\n\n\n\n

Chc\u0105c pozna\u0107 dalsze okolice trzeba zatroszczy\u0107 si\u0119 o transport. Autobusy, ci\u0119\u017car\u00f3wki s\u0105 bardzo bogato ozdabiane. O stan techniczny lepiej nie pyta\u0107. Kierowcy s\u0105 bardzo dobrzy,<\/p>\n\n\n\n

w przeciwie\u0144stwie do stanu dr\u00f3g. To nie s\u0105 drogi w naszym rozumieniu.<\/p>\n\n\n\n

Uczestnicy wyprawy chc\u0105c unikn\u0105\u0107 choroby wysoko\u015bciowej, musieli za\u017cywa\u0107 odpowiednie leki.<\/p>\n\n\n\n

Tylko 20 km od Leh znajduje si\u0119 buddyjski klasztor Thiksey (Tikse). Urzeka 15-metrowy pos\u0105g Buddy, kt\u00f3ry zajmuje dwa pietra budynku. Klasztor jest pe\u0142en obraz\u00f3w przedstawiaj\u0105cych sceny z \u017cycia Buddy. Widoki z dachu klasztoru na dolin\u0119 Indusu zapieraj\u0105 dech w piersiach. To jest dom dla ponad 200 mnich\u00f3w  i mniszek.<\/p>\n\n\n\n

Zaledwie 45 km od miasta Leh znajduje si\u0119 wie\u015b Hemis (300 mieszka\u0144c\u00f3w) ze znanym klasztorem . G\u0142\u00f3wn\u0105 atrakcj\u0105 klasztoru  jest coroczny festiwal Hemis, na pocz\u0105tku czerwca (Smocze ta\u0144ce Ladakha). Dobrze jest zwiedzi\u0107 Muzeum klasztoru Hemis. Najlepsze w eksponatach jest to, \u017ce s\u0105 bardzo dobrze opisane. Podane informacje wype\u0142niaj\u0105 wiele luk w naszej wiedzy o dziedzictwie buddyjskim.<\/p>\n\n\n\n

W dolinie rzeki Nubra –  klasztor Diskit jest najwi\u0119kszy i najstarszy w dystrykcie Leh. Zosta\u0142 ufundowany
w  XIV wieku przez mistrza Changzem Zangpo, ucznia Tsongkhapy, za\u0142o\u017cyciela najliczniejszej szko\u0142y buddyzmu tybeta\u0144skiego. Pomieszczenia s\u0105 barwne, ozdobione malowid\u0142ami, w ka\u017cdym jest o\u0142tarz z figur\u0105 jakiego\u015b mistrza, Buddy lub b\u00f3stwa.<\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie  wzniesiono w 2006 r. wysoki na 108 st\u00f3p pos\u0105g Buddy Maitrei, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 po\u015br\u00f3d wspania\u0142ej scenerii tej pustynnej doliny. Zosta\u0142 on osobi\u015bcie po\u015bwi\u0119cony w 2010 r. przez XIV Dalajlam\u0119. Niedaleko klasztoru w wiosce Hunder by\u0142 nocleg. Wioska znajduje si\u0119 nad brzegiem rzeki Shyok i s\u0142ynie
z wydm i wielb\u0142\u0105d\u00f3w dwugarbnych.<\/p>\n\n\n\n

Klasztor w Alchi (niewielka wie\u015b) jest jednym z najstarszych w regionie (X wiek). Wn\u0119trze zachwyca wspaniale zachowanymi malowid\u0142ami i drewnianymi zdobieniami. Kompleks sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci,
a mianowicie g\u0142\u00f3wnej \u015bwi\u0105tyni \u2013 Dukhang, trzypoziomowej \u015bwi\u0105tyni- Sumsteg oraz \u015bwi\u0105tyni Manju\u015brego. Nadal \u017cyj\u0105 tu buddyjscy mnisi, kt\u00f3rych mo\u017cna zobaczy\u0107 w czasie medytacji<\/p>\n\n\n\n

i \u015bpiewania mantr.<\/p>\n\n\n\n

Pi\u0119kna jest Shanti Stupa  z bia\u0142\u0105 kopu\u0142\u0105 na szczycie wzg\u00f3rza Chanspa, zbudowana  w 1991 r. przez japo\u0144skiego buddyst\u0119 Gyomyo Nakamur\u0119. Shanti stupa trzyma u podstawy relikwie Buddy, z\u0142o\u017cone przez XIV Dalajlam\u0119.<\/p>\n\n\n\n

M\u0142ynki modlitewne spotyka si\u0119 w r\u00f3\u017cnych rozmiarach, ilo\u015bciach i miejscach.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz \u015bwi\u0105ty\u0144 buddyjskich mo\u017cna zobaczy\u0107 meczety.<\/p>\n\n\n\n

Podr\u00f3\u017ce wymaga\u0142y licznych pozwole\u0144. Wszystkie by\u0142y wypisywane r\u0119cznie. Zajmowa\u0142o to du\u017co czasu, a na ka\u017cdy permit, uczestnik musia\u0142 da\u0107 5 swoich zdj\u0119\u0107. Jest to strefa nadgraniczna i konflikt mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 niespodziewanie.<\/p>\n\n\n\n

Uczestnicy wyprawy przejechali przez prze\u0142\u0119cz Khardung La (37 km od Leh), do niedawna uwa\u017can\u0105 za najwy\u017csz\u0105 przejezdn\u0105 prze\u0142\u0119cz na \u015bwiecie (5602m). Najnowsze badania pokaza\u0142y, \u017ce jej rzeczywista wysoko\u015b\u0107 to 5359 m, co daje jej drug\u0105 pozycj\u0119. Nawet kr\u00f3tki spacer na tej wysoko\u015bci by\u0142 bardzo du\u017cym wysi\u0142kiem. Podczas przejazdu mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 jaki lub krzy\u017c\u00f3wki jaka  z krow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Oko\u0142o 170 km od Leh na wysoko\u015bci 4200 m po\u0142o\u017cone jest Jezioro Pangong, d\u0142ugie na 140 km. Oddziela od siebie Indie i Chiny.  Otoczone g\u00f3rami, lazurowe jezioro z zapieraj\u0105cymi dech<\/p>\n\n\n\n

w piersiach panoramami \u015bci\u0105ga rzesze turyst\u00f3w. M\u0142odzie\u017c odby\u0142a przeja\u017cd\u017ck\u0119 na baktrianach. Wypo\u017cyczyli ciuchy i z miejscowymi \u015bpiewali i pr\u00f3bowali ta\u0144czy\u0107. Z powodu oddalenia od miast, noc\u0105 niebo stwarza idealne warunki do obserwacji gwiazd.<\/p>\n\n\n\n

W regionie Ladakh zasilanie elektryczne jest czynne najwy\u017cej 4 godziny na dob\u0119. Dodatkowym problemem jest brak \u0142\u0105czno\u015bci telefonicznej.<\/p>\n\n\n\n

Przy drogach postawiono wiele tabliczek z dowcipnymi ostrze\u017ceniami, przed brawurow\u0105 jazd\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Aby dojecha\u0107 do Manali now\u0105 autostrad\u0105 (428 km) z Leh uczestnicy wyprawy musieli przejecha\u0107 przez prze\u0142\u0119cz Tanglang La po\u0142o\u017con\u0105 na wysoko\u015bci ok. 5300 m. Min\u0119li Keylong w stanie Himachal Pradesh
w dystrykcie Spiti. Oczywi\u015bcie konieczne by\u0142o nowe pozwolenie.<\/p>\n\n\n\n

Pud\u017ca to najpowszechniejszy hinduski rytua\u0142. Ceremonia polega na z\u0142o\u017ceniu ofiary b\u00f3stwu obecnemu
w wizerunku. Odprawiana jest ka\u017cdego dnia, w domach, \u015bwi\u0105tyniach (kilka razy w ci\u0105gu dnia), lub te\u017c podczas wa\u017cnych \u015bwi\u0105t (r\u00f3\u017cny charakter zale\u017cny od miejsca). Ka\u017cd\u0105 pud\u017c\u0119 zamyka obrz\u0119d arati, wywodz\u0105cy si\u0119 z wedyjskiego rytua\u0142u ognia.<\/p>\n\n\n\n

Wyprawa dotar\u0142a do wioski Hikkim (brak internetu i telefonu) po\u0142o\u017conej na wysoko\u015bci 4440 m, gdzie znajduje si\u0119 najwy\u017cej na \u015bwiecie po\u0142o\u017cony urz\u0105d pocztowy. Jest czynny codziennie, mimo tego, \u017ce jest tam tylko 33 (35) dom\u00f3w mieszkalnych.<\/p>\n\n\n\n

Uczestnicy odwiedzili r\u00f3wnie\u017c najwy\u017cej na \u015bwiecie po\u0142o\u017con\u0105 wiosk\u0119 \u2013 Konic (4500 m n.p.m.).<\/p>\n\n\n\n

W wiosce Nako znajduje si\u0119 Klasztor Nako z 1025 r. i s\u0142ynne Jezioro Nako (uczestnicy je\u017adzili na rowerach wodnych w kszta\u0142cie \u0142ab\u0119dzia).<\/p>\n\n\n\n

W odleg\u0142o\u015bci 117 km od Nako znajduje si\u0119 Kalpa, ma\u0142a wioska w dystrykcie Kinnaur, kt\u00f3ry znany jest
z sad\u00f3w jab\u0142kowych. Opr\u00f3cz sad\u00f3w najbardziej rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy rosn\u0105ce dooko\u0142a konopie.<\/p>\n\n\n\n

