{"id":2758,"date":"2022-09-22T20:17:03","date_gmt":"2022-09-22T18:17:03","guid":{"rendered":"http:\/\/xonit.eu\/utwswce\/?page_id=2758"},"modified":"2022-09-22T20:59:43","modified_gmt":"2022-09-22T18:59:43","slug":"rok-akademicki-2021-2022","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/xonit.eu\/utwswce\/rok-akademicki-2021-2022\/","title":{"rendered":"Rok akademicki 2021\/2022"},"content":{"rendered":"\n

Gruzja \u2013 opowie\u015bci o g\u00f3rach, winie i \u2026 glutenie<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 27.04.2022 r. referat pt. \u201eGruzja \u2013 opowie\u015bci o g\u00f3rach, winie i \u2026 glutenie\u201d <\/em><\/strong>
wyg\u0142osi\u0142a pani dr Anna \u017burek.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gruzja  – pa\u0144stwo po\u0142o\u017cone w Kaukazie Po\u0142udniowym na pograniczu Europy i Azji (3,72 mln mieszka\u0144c\u00f3w). Stolic\u0105 Gruzji jest Tbilisi, a siedzib\u0105 parlamentu jest Kutaisi.<\/p>\n\n\n\n

W 337 r. kr\u00f3l Mirian III przyj\u0105\u0142 chrze\u015bcija\u0144stwo, jako religi\u0119 pa\u0144stwow\u0105. Jest to drugie pa\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie na \u015bwiecie (po Armenii).<\/p>\n\n\n\n

W ramach projektu \u201eKochanowski w Azji \u2013 Gruzja 2021\u201d, uczestnicy wyprawy wyl\u0105dowali  w Kutaisi.  St\u0105d autobusem udali si\u0119 do