Shimla  to stolica stanu Himachal Pradesh (ponad 140 000 mieszka\u0144c\u00f3w). Podczas kolonizacji brytyjskiej miasto by\u0142o letni\u0105 stolic\u0105 Indii. Doprowadzono tam linie kolejow\u0105
z miejscowo\u015bci Kalka. Pa\u0142ac wicekr\u00f3la
w wi\u0119kszo\u015bci zaj\u0119ty jest przez uniwersytet. \u0141adne s\u0105 ogrody w stylu angielskim. Mo\u017cna odwiedzi\u0107 zoo. Na wznosz\u0105cym si\u0119 nad miastem wzg\u00f3rzu znajduje si\u0119 \u015bwi\u0105tynia po\u015bwi\u0119cona Hanumanowi. Hanuman by\u0142 ministrem Sugriwy, kr\u00f3la ma\u0142p. Bohater Ramajany, bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie z demonem Rawan\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Podr\u00f3\u017c z Kalpy do Shimli trwa\u0142a ponad 6 godzin, mimo niewielkiej odleg\u0142o\u015bci (ok. 50 km), ale  w tym rejonie jest bardzo du\u017co most\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pny etap to zwiedzanie Amritsaru (1,1 mln mieszka\u0144c\u00f3w) w stanie Pend\u017cab.
Tu znajduje si\u0119 najwa\u017cniejszy obiekt kultu Sikh\u00f3w – Z\u0142ota \u015awi\u0105tynia, w kt\u00f3rej przechowywany jest orygina\u0142 \u015bwi\u0119tej ksi\u0119gi Sikh\u00f3w. Jest ona odczytywana bez przerwy w dzie\u0144 i w nocy przez zmieniaj\u0105cych si\u0119 co dwie godziny kap\u0142an\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Separatystyczni Sikhowie w 1983 r. obrali j\u0105 za swoj\u0105 fortec\u0119 i szerzyli terror. Na rozkaz rz\u0105du Indiry Gandhi w czerwcu 1984 r. przeprowadzono szturm \u015bwi\u0105tyni zwany Operacj\u0105 Niebieskiej Gwiazdy.
W odwecie 31 pa\u017adziernika dwaj sikhijscy ochroniarze zastrzelili pani\u0105 premier.<\/p>\n\n\n\n

Drugie pami\u0119tne miejsce to park, gdzie w 1919 r. brytyjskie wojsko otworzy\u0142o ogie\u0144 do nieuzbrojonych demonstrant\u00f3w, zabijaj\u0105c 300 i rani\u0105c 2700 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Sikhowie to 2% mieszka\u0144c\u00f3w Indii. Wa\u017cnymi punktami etyki sikhizmu s\u0105: wym\u00f3g samodzielnego utrzymywania si\u0119 z uczciwej pracy, wzajemnego wspierania si\u0119 i s\u0142u\u017cby dla ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci oraz r\u00f3wno\u015bci wszystkich wyznawc\u00f3w. Wszystkie funkcje religijne s\u0105 wykonywane spo\u0142ecznie i nie wolno z tego tytu\u0142u osi\u0105ga\u0107 korzy\u015bci materialnych. W \u015bwi\u0105tyni uczestnicy wyprawy zjedli wspania\u0142y posi\u0142ek, ale musieli wykona\u0107 wyznaczone im prace. Ka\u017cdego dnia wydaje si\u0119 tam kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy posi\u0142k\u00f3w, kt\u00f3re przygotowuj\u0105 wolontariusze.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnym zwiedzanym miastem by\u0142a Agra (1,3 mln mieszka\u0144c\u00f3w) po\u0142o\u017cona nad \u015bwi\u0119t\u0105 rzek\u0105 Jamun\u0105. Znajduj\u0105 si\u0119 tu dwa obiekty z listy UNESCO: Taj Mahal, uznany za jeden z cud\u00f3w \u015bwiata, Agra Fort (niezbyt ciekawy od \u015brodka).<\/p>\n\n\n\n

W 1526 r Babur- za\u0142o\u017cyciel dynastii Wielkich Mogo\u0142\u00f3w ustanowi\u0142 w Agrze stolic\u0119 swojego pa\u0144stwa. Aurangzeb przeni\u00f3s\u0142 j\u0105 w 1658 r. do Delhi.<\/p>\n\n\n\n

Aby unikn\u0105\u0107 t\u0142um\u00f3w zwiedzaj\u0105cych Taj Mahal (bilet wst\u0119pu to ok. 15 USD) nale\u017cy tam przyj\u015b\u0107 o godzinie
5 rano. W 1631 roku Mumtaz Mahal \u017cona cesarza z dynastii Wielkich Mogo\u0142\u00f3w, Szachd\u017cahana zmar\u0142a przy porodzie jego czternastego dziecka (mia\u0142a 38 lat). Budowa obiektu trwa\u0142a 22 lata, pracowa\u0142o tam ok. 20 tysi\u0119cy robotnik\u00f3w. W 2007 roku obiekt zosta\u0142 og\u0142oszony jednym z siedmiu nowych cud\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnim miastem na trasie wyprawy by\u0142o Delhi, stolica Indii nad rzek\u0105 Jamun\u0105 (ponad 20 mln mieszka\u0144c\u00f3w). Z czas\u00f3w gdy rz\u0105dzili tu Wielcy Mogo\u0142owie pochodz\u0105 takie zabytki jak Czerwony Fort
i najwi\u0119kszy meczet w Indiach D\u017cama Masd\u017cit. Godne obejrzenia s\u0105 Kutb Minar- najwy\u017cszy na \u015bwiecie minaret z cegie\u0142, Grobowiec Humajuna. Znakomity przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czesnej architektury indyjskiej to bahaistyczna \u015awi\u0105tynia Lotosu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W czasie wyprawy najcz\u0119\u015bciej spo\u017cywan\u0105 potraw\u0105 by\u0142 dal (dhal). Przyrz\u0105dza si\u0119 j\u0105 z ro\u015blin str\u0105czkowych, przypomina g\u0119st\u0105 zawiesist\u0105 zup\u0119. Podaje si\u0119 j\u0105 z ry\u017cem lub chlebkami naan.<\/p>\n\n\n\n

Thali to danie serwowane na specjalnej tacy z wg\u0142\u0119bieniami, na \u015brodku kt\u00f3rej kr\u00f3luje ry\u017c z dalem. Dooko\u0142a pouk\u0142adane s\u0105 mniejsze dania i r\u00f3\u017cne dodatki (gotowane warzywa, pikle z mango, ostry sos, raita \u2013 przypomina greckie tzatziki, curry itp.). Do thali podaje si\u0119 wod\u0119 lub masala czaj \u2013 niezwykle s\u0142odk\u0105 herbat\u0119 z mlekiem i przyprawami, kt\u00f3ra wspaniale \u0142agodzi ostry smak potrawy.<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Indii jest bogata w potrawy z baraniny, jagni\u0119ciny i drobiu. Na po\u0142udniu kr\u00f3luj\u0105 \u015bwie\u017ce warzywa i niezwykle ostre przyprawy.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec wyk\u0142adu obejrzeli\u015bmy kr\u00f3tki filmik z wyprawy. S\u0142uchacze UTW z ciekawo\u015bci\u0105 wys\u0142uchali kolejnego \u015bwietnego wyk\u0142adu dr Anny \u017burek i na pewno oczekuj\u0105 nast\u0119pnego spotkania  w kolejnym semestrze.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142 Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

By\u0107 albo nie by\u0107 \u2013 jak radzi\u0107 sobie ze stresem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 15.02.2023 r. wys\u0142uchali\u015bmy  drugiego wyk\u0142adu<\/strong> mgr Anny Krzymi\u0144skiej z cyklu<\/strong>  \u201eBy\u0107 albo nie by\u0107 \u2013 jak radzi\u0107 sobie ze stresem?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Poj\u0119cie stresu u zwierz\u0105t wprowadzi\u0142 w latach trzydziestych XX wieku kanadyjski uczony Hans Selye. Okre\u015bli\u0142 on stres jako \u201dniespecyficzn\u0105 reakcj\u0119 organizmu na jakiekolwiek wymagania na niego na\u0142o\u017cone\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Biologicznie za stres odpowiadaj\u0105 kortyzol i adrenalina (wytwarzane przez nadnercza).<\/p>\n\n\n\n

W psychologii stres definiowany jest jako reakcja adaptacyjna na pojawiaj\u0105cy si\u0119 bodziec (stresor).<\/p>\n\n\n\n

Wyr\u00f3\u017cniamy nast\u0119puj\u0105ce fazy stresu:<\/p>\n\n\n\n

1)  alarmowa<\/p>\n\n\n\n

2) odporno\u015bci<\/p>\n\n\n\n

3) wyczerpania.<\/p>\n\n\n\n

      W pierwszej fazie uruchamia si\u0119 wrodzona reakcja organizmu (ucieczka albo walka) i przechodzimy do gotowo\u015bci  walki ze stresorem. Aktywowane s\u0105 mechanizmy, kt\u00f3re maj\u0105 nam pom\u00f3c w tej sytuacji:<\/p>\n\n\n\n

– zmiana ci\u015bnienia krwi<\/p>\n\n\n\n

– zwi\u0119kszone napi\u0119cie mi\u0119\u015bni<\/p>\n\n\n\n

– wyostrzone zmys\u0142y<\/p>\n\n\n\n

– skr\u00f3cenie czasu reakcji<\/p>\n\n\n\n

– zmiana tempa oddechu itp.<\/p>\n\n\n\n

Hamowane s\u0105 procesy, kt\u00f3re z perspektywy walki czy ucieczki niepotrzebnie absorbuj\u0105 zasoby energetyczne, np. trawienie.<\/p>\n\n\n\n

     Druga faza to stabilizacja \u2013 dostosowali\u015bmy si\u0119 do sytuacji, a stresor nie nasila swojej mocy.<\/p>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy lekko zaadaptowani, trwa proces przywracania r\u00f3wnowagi. W korzystnych warunkach, gdy stresor jest mo\u017cliwy do wyeliminowania, w tym stadium ko\u0144czy si\u0119 nasza reakcja stresowa.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi jednak nie uda\u0142o si\u0119 pokona\u0107 zagro\u017cenia, nieuniknione jest przej\u015bcie do kolejnej fazy.<\/p>\n\n\n\n

    W trzeciej fazie mechanizmy obronne i stan gotowo\u015bci nie spe\u0142niaj\u0105 ju\u017c swoich zada\u0144, a przez d\u0142ugotrwa\u0142e wyst\u0119powanie zaczynaj\u0105 by\u0107 szkodliwe dla zdrowia. D\u0142ugotrwa\u0142y stres doprowadza do rozregulowania kolejnych system\u00f3w w organizmie co mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do rozwoju chor\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Psychiatrzy Thomas Holmes i Richard Rahe stworzyli list\u0119 r\u00f3\u017cnych wydarze\u0144 \u017cyciowych – skala stresu od 1do100 punkt\u00f3w. Kilka przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

       1. \u015amier\u0107 wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka  –  100<\/p>\n\n\n\n

       2. Rozw\u00f3d                               73<\/p>\n\n\n\n

       3. Separacja lub rozstanie        63<\/p>\n\n\n\n

       4. Pobyt w wi\u0119zieniu               63<\/p>\n\n\n\n

       5. \u015alub                                      50<\/p>\n\n\n\n

       6. Zwolnienie z pracy              50<\/p>\n\n\n\n

       7. Przej\u015bcie na emerytur\u0119         45<\/p>\n\n\n\n

       8. Urodzenie dziecka               39<\/p>\n\n\n\n

       9 Ci\u0105\u017ca                                     40<\/p>\n\n\n\n

       10. \u015amier\u0107 przyjaciela             37<\/p>\n\n\n\n

Punkty nale\u017cy sumowa\u0107 w ci\u0105gu 1 roku. Je\u017celi w tym czasie przekroczymy 300 punkt\u00f3w  to mamy 80% szans na zachorowanie w ci\u0105gu 2 nast\u0119pnych lat.<\/p>\n\n\n\n

Nawet bardzo intensywny stres, kt\u00f3ry jest roz\u0142adowany, nie jest niebezpieczny. <\/p>\n\n\n\n

Stres przewlek\u0142y jest szkodliwy dla zdrowia, wywo\u0142uje choroby psychosomatyczne.<\/p>\n\n\n\n

Do najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych nale\u017c\u0105 (chicagowska si\u00f3demka):<\/p>\n\n\n\n

– choroba wrzodowa \u017co\u0142\u0105dka<\/p>\n\n\n\n

– nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/p>\n\n\n\n

– choroby zapalne jelita grubego<\/p>\n\n\n\n

– astma oskrzelowa<\/p>\n\n\n\n

– atopowe zapalenie sk\u00f3ry<\/p>\n\n\n\n

– nadczynno\u015b\u0107 tarczycy<\/p>\n\n\n\n

– reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Rozr\u00f3\u017cniamy 4 typy osobowo\u015bci:<\/p>\n\n\n\n

A – choleryk –  przyw\u00f3dca, d\u0105\u017cenie do w\u0142adzy, zmienno\u015b\u0107, agresja, optymizm, dra\u017cliwo\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n

B – zr\u00f3wnowa\u017cony<\/p>\n\n\n\n

C – osoby przemi\u0142e, wycofane, id\u0105ce z pomoc\u0105<\/p>\n\n\n\n

D – bardzo potrzebuj\u0105 akceptacji, ale jednocze\u015bnie s\u0105 pesymistami, apatyczne,  sztywne.<\/p>\n\n\n\n

Jak typ osobowo\u015bci wp\u0142ywa na zdrowie?<\/p>\n\n\n\n

A- podatny na choroby serca, udary m\u00f3zgu<\/p>\n\n\n\n

B – nie prowokuje do \u017cadnych chor\u00f3b<\/p>\n\n\n\n

C \u2013 predyspozycje do chor\u00f3b nowotworowych
D \u2013 podatny na depresje, \u017ale rokuje w innych chorobach.<\/p>\n\n\n\n

Rodzaje stresu – kryterium jako\u015bciowe:<\/p>\n\n\n\n

– Eustres<\/strong> (dobry stres) mobilizuje, dodaje si\u0142y, energii, determinacji do wykonania dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

– Dystres <\/strong>(z\u0142y stres), przewlek\u0142e napi\u0119cie nerwowe dezorganizuje \u017cycie. Zaburzeniu ulegaj\u0105 funkcje fizyczne i psychiczne. Osoba zestresowana gorzej radzi sobie z problemami dnia codziennego, cz\u0119\u015bciej choruje.<\/p>\n\n\n\n

Stres psychiczny zwi\u0105zany jest z napi\u0119ciem fizjologicznym i negatywnymi emocjami. Procesy poznawcze pod wp\u0142ywem stresu ulegaj\u0105 modyfikacji (np. prze\u017cywamy l\u0119k, to wsz\u0119dzie widzimy zagro\u017cenia).<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cna jest pozytywna stymulacja. Zdarzenia z kt\u00f3rymi mo\u017cemy sobie poradzi\u0107, spowoduj\u0105 mobilizacj\u0119 si\u0142. Poniewa\u017c optimum stymulacji u ka\u017cdej osoby jest inne, sami musimy je ustali\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Trafna ocena optimum stymulacji przy okre\u015blonym napi\u0119ciu pozwala nam osi\u0105gn\u0105\u0107 najwi\u0119ksz\u0105 efektywno\u015b\u0107. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce im bardziej skomplikowane zadania mamy do rozwi\u0105zania, tym bardziej obni\u017ca si\u0119 optimum stymulacji (ni\u017csze napi\u0119cie). Przed podj\u0119ciem trudnych decyzji powinni\u015bmy si\u0119 zrelaksowa\u0107 (np. pobiega\u0107 po schodach).<\/p>\n\n\n\n

Ocena poznawcza stresu dzieli si\u0119 na pierwotn\u0105 i wt\u00f3rn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      Ocena pierwotna – obejmuje interpretacj\u0119 i percepcj\u0119 sytuacji w jakiej si\u0119 znajdujemy oraz ocen\u0119 jakie ona ma dla nas znaczenie (bez znaczenia, pozytywna, stresuj\u0105ca).<\/p>\n\n\n\n

Stresuj\u0105ca ma trzy podtypy:<\/p>\n\n\n\n

– utrata (np. \u015bmier\u0107 bliskiej osoby, brak poczucia sensu \u017cycia),<\/p>\n\n\n\n

– zagro\u017cenie (dotyczy szk\u00f3d, kt\u00f3re przewidujemy, \u017ce mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107)<\/p>\n\n\n\n

– wyzwanie (wskazuje na w\u0142asn\u0105 ocen\u0119 swoich mo\u017cliwo\u015bci opanowania sytuacji).<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cd\u0105 trudn\u0105 sytuacj\u0119 powinni\u015bmy traktowa\u0107 jako wyzwanie. Zak\u0142adamy, \u017ce mo\u017cliwe jest jej rozwi\u0105zanie. Wa\u017cny jest optymizm, poczucie humoru.<\/p>\n\n\n\n

Ocena wt\u00f3rna dotyczy w\u0142asnych lub \u015brodowiskowych mo\u017cliwo\u015bci i dost\u0119pnych sposob\u00f3w radzenia sobie ze stresem.<\/p>\n\n\n\n

Mamy prawo i obowi\u0105zek zaj\u0105\u0107 si\u0119 sob\u0105. Jeste\u015bmy znu\u017ceni, bardzo chce si\u0119 nam spa\u0107, to \u015bpimy<\/p>\n\n\n\n

a nie pijemy kolejnej kawy. Nie da si\u0119 kocha\u0107 bli\u017aniego je\u017celi nie kochamy siebie.<\/p>\n\n\n\n

Wyr\u00f3\u017cniamy dwie strategie walki z  sytuacj\u0105 stresow\u0105:<\/p>\n\n\n\n

1. Zadaniow\u0105<\/p>\n\n\n\n

   – konfrontacyjna (-),<\/p>\n\n\n\n

   – planowana(+), poszukujemy rozwi\u0105za\u0144 trudnej sytuacji, je\u017celi sytuacji nie da si\u0119 zmieni\u0107, staramy si\u0119 j\u0105 zaakceptowa\u0107 i spostrzega\u0107 w bardziej pozytywny spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

2. Emocjonaln\u0105<\/p>\n\n\n\n

   – dystansowanie si\u0119 (-)<\/p>\n\n\n\n

   – unikanie (-), wystrzegamy si\u0119 my\u015blenia, prze\u017cywania sytuacji b\u0119d\u0105cych \u017ar\u00f3d\u0142em stresu<\/p>\n\n\n\n

   – samokontrola (-)<\/p>\n\n\n\n

   – poszukiwania wsparcia spo\u0142ecznego (+)<\/p>\n\n\n\n

   – przeramowanie (+), wyci\u0105ganie wniosk\u00f3w na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nasze postawy, przekonania, przes\u0105dy, kompleksy, nierealistyczne oczekiwania to wewn\u0119trzne przyczyny stresu.<\/p>\n\n\n\n

Dzieci do pi\u0105tego roku \u017cycia wch\u0142aniaj\u0105 wszystko z otoczenia. Nie mog\u0105 tego oceni\u0107, ale absorbuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pani mgr Anna Krzymi\u0144ska przekaza\u0142a nam stron\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 Pi\u0119\u0107 zasad zdrowego my\u015blenia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Jak mog\u0119 sprawdzi\u0107, czy moje przekonania s\u0105 zdrowe?<\/p>\n\n\n\n

Zadaj sobie sam(a) pytanie:  Czy \u2018to\u2019 przekonanie:<\/p>\n\n\n\n

1. pozwala mi ochroni\u0107 \u017cycie i zdrowie?<\/p>\n\n\n\n

2. u\u0142atwia mi osi\u0105ga\u0107 bli\u017csze i dalsze cele?<\/p>\n\n\n\n

3. pomaga mi rozwi\u0105zywa\u0107 konflikty, albo unika\u0107 ich powstawania?<\/p>\n\n\n\n

4. umo\u017cliwia mi czu\u0107 si\u0119 tak, jak chc\u0119 si\u0119 czu\u0107?<\/p>\n\n\n\n

5 ma oparcie na faktach?.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi na co najmniej 3 pytania udzieli\u0142e\u015b(a\u015b) odpowied\u017a TAK \u2013 to Twoje przekonanie jest zdrowe.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi na co najmniej 3 pytania udzieli\u0142e\u015b(a\u015b) odpowied\u017a NIE \u2013 to Twoje przekonanie jest<\/p>\n\n\n\n

niezdrowe \u2013 mo\u017cesz je zmieni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi nie udzieli\u0142e\u015b(a\u015b) 3 identycznych odpowiedzi TAK lub NIE \u2013 to twoje przekonanie nie ma wp\u0142ywu na jako\u015b\u0107 Twojego \u017cycia!<\/p>\n\n\n\n

To, co zdrowe dzi\u015b, nie musi by\u0107 zdrowe jutro!<\/p>\n\n\n\n

To, co zdrowe dla mnie, nie musi by\u0107 zdrowe dla Ciebie!<\/p>\n\n\n\n

Dobrym sposobem na pokonanie stresu jest wyobra\u017cenie sobie pozytywnego efektu naszego dzia\u0142ania. To wyobra\u017cenie musi by\u0107 wielop\u0142aszczyznowe, musimy to zobaczy\u0107 w kolorach, us\u0142ysze\u0107 i poczu\u0107 (dreszczyk na plecach). Takie wyobra\u017cenie oswaja trem\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cna jest autosugestia \u2013 musi by\u0107 sformu\u0142owana na tak. Powinna to by\u0107 1 sugestia w fazie alfa.<\/p>\n\n\n\n

Oddech oddzia\u0142uje na nasze napi\u0119cie .<\/p>\n\n\n\n

Pani mgr Anna Krzymi\u0144ska pokaza\u0142a s\u0142uchaczom kilka technik pe\u0142nego oddechu.<\/p>\n\n\n\n

Stres zawsze by\u0142, jest i b\u0119dzie obecny w naszym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchacze UTW w \u015awi\u0119toch\u0142owicach  z zainteresowaniem wys\u0142uchali drugiego wyk\u0142adu<\/p>\n\n\n\n

mgr Anny Krzymi\u0144skiej z cyklu \u201eBy\u0107 albo nie by\u0107\u201d  i ju\u017c oczekuj\u0105 na trzeci, kt\u00f3ry odb\u0119dzie si\u0119 01.03.2023 roku.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 opracowa\u0142: Henryk Duda<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Adam Didur \u2013 \u015bwiatowa gwiazda opery XX wieku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 08.02.2023 roku wys\u0142uchali\u015bmy prelekcji pani Reginy Gowarzewskiej (Kierownik Biura Koncertowego Filharmonii \u015al\u0105skiej w Katowicach) pt. \u201eAdam Didur \u2013 \u015bwiatowa gwiazda opery XX wieku\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Adam Didur<\/strong> urodzi\u0142 si\u0119 w S\u0119kowej Woli (ko\u0142o Sanoka) 24.12.1874 r. By\u0142 nie\u015blubnym dzieckiem Wincenty Jasi\u0144skiej i ziemianina Jakuba Wiktora hrabiego Brochwicz. W 1876 r. pani Wincenta wysz\u0142a za m\u0105\u017c za organist\u0119 Antoniego Didura (Ukrai\u0144ca ze wsi Siech\u00f3w), kt\u00f3ry zgodzi\u0142 si\u0119 usynowi\u0107 ch\u0142opca.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku wyk\u0142adu wys\u0142uchali\u015bmy nagrania z 1906 roku – aria Don Basilia z opery Cyrulik sewilski Gioacchino Rossiniego.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Adam po uko\u0144czeniu gimnazjum wyjecha\u0142 do Lwowa, rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Seminarium Nauczycielskim. Wst\u0105pi\u0142 do ch\u00f3ru na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie go dostrze\u017cono. Jego \u015bpiew (bas) zachwyci\u0142 urz\u0119dnika kolejowego Jana Raspa, kt\u00f3ry sfinansowa\u0142 mu studia muzyczne  we W\u0142oszech (ufundowa\u0142 stypendium). B\u0119d\u0105c u szczytu kariery, Didur odwdzi\u0119cza si\u0119 swojemu mecenasowi. Kupuje dla niego niewielki maj\u0105tek pod Sanokiem.<\/p>\n\n\n\n

Zadebiutowa\u0142 na scenie teatru w Pinerolo ko\u0142o Turynu w Mocy Przeznaczenia Giuseppe Verdiego (1894). \u015apiewa\u0142 te\u017c na innych scenach w\u0142oskich, a nast\u0119pnie w Aleksandrii i  Kairze (jako drugi bas) gdzie odni\u00f3s\u0142 sukces, szczeg\u00f3lnie w Aidzie Verdiego i Hugenotach Meyerbeera.<\/p>\n\n\n\n

W 1895 r o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Angel\u0105 Arand\u0105-Arelano, \u015bpiewaczk\u0105 meksyka\u0144sk\u0105. Mia\u0142 z ni\u0105 pi\u0119\u0107 c\u00f3rek: Ew\u0119 (1896), Aniel\u0119 (1898), Olg\u0119 (1900), Stanis\u0142aw\u0119 (1902), Mari\u0119 (1905).<\/p>\n\n\n\n

W 1929 r. po\u015blubi\u0142 francusk\u0105 tancerk\u0119 Marguerite Vignon (zwi\u0105zek trwa\u0142 kilka lat)<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej \u015bpiewa\u0142 w Rio de Janeiro i Buenos Aires. W Buenos Aires uwielbiano go. Odwiedza\u0142 Ameryk\u0119 Po\u0142udniow\u0105 przez 16 sezon\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1899-1903 by\u0142 sta\u0142ym solist\u0105 Opery Warszawskiej (mia\u0142 do wy\u015bpiewania 30 postaci). Jego \u017cona te\u017c by\u0142a solistk\u0105. Mia\u0142a g\u0142os zbli\u017cony do g\u0142osu \u017cony dyrektora opery. Po tym jak do niesnasek z tym zwi\u0105zanych dosz\u0142y k\u0142opoty zdrowotne, wyjecha\u0142 do W\u0142och, gdzie w latach 1903- 1906 \u015bpiewa\u0142
w mediola\u0144skiej La Scali.<\/p>\n\n\n\n

Ukoronowaniem jego kariery by\u0142 debiut  14 listopada 1908 r.  w tytu\u0142owej roli, w operze Arriga Boita Mefistofeles, na scenie nowojorskiej Manhattan Opera.<\/p>\n\n\n\n

Wys\u0142uchali\u015bmy tej arii, gdzie Adam Didur \u015bpiewa i gwi\u017cd\u017ce. Jak wida\u0107 trzeba by\u0107 wszechstronnie uzdolnionym (\u015bpiew, umiej\u0119tno\u015bci aktorskie, gwizdanie na palcach).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dwa dni p\u00f3\u017aniejwyst\u0105pi\u0142, na otwarciu sezonu w Metropolitan Opera(MET) w Aidzie Verdiego. \u015apiewa\u0142 tam parti\u0119 Ramfisa w towarzystwie Enrico Caruso (Radames), Emmy Destinn (Aida), Louise Homer (Amneris). Ca\u0142o\u015bci\u0105 przedstawienia dyrygowa\u0142 debiutuj\u0105cy Arturo Toscanini.<\/p>\n\n\n\n

Od 1914 do 1929 r. by\u0142 solist\u0105 w nowojorskiej Metropolitan Opera. Na scenie MET wyst\u0119powa\u0142 729 razy oraz mia\u0142 182 wyst\u0119py z MET w innych miastach Ameryki.<\/p>\n\n\n\n

Nie zrezygnowa\u0142 z europejskiej kariery. Odwiedzi\u0142 m. in. Pary\u017c, Budapeszt, Londyn, Madryt, Wiede\u0144, Moskw\u0119, Kij\u00f3w, Petersburg, Odess\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Rozg\u0142os zyska\u0142 w Rosji gdzie wyst\u0119powa\u0142 wielokrotnie. S\u0142ynna kreacja to tytu\u0142owy Borys Godunow
w operze Musorgskiego. Jego s\u0142awy nie przy\u0107mi\u0142y nawet wyst\u0119py znakomitego basa Fiodora Szalapina.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1922-1924 wyst\u0119powa\u0142 we Lwowie (Tosca, Faust, \u017byd\u00f3wka, Hugenoci). W 1926 roku<\/p>\n\n\n\n

w Fau\u015bcie \u015bpiewa\u0142 jako Mefistofeles z trzema c\u00f3rkami Olg\u0105 (Marta), Ew\u0105 Ma\u0142gorzata) i Mari\u0105 (Siebla).<\/p>\n\n\n\n

W latach 1932-1934 wycofywa\u0142 si\u0119 ze sceny. Powr\u00f3ci\u0142 do kraju i w latach trzydziestych by\u0142 profesorem klasy operowej  w Lwowskim Konserwatorium Muzycznym.<\/p>\n\n\n\n

W 1939 r. zosta\u0142 dyrektorem opery w Warszawie. Okupacj\u0119 sp\u0119dzi\u0142 w Warszawie (udziela\u0142 lekcji \u015bpiewu). Po przegranym powstaniu jakim\u015b cudem uda\u0142o mu si\u0119 w Krakowie wystawi\u0107 Halk\u0119, Stanis\u0142awa Moniuszki za rz\u0105d\u00f3w gubernatora Hansa Franka.<\/p>\n\n\n\n

W kwietniu 1945 r. delegacja ze \u015al\u0105ska poprosi\u0142a go o zbudowanie teatru operowego. Zamieszka\u0142<\/p>\n\n\n\n

w Katowicach w mieszkaniu Ludomira R\u00f3\u017cyckiego (1883-1953) na ulicy Sobieskiego. Za mistrzem pod\u0105\u017cyli uczniowie. Adam Didur dosta\u0142 nowe sze\u015bciopokojowe mieszkanie na ul. Miel\u0119ckiego. Zamieszkali wszyscy razem. W tych partyzanckich warunkach przyst\u0105piono do pr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c 16.06.1945 r. w Teatrze im. Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego w Katowicach odby\u0142a si\u0119 premiera Halki.
Dla zgromadzonej t\u0142umnie publiczno\u015bci by\u0142o to niezapomniane prze\u017cycie. Recenzje by\u0142y bardzo dobre. Krytycy byli zdumieni, \u017ce tak pi\u0119kny spektakl  uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107, w tak sparta\u0144skich warunkach i w tak kr\u00f3tkim czasie.<\/p>\n\n\n\n

Ca\u0142a grupa przenios\u0142a si\u0119 do Bytomia. Tam wszystko by\u0142o rozszabrowane. Obecna sala im. Adama Didura, by\u0142a w op\u0142akanym stanie \u2013 obita dechami. Po po\u017carze odkryto pod spalonymi elementami stare mury
i zdobienia. Odnowiona sala prezentowa\u0142a si\u0119 pi\u0119knie.  Adam Didur wraz z zespo\u0142em uruchomi\u0142 Pa\u0144stwow\u0105 Oper\u0119 \u015al\u0105sk\u0105 w Bytomiu. Du\u017c\u0105 pomoc i wzmocnienie kadr stanowili uchod\u017acy ze Lwowa (muzycy, \u015bpiewacy, balet).<\/p>\n\n\n\n

W latach 1945-1946 prowadzi\u0142 klas\u0119 \u015bpiewu w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Muzycznej<\/p>\n\n\n\n

w Katowicach (uczennic\u0105 by\u0142a Maria Fo\u0142tyn). Zmar\u0142 na serce 07.01.1946 r. podczas zaj\u0119\u0107 ze studentami. Jego ostatnie s\u0142owa to podobno \u201e\u015apiewajcie dalej, nie przerywajcie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Od 1979 r. Opera \u015al\u0105ska w Bytomiu organizuje Mi\u0119dzynarodowy Konkurs Wokalistyki Operowej im. Adama Didura.<\/p>\n\n\n\n

Festiwal im. Adama Didura  odbywa si\u0119 corocznie w Sanoku od 1989 r. (dla wykonawc\u00f3w muzyki powa\u017cnej i operowej).<\/p>\n\n\n\n

Na zako\u0144czenie prelekcji wys\u0142uchali\u015bmy \u015bpiewu Adama Didura, jako Mefistofelesa z opery Faust Charlesa Gounoda.<\/em> S\u0142uchacze UTW w \u015awi\u0119toch\u0142owicach z zainteresowaniem wys\u0142uchali wyk\u0142adu pani Reginy Gowarzewskiej, oczekuj\u0105c kolejnego spotkania, kt\u00f3re poszerzy nasz\u0105 wiedz\u0119 o postaciach ze sceny muzycznej.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu przygotowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

By\u0107 albo nie by\u0107 \u2013 jak dba\u0107 o zdrowie m\u00f3zgu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 01.02.2023 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu pani psycholog mgr Anny Krzymi\u0144skiej<\/strong> z cyklu: By\u0107 albo nie by\u0107 – jak dba\u0107 o zdrowie m\u00f3zgu<\/strong>?<\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas pr\u00f3buje dba\u0107 o zdrowie, ale nie zawsze wystarczaj\u0105co dbamy o w\u0142asny m\u00f3zg.
\u015arednia masa m\u00f3zgu to 1200-1400 gram\u00f3w (u niemowl\u0119cia 300-350g). Rozw\u00f3j m\u00f3zgu cz\u0142owieka odbywa si\u0119 w okresie prenatalnym, ale r\u00f3wnie\u017c po urodzeniu.
Brak tlenu przez cztery minuty powoduje umieranie kory m\u00f3zgowej. Ni\u017csze struktury dzia\u0142aj\u0105,  ale \u015bwiadomo\u015b\u0107 ju\u017c nie.
Mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 (w podziale czynno\u015bciowym)  trzy g\u0142\u00f3wne cz\u0119\u015bci m\u00f3zgowia:
m\u00f3zg, pie\u0144 m\u00f3zgu oraz m\u00f3\u017cd\u017cek.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3zg<\/strong> to najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgowia z\u0142o\u017cona z dw\u00f3ch p\u00f3\u0142kul, kt\u00f3re s\u0105 po\u0142\u0105czone ze sob\u0105 za pomoc\u0105 cia\u0142a modzelowatego. Jedna z p\u00f3\u0142kul dominuje. Zewn\u0119trznie p\u00f3\u0142kule zbudowane s\u0105 z istoty szarej z kom\u00f3rkami nerwowymi \u2013 neuronami. Neuron\u00f3w jest ok. 100 miliard\u00f3w. Ka\u017cdy z nich \u0142\u0105czy si\u0119 \u015brednio z 7 tysi\u0119cy innych poprzez synapsy.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

1\u2013 p\u0142at czo\u0142owy, 2 \u2013 p\u0142at ciemieniowy, 3 \u2013 p\u0142at potyliczny, 4 \u2013 cia\u0142o modzelowate, 5 \u2013 wzg\u00f3rze, 6 \u2013 podwzg\u00f3rze, 7 \u2013 most, 8 \u2013 rdze\u0144 przed\u0142u\u017cony, 9 \u2013 rdze\u0144 kr\u0119gowy, 10 \u2013 m\u00f3\u017cd\u017cek.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u0142kule mo\u017cna tak\u017ce podzieli\u0107 na p\u0142aty:
– czo\u0142owy,  odpowiada za mow\u0119, koordynacj\u0119, koncentracj\u0119 oraz planowanie,
–  skroniowy,  zwi\u0105zany ze s\u0142uchem i w\u0119chem,
– ciemieniowy, odpowiada za odczuwanie b\u00f3lu oraz orientacj\u0119 w przestrzeni,
– potyliczny, tu znajduje si\u0119 o\u015brodek wzroku,
– limbiczny.<\/p>\n\n\n\n

Pie\u0144 m\u00f3zgu<\/strong>– w jego sk\u0142ad wchodzi \u015br\u00f3dm\u00f3zgowie, most oraz rdze\u0144 przed\u0142u\u017cony.
Zawiera on wa\u017cne o\u015brodki mi\u0119dzy innymi: oddychania, regulacji temperatury organizmu, regulacji pracy serca. Odpowiada r\u00f3wnie\u017c za czynno\u015bci o charakterze odruch\u00f3w (po\u0142ykanie, kaszel, mruganie).<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3\u017cd\u017cek <\/strong>odpowiada przede wszystkim za:
– koordynacj\u0119 ruchow\u0105
– utrzymanie r\u00f3wnowagi
– prawid\u0142owe napi\u0119cie mi\u0119\u015bni
– precyzj\u0119 i p\u0142ynno\u015b\u0107 wykonywanych ruch\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3zg zajmuje ok 2% obj\u0119to\u015bci cia\u0142a , ale zu\u017cywa ok. 20% tlenu i 25% glukozy.  M\u00f3zg poznawczo rozwija si\u0119 do 25 roku \u017cycia. Potem kom\u00f3rki zaczynaj\u0105 obumiera\u0107. Dzi\u0119ki rozwojowi nauk okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest mo\u017cliwa neurogeneza (powstawanie nowych kom\u00f3rek)  i powstawanie nowych po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy nimi (synapsogeneza). Trzeba jednak pobudza\u0107 sie\u0107 neuronow\u0105. Pocz\u0105tkuj\u0105cy kierowca jedzie niepewnie, jest spi\u0119ty. Je\u017celi je\u017adzi cz\u0119sto, po kilku miesi\u0105cach i przejechaniu np. 10.000 km, zachowuje si\u0119 bardziej swobodnie.
Je\u017celi jeste\u015bmy stymulowani nowymi bod\u017acami to sie\u0107 si\u0119 rozwija. Nie mo\u017ce to by\u0107 co\u015b bardzo \u0142atwego i prostego.
Je\u017celi uczymy si\u0119 j\u0119zyka obcego i robimy d\u0142ug\u0105 przerw\u0119, to ta sie\u0107 si\u0119 rozpada.<\/p>\n\n\n\n

Co s\u0142u\u017cy naszemu m\u00f3zgowi?<\/p>\n\n\n\n

1. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna.
Ludzie pierwotni, chc\u0105c wy\u017cywi\u0107 siebie i rodziny,  polowali. Musieli by\u0107 bardzo aktywni ruchowo.<\/p>\n\n\n\n

My powinni\u015bmy \u0107wiczy\u0107 pi\u0119\u0107 razy w tygodniu po ok. p\u00f3\u0142 godziny. Je\u017celi b\u0119dzie nam to sprawia\u0142o przyjemno\u015b\u0107 to uruchomi si\u0119 o\u015brodek nagrody w m\u00f3zgu. Wtedy wydzielaj\u0105 si\u0119 endorfiny co sprzyja neurogenezie i synapsogenezie.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo korzystne s\u0105 spacery, trucht, taniec, nordic walking. \u0106wiczenia na si\u0142owni bardziej aktywizuj\u0105 serce, mniej m\u00f3zg.<\/p>\n\n\n\n

2. Aktywno\u015b\u0107 intelektualna.
Musimy podj\u0105\u0107 nowe wyzwania \u2013 wychodzimy ze strefy komfortu. Bardzo dobre jest uczenie si\u0119 r\u00f3l, nowych ta\u0144c\u00f3w, gra w bryd\u017ca, szachy, warcaby, scrabble itp. To musi nas mobilizowa\u0107, nie mo\u017ce by\u0107 \u0142atwe.<\/p>\n\n\n\n

3. Dieta
Nale\u017cy spo\u017cywa\u0107 potrawy zawieraj\u0105ce kwasy omega 3 i 6 (t\u0142uste ryby, kiwi, siemi\u0119 lniane, orzechy).<\/p>\n\n\n\n

Produkty powinny zawiera\u0107 antyoksydanty (wy\u0142apuj\u0105 wolne rodniki) np. szpinak, broku\u0142y, ziemniaki, zielone warzywa, orzechy.<\/p>\n\n\n\n

Na suplementy diety nie nale\u017cy liczy\u0107 \u2013 to s\u0105 produkty spo\u017cywcze nie lecznicze.<\/p>\n\n\n\n

Zdrowy spos\u00f3b od\u017cywiania to dieta \u015br\u00f3dziemnomorska. Wa\u017cne s\u0105 nie tylko produkty, kt\u00f3re ona poleca ale r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b od\u017cywiania (powoli, z przerwami na rozmowy, przygotowanie nast\u0119pnego dania). Sygna\u0142 syto\u015bci dostajemy po 20 minutach po zjedzeniu. Je\u017celi w tym czasie \u201enawrzucamy\u201d za du\u017co, to nast\u0105pi przejedzenie z wszystkimi przykrymi konsekwencjami.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o piramidzie od\u017cywiania.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cny jest du\u017cy udzia\u0142 produkt\u00f3w ro\u015blinnych (du\u017co warzyw, mniej owoc\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

Wskazane jest umiarkowane spo\u017cywanie bia\u0142ego mi\u0119sa.  Nale\u017cy je\u015b\u0107 ryby (2 razy w tygodniu), owoce morza, jaja, produkty zbo\u017cowe.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119so czerwone, t\u0142uszcze, s\u0142odycze, nale\u017cy ogranicza\u0107. Powinni\u015bmy u\u017cywa\u0107 ma\u0142o soli, a dodawa\u0107 wi\u0119cej przypraw.<\/p>\n\n\n\n

4. Kontakty spo\u0142eczne
Cz\u0142owiek jest zwierz\u0119ciem stadnym. Najwi\u0119ksza kara to wykluczenie ze spo\u0142eczno\u015bci (dawniej banicja, w plemionach pierwotnych to w\u0142a\u015bciwie \u015bmier\u0107). Doros\u0142y cz\u0142owiek zna przeci\u0119tnie ok. 150 os\u00f3b, w tym ma kilku przyjaci\u00f3\u0142 (reszta to znajomi). Kr\u0119gi to rodzina, przyjaciele, wolontariusze, grupy zainteresowa\u0144 , np. UTW.
5. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 radzenia sobie ze stresem.<\/p>\n\n\n\n

Co to jest stres? Jest to niespecyficzna reakcja organizmu na zmiany \u2013 reakcja wrodzona. S\u0142uchacze UTW z zainteresowaniem wys\u0142uchali prelekcji mgr Anny Krzymi\u0144skiej i oczekuj\u0105 kolejnego  wyk\u0142adu z cyklu \u201eBy\u0107 albo nie by\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Poplotkujmy o Schaffgotschach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

.2023 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu mgr Mariana Piegzy<\/strong> pt. \u201ePoplotkujmy o Schaffgotschach\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Pierwsz\u0105 osob\u0105 kt\u00f3rej dotyczy\u0142 wyk\u0142ad by\u0142a Johanna Grafin von Schaffgotsch (z domu Gryzik) ur. w 1842 r. w Porembie (obecnie dzielnica Zabrza).<\/p>\n\n\n\n

Karol Godula zmar\u0142 6 lipca 1848 r.  Zgodnie z testamentem jego g\u0142\u00f3wn\u0105 spadkobierczyni\u0105 zosta\u0142a<\/p>\n\n\n\n

maj\u0105ca sze\u015b\u0107 lat Joanna. Fortuna jak\u0105 zgromadzi\u0142 Karol Godula, by\u0142a jedn\u0105 z najwi\u0119kszych w dziejach G\u00f3rnego \u015al\u0105ska (szacunkowo to 4-5 mln talar\u00f3w). Swoim siostrze\u0144com przedsi\u0119biorca zapisa\u0142 legaty pieni\u0119\u017cne w kwocie 200.000 talar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, wyznaczeni w testamencie opiekunowie Joanny (Maksymilian Scheffler, Jan Finckler, Emilia Lucas) wywie\u017ali j\u0105 do Wroc\u0142awia do klasztoru urszulanek.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu nauki , Joanna zamieszka\u0142a razem z Schefflerem w jego willi we Wroc\u0142awiu. Upodoba\u0142a sobie teatr. Tam prawdopodobnie pozna\u0142a Hansa Ulryka Schaffgotscha, swojego przysz\u0142ego m\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

Scheffler wystara\u0142 si\u0119 o nobilitacj\u0119 Joanny.<\/p>\n\n\n\n

W pa\u017adzierniku 1858 r. kr\u00f3l Prus,  Fryderyk Wilhelm Hohenzolern nada\u0142 jej szlachectwo (i herb) zmieniaj\u0105c nazwisko na Gryzik von Schomberg-Godula.<\/p>\n\n\n\n

W listopadzie 1858 roku Joanna zosta\u0142a \u017con\u0105 hrabiego Hansa Ulryka Schaffgotscha (1831-1915)<\/p>\n\n\n\n

z Cieplic.<\/p>\n\n\n\n

Maria\u017c okaza\u0142 si\u0119 udany. On niemaj\u0119tny, z historycznej arystokracji i koligacjami z europejskimi dynastiami. Ona – c\u00f3rka s\u0142u\u017c\u0105cej, ale za to bardzo bogata, \u015bwie\u017co nobilitowana. Po \u015blubie zamieszkali we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

W 1859 r. prawni opiekunowie Joanny zakupili dla ma\u0142\u017conk\u00f3w maj\u0105tki w Kopicach, Chudowie (miejsce do wypoczynku) i Paniowach. Pa\u0142ac w Kopicach  otoczony 54-hektarowym parkiem by\u0142 jedn\u0105 z najwspanialszych rezydencji na \u015al\u0105sku w po\u0142owie XIX wieku. Posiadali r\u00f3wnie\u017c zamek<\/p>\n\n\n\n

w Bytomiu Szombierkach wybudowany przez Karola Godul\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W 1864 r. Joann\u0119 nominowano na dam\u0119 honorow\u0105 bawarskiego orderu Teresy.<\/p>\n\n\n\n

W 1865 r. Joann\u0119 uznano za pe\u0142noletni\u0105, mog\u0142a dysponowa\u0107 swoim maj\u0105tkiem, co czyni\u0142a<\/p>\n\n\n\n

z wielkim sukcesem (m\u0105\u017c utrzymywa\u0142 si\u0119 z posagu).<\/p>\n\n\n\n

Joanna urodzi\u0142a czworo dzieci: Hansa Karla Gottharda (1859-1917), Clar\u0119 Hedwig\u0119 (1860-1930), Elisabeth (1862-1952) i Eleonor\u0119 (1864-1939).<\/p>\n\n\n\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo zarz\u0105dza\u0142o ogromnym maj\u0105tkiem w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodzi\u0142y m. in.:<\/p>\n\n\n\n

– huta cynku Godulla w Orzegowie<\/p>\n\n\n\n

– kopalnie w\u0119gla kamiennego<\/p>\n\n\n\n

      – Paulus(Pawe\u0142) po\u0142\u0105czona z kopalni\u0105 Orzeg\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

      – Grafin Johanna w Bobrku,<\/p>\n\n\n\n

      – Kleofas w Katowicach<\/p>\n\n\n\n

      – Lihandra (Wanda) – w Nowym Bytomiu<\/p>\n\n\n\n

      – Gotthard (Karol), uruchomiona w latach 1873-1877<\/p>\n\n\n\n

      – Bujak\u00f3w w Orzeszu<\/p>\n\n\n\n

      – Hohenzollern (p\u00f3\u017aniej Szombierki) w Bytomiu \u2013 otwarta w 1870 r.<\/p>\n\n\n\n

– kopalnia rud cynku Elizabeth w Bytomiu Bobrku<\/p>\n\n\n\n

– kopalnia rud cynku Maria w Bytomiu Miechowicach<\/p>\n\n\n\n

– koksownie w Orzegowie i Zdzieszowicach.<\/p>\n\n\n\n

W 1905 r. zak\u0142ady przemys\u0142owe Schaffgotsch\u00f3w zosta\u0142y przekszta\u0142cone w sp\u00f3\u0142k\u0119 Graflich Schaffgotsche Werke z kapita\u0142em 50 mln marek.<\/p>\n\n\n\n

Joanna i Hans Ulryk byli fundatorami wielu ko\u015bcio\u0142\u00f3w, kaplic, szk\u00f3\u0142, ochronek. Wspomagali biednych, sieroty i bezdomnych. Ju\u017c w 1858 r. zorganizowali kas\u0119 zapomogow\u0105 dla pracownik\u00f3w hut cynku.<\/p>\n\n\n\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo do\u017cy\u0142o z\u0142otych god\u00f3w w 1908 r. Po \u015bmierci Joanny 21.06. 1910 r. pochowano j\u0105<\/p>\n\n\n\n

w mauzoleum rodzinnym obok ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Sp\u00f3\u0142ka GSW zorganizowa\u0142a w 1911r.  w Szombierkach,  Goduli i Orzegowie kuchni\u0119 mleczn\u0105, gdzie wszystkie matki mog\u0142y dosta\u0107 raz w tygodniu od\u017cywki dla dzieci i bezp\u0142atnie korzysta\u0107 z opieki lekarskiej.<\/p>\n\n\n\n

W 1945 r \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej wyci\u0105gn\u0119li cia\u0142a z mauzoleum i sprofanowali je.<\/p>\n\n\n\n

Zw\u0142oki pochowano w zbiorowej mogile.<\/p>\n\n\n\n

20.06.2020 roku odby\u0142 si\u0119 ponowny poch\u00f3wek Joanny i jej m\u0119\u017ca w odrestaurowanym kopickim mauzoleum.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Najstarszy syn Hans Karl Hrabia von Schaffgotsch by\u0142 czarn\u0105 owc\u0105 w rodzinie. Lubi\u0142 towarzystwo, zabawy, alkohol i pi\u0119kne kobiety. Na nauki nie mia\u0142 czasu. Sam jeden wydawa\u0142 na \u201erozrywki\u201d wi\u0119cej ni\u017c pozostali cz\u0142onkowie rodziny razem wzi\u0119ci. Interesy, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142 prowadzi\u0107 ko\u0144czy\u0142y si\u0119 du\u017cymi stratami. Najbardziej straci\u0142 na kupnie terenu w Berlinie, licz\u0105c na szybki rozw\u00f3j miasta i wielkie zyski \u2013 zaci\u0105gaj\u0105c spore kredyty. Wie\u015bci o ogromnych d\u0142ugach syna Schaffgotsch\u00f3w roznios\u0142y si\u0119 szybko szerokim echem. Ojciec sp\u0142aci\u0142 je, posz\u0142y na nie wszystkie od\u0142o\u017cone przez Schaffgotsch\u00f3w oszcz\u0119dno\u015bci przeznaczone na sp\u0142at\u0119 trzech si\u00f3str Karla Gottharda. Karl zosta\u0142 odstawiony od wszystkich interes\u00f3w a Joanna kupi\u0142a pa\u0142ac w Sulis\u0142awiu, gdzie zamieszka\u0142.   Od 1908 r. pa\u0142ac by\u0142 dzier\u017cawiony a w 1909 sprzedany.<\/p>\n\n\n\n

Hans Karl o\u017ceni\u0142 si\u0119 w 1889 z hrabin\u0105 Paul\u0105 von Furstenberg. Mieli tr\u00f3jk\u0119 dzieci: Hans Ulrich Gotthard (1889- p\u00f3\u017aniejszy m\u0105\u017c Sophie Henckel von Donnersmarck), Hedwig (Deddy) Maria (1891), Franz Egon (1893). Ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o nieudane ze wzgl\u0119du na bardzo trudny charakter Hansa. Ostatnie lata ma\u0142\u017conkowie sp\u0119dzili w separacji.<\/p>\n\n\n\n

W 1908 r. Hans Karl wraz z dwoma synami i c\u00f3rk\u0105 przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Kopic, jego \u017cona Paula przenios\u0142a si\u0119 do Drezna, gdzie mieszka\u0142a a\u017c do \u015bmierci w 1914 roku. Pochowano j\u0105 w Kopicach.<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3rka Hedwig (Deddy) po nieudanym ma\u0142\u017ce\u0144stwie z hrabi\u0105 Andreasem von Schall-Riaucour (rozpad\u0142o si\u0119 po roku), nie wr\u00f3ci\u0142a do Kopic a przenios\u0142a si\u0119 do matki w Dre\u017anie, gdzie sp\u0119dzi\u0142a reszt\u0119 \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Hans Karl o\u017ceni\u0142 si\u0119 ponownie w maju 1916 r. (Wiede\u0144) z 39-letni\u0105 hrabin\u0105 Irene Hedwig Schaffgotsch (nie by\u0142a blisk\u0105 krewn\u0105). Prze\u017cyli wsp\u00f3lnie nieca\u0142y rok.<\/p>\n\n\n\n

Konflikt z ojcem nigdy nie zosta\u0142 wyg\u0142adzony.<\/p>\n\n\n\n

Hans Karl zmar\u0142 w lutym 1917 r. w Kopicach. Te dwa lata kiedy dzier\u017cy\u0142 stery – po \u015bmierci ojca, nie by\u0142y dla Kopic dobre.<\/p>\n\n\n\n

Franz Egon by\u0142 przystojnym m\u0142odzie\u0144cem. By\u0142 bardzo oczytany i przewodzi\u0142 w d\u0142ugich dyskusjach, mia\u0142 dobre maniery. W m\u0142odzie\u0144czych latach wst\u0105pi\u0142 do Akademii Rycerskiej w Legnicy. Od 1914 roku w randze porucznika walczy\u0142 na kilku frontach. Wojn\u0119 prze\u017cy\u0142 ale wr\u00f3ci\u0142 do Kopic, zmieniony nie do poznania. Zacz\u0105\u0142 pi\u0107 i sta\u0142 si\u0119 alkoholikiem. Leczenie nie przynios\u0142o pozytywnych rezultat\u00f3w. Zapi\u0142 si\u0119 na \u015bmier\u0107 \u2013 zmar\u0142 we wrze\u015bniu 1924 roku.<\/p>\n\n\n\n

Hans Ulrich Gotthard w 1918 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z hrabin\u0105 Marie Sophie Josefine Margarete Henckel von Donnersmarck (1896-1972, ostatnia pani Kopic) w Berlinie. Mieli sze\u015bcioro dzieci i prze\u017cyli razem jedynie 25 lat.<\/p>\n\n\n\n

Sophie owdowia\u0142a w 1943 roku w wieku 47 lat.<\/p>\n\n\n\n

Musia\u0142a w 1945 r. opu\u015bci\u0107 Kopice uciekaj\u0105c przed Armi\u0105 Czerwon\u0105. Jej syn nie zd\u0105\u017cy\u0142 przej\u0105\u0107 maj\u0105tku, bo nie doczeka\u0142 si\u0119 pe\u0142noletno\u015bci zanim musieli zostawi\u0107 wszystkie posiad\u0142o\u015bci. Uciekali do strefy ameryka\u0144skiej. Po drodze kto\u015b ich zadenuncjowa\u0142 i partyzanci zabrali im wszystko (samochody, kosztowno\u015bci, pami\u0105tki, dokumenty). Syn Hans Ulrich wywo\u0142ywa\u0142 zdj\u0119cia Amerykanom i tak rodzina zdo\u0142a\u0142a prze\u017cy\u0107 koczuj\u0105c przy strefie. W ko\u0144cu odebra\u0142a ich rodzina\u00a0i zamieszkali u krewnych w Regensburgu.<\/p>\n\n\n\n

Sophie doczeka\u0142a si\u0119 11 wnucz\u0105t i zmar\u0142a w Monachium.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza c\u00f3rka Wilhelmina Maria Hedwig Paula Schaffgotsch (1919) po\u015blubi\u0142a w 1940 roku we Wroc\u0142awiu hrabiego Johanna Heinricha Larisch von Moennich. Po \u015blubie zamieszkali w Pa\u0142acu Solca w miejscowo\u015bci Karwina. Mieli dwie c\u00f3rki; Franziska (1942) i Olivia (1943).<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac zburzono w 1953 r. a grobowiec Larisch\u00f3w w 1985 r. Wilhelmina zgin\u0119\u0142a tragicznie w wypadku samochodowym w listopadzie 1945r. Jecha\u0142a sama wracaj\u0105c do domu i zderzy\u0142a si\u0119 czo\u0142owo z motocyklist\u0105, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 na miejscu. Wilhelmina zosta\u0142a wyrzucona przez przedni\u0105 szyb\u0119 na pobocze. Prawdopodobnie \u017cy\u0142a, jednak nieprzytomna le\u017ca\u0142a  z twarz\u0105 w du\u017cej ka\u0142u\u017cy. Nikt jej nie pom\u00f3g\u0142, w ten spos\u00f3b si\u0119 utopi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Drug\u0105 \u017con\u0105 Johanna by\u0142a hiszpa\u0144ska hrabina Maria de Lourdes de Salamanca. Mia\u0142 z ni\u0105 jeszcze sze\u015bcioro dzieci. Zmar\u0142 w 1997 r. w Hiszpanii.<\/p>\n\n\n\n

Druga c\u00f3rka Paula Maria Hedwig Margarethe (1920) po\u015blubi\u0142a ksi\u0119cia Markusa von Clary<\/p>\n\n\n\n

 u Aldringen. Mieli tr\u00f3jk\u0119 dzieci. Po rozwodzie zamieszka\u0142a u swego syna w Monachium.<\/p>\n\n\n\n

Zmar\u0142a w 2006 roku.<\/p>\n\n\n\n

Najm\u0142odsza Gabriela Maria Hedwig (1924) po\u015blubi\u0142a rozwiedzionego hrabiego Huberta Vladimira Deym von Stritez. Mieli tr\u00f3jk\u0119 dzieci. Zmar\u0142a w 2014 r. w Wiedniu.<\/p>\n\n\n\n

Clara Hedwig (c\u00f3rka Joanny) wysz\u0142a za hrabiego Gunthera Stolberg-Stolberg  w wieku 19 lat (1879). Po \u015blubie zamieszkali w maj\u0105tku m\u0119\u017ca Pascau na Morawach. Mieli czworo dzieci: Hubert Bernhard (1881), Fridrich Leopold Joseph (1883), Otto (1888), Maria Annunciata Hedwig (1896). Clara zmar\u0142a w Monachium w 1930 roku. Jej m\u0105\u017c zmar\u0142 w 1926 r. maj\u0105c 81 lat.<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3rka Maria wysz\u0142a za m\u0105\u017c za cz\u0142owieka nie pochodz\u0105cego z wy\u017cszych sfer o nazwisku Rolf John, kt\u00f3ry by\u0142 dyrektorem wiede\u0144skiego teatru. Maria od najm\u0142odszych lat interesowa\u0142a si\u0119 teatrem<\/p>\n\n\n\n

i chyba dlatego wybra\u0142a karier\u0119 zawodow\u0105 na deskach teatralnych (pseudonim Maria Streelen).<\/p>\n\n\n\n

Maria zmar\u0142a w 1973 r. w Tegernsee  (Bawaria).<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, pa\u0142ac w Kopicach sta\u0142 ca\u0142y, pi\u0119kny i dobrze wyposa\u017cony. Parter spe\u0142nia\u0142 rol\u0119 magazynu p\u0142od\u00f3w rolnych. Dla zatarcia machlojek,  w pa\u017adzierniku 1956 r. podpalono go w czterech miejscach, polewaj\u0105c drewnian\u0105 konstrukcj\u0119 dachu rop\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac si\u0119 zawali\u0142. Miejscowi wynosili wszystko co nadawa\u0142o si\u0119 do u\u017cyci (nawet wn\u0119ki po rze\u017abach miejscami s\u0105 puste). W 1990 r. pa\u0142ac wraz z parkiem sprzedano za niewiarygodnie nisk\u0105 cen\u0119 (r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 5000z\u0142 ) krakowskiemu biznesmenowi Andrzejowi Kocotowi, kt\u00f3ry po zaci\u0105gni\u0119ciu wielkiego kredytu znikn\u0105\u0142. W 2008r. Za 2 miliony z\u0142otych pa\u0142ac kupi\u0142a sp\u00f3\u0142ka Zarmen z Chorzowa. Do realizacji o\u015brodka rekreacyjno-wypoczynkowego nie dosz\u0142o, bo bo w okolicy sp\u00f3\u0142ka Hedar chcia\u0142a utworzy\u0107 \u017cwirowni\u0119. Do chwili obecnej sytuacja pa\u0142acu nie jest zamkni\u0119ta (sprawy w s\u0105dzie).<\/p>\n\n\n\n

Do dzisiaj rodzina urz\u0105dza spotkania w Kopicach. Wyk\u0142ad mgr Mariana Piegzy by\u0142 bardzo interesuj\u0105cy. S\u0142uchacze na pewno b\u0119d\u0105 czekali na nast\u0119pne spotkanie, poszerzaj\u0105ce ich wiedz\u0119 o ciekawych postaciach.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu opracowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Psychologia biegu \u017cycia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 23.11.2023 r. wyk\u0142ad pt. \u201ePsychologia biegu \u017cycia\u201dwyg\u0142osi\u0142 dr Leszek Woszczek,<\/strong> pracownik Wy\u017cszej Szko\u0142y Zarz\u0105dzania Ochron\u0105 Pracy w Katowicach.<\/p>\n\n\n\n

   Psychologia (z j\u0119zyka greckiego oznacza \u201enauk\u0119 o duszy\u201d) \u2013 to nauka badaj\u0105ca mechanizmy i prawa rz\u0105dz\u0105ce psychik\u0105 oraz zachowaniem si\u0119 cz\u0142owieka. Do rozpowszechnienia si\u0119 nazwy psychologia przyczyni\u0142 si\u0119  dopiero w XVIII wieku niemiecki filozof Christian Wolff.<\/p>\n\n\n\n

Gdyby ludzie dobrze znali psychologi\u0119, to pope\u0142niali by mniej b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

   Popatrzmy na wychowanie dzieci. Dawniej rodzice wychowywali dzieci, a dziadkowie je rozpieszczali. Teraz rodzice rozpieszczaj\u0105 dzieci.<\/p>\n\n\n\n

 Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b zamiast wychowywa\u0107 dzieci \u201ehoduje\u201d je. Taki rodzaj dzia\u0142ania to nak\u0142adanie kar na siebie, co odczujemy po wielu latach.<\/p>\n\n\n\n

O dzieci trzeba dba\u0107 ju\u017c w okresie prenatalnym (od zap\u0142odnienia do urodzenia). Do najcz\u0119stszych form zaniedbania prenatalnego nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n

– prze\u017cywanie stres\u00f3w zwi\u0105zanych z \u017cyciem rodzinnym i zawodowym<\/p>\n\n\n\n

– czynne palenie papieros\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

– picie alkoholu (FAS \u2013 alkoholowy zesp\u00f3\u0142 p\u0142odowy), ka\u017cda ilo\u015b\u0107 niesie ryzyko zaburze\u0144<\/p>\n\n\n\n

– w rozwoju dziecka<\/p>\n\n\n\n

– nieprzestrzeganie higieny snu<\/p>\n\n\n\n

– przebywanie w zadymionych pomieszczeniach (palenie bierne).<\/p>\n\n\n\n

   Mamy ustaw\u0119 o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi z 21.05.2021 r., kt\u00f3rej efekty s\u0105 nie najlepsze i powinni\u015bmy sami uczy\u0107 dzieci \u201ejak go uczy\u0107 \u017ceby pi\u0107, ale nie pi\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Uczenie  powinno by\u0107 systematyczne. Popatrzmy na nauk\u0119 j\u0119zyk\u00f3w w szko\u0142ach. Gdyby dziecko zapami\u0119tywa\u0142o 1 s\u0142owo na dzie\u0144, to po trzech latach powinno ich zna\u0107 ok. 1100 ( przeci\u0119tny Anglik u\u017cywa poni\u017cej 1000 s\u0142\u00f3w). Po podstaw\u00f3wce dziecko powinno umie\u0107 j\u0119zyk obcy.<\/p>\n\n\n\n

Matka m\u00f3wi\u0105c ma\u0142ego dziecka, uczy go j\u0119zyka ( bez podr\u0119cznika).  Wa\u017cny jest kontakt. Nauka zdalna w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w, \u017ale wp\u0142yn\u0119\u0142a na dzieci.<\/p>\n\n\n\n

    \u015arednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia w Polsce przez dziesi\u0119ciolecia powoli ale systematycznie ros\u0142a. Obecnie niestety spo\u0142ecze\u0144stwo starzeje si\u0119 . Na skutek pandemii (lata 2020- 2021) spad\u0142a ona o 20 miesi\u0119cy i wynosi obecnie 71,8 lat dla m\u0119\u017cczyzn i 79,7 dla kobiet. W Polsce \u017cyje obecnie ok. 4400 os\u00f3b, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y 100 lat.<\/p>\n\n\n\n

   Osoby starsze maj\u0105 problemy z dost\u0119pem do s\u0142u\u017cby zdrowia. Niestety na z\u0142ym poziomie jest spos\u00f3b przekazywania danych chorobowych pacjentowi. Dop\u00f3ki cz\u0142owiek nie ma powa\u017cnych objaw\u00f3w i nie wie o chorobie \u2013 jest zdrowy. Lekarz powinien cechowa\u0107 si\u0119 empati\u0105, fachowo\u015bci\u0105 , umiej\u0119tno\u015bci\u0105 rozmowy z pacjentem i zdolno\u015bci\u0105 przekazywania informacji o jego stanie zdrowia     i zaleceniach. System ochrony zdrowia powinien mu pom\u00f3c w wyleczeniu i rehabilitacji. Wygl\u0105da na to, \u017ce niestety nikt nie wie jak to zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

   Wyk\u0142ad cz\u0119sto przerywa\u0142y salwy \u015bmiechu, po zabawnych dykteryjkach, kt\u00f3re  wyg\u0142asza\u0142 dr Leszek Woszczek.    Po wyk\u0142adzie s\u0142uchacze UTW opuszczali sal\u0119 wyk\u0142adow\u0105 zrelaksowani i rozbawieni. S\u0105dz\u0119, \u017ce z przyjemno\u015bci\u0105 wys\u0142uchaj\u0105 kolejnego wyk\u0142adu z psychologii.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu opracowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

X Og\u00f3lnopolska Zimowa Senioriada \u2013 Rabka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Rabce serdecznie zaprasza w terminie 27-28.02.2023 r.
do udzia\u0142u w X Og\u00f3lnopolskiej Zimowej Senioriadzie na Podhalu. W zawodach uczestniczy\u0107 mog\u0105 s\u0142uchacze (rocznik 1973 i starsi) zg\u0142oszeni przez UTW i inne organizacje senioralne.<\/p>\n\n\n\n

W programie Senioriady przewidziano:<\/p>\n\n\n\n

27.02.2023   godz.  15.00 \u2013 16.15 (Teatr „Rabcio”)<\/p>\n\n\n\n

– Prezentacja – „10 lat SENIORIAD”<\/p>\n\n\n\n

– Koncert Bogdana \u015awierczka  finalisty The Voice of Poland 2022<\/p>\n\n\n\n

28.02.2023 r.<\/p>\n\n\n\n

Konkurencje sportowe:
– biegi narciarskie
– slalom gigant
– zjazd na d\u0119tkach
– kr\u0119gle curlingowe na lodzie
– rzut  \u015bnie\u017ckami do celu,
– turniej bryd\u017cowy,
– turniej szachowy<\/p>\n\n\n\n

Op\u0142ata wpisowa 40 z\u0142\/os.<\/p>\n\n\n\n

– zawodnicy dysponowa\u0107 powinni w\u0142asnym sprz\u0119tem sportowym (narty, kijki itp.)
(organizatorzy nie bior\u0105 odpowiedzialno\u015bci za sprz\u0119t)
– Ubezpieczenie NNW i OC we w\u0142asnym zakresie<\/p>\n\n\n\n

Przewidywany koszt jednostkowy udzia\u0142u w imprezie wynosi ok. 250 z\u0142. (przejazd, nocleg, wpisowe); wskazana kwota nie obejmuje koszt\u00f3w wy\u017cywienia i indywidualnego ubezpieczenia z tytu\u0142u udzia\u0142u w konkurencjach sportowych.<\/strong>  <\/p>\n\n\n\n

Zainteresowani proszeni s\u0105 o zg\u0142aszanie si\u0119 telefoniczne kol. Jurka Migonia + 48 608 064 377<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Profilaktyka chor\u00f3b serca<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 07.12.2022 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu dr Anny Mirczak pt. „Profilaktyka chor\u00f3b serca. Wybrane zagadnienia”<\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Serce cz\u0142owieka ma wielko\u015b\u0107 pi\u0119\u015bci swojego posiadacza. Otoczone jest b\u0142on\u0105 \u2013 osierdziem Cz\u0119\u015b\u0107 prawa i lewa. Dwa przedsionki, dwie komory<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia to: serce i naczynia krwiono\u015bne.
Naczynia krwiono\u015bne to:<\/p>\n\n\n\n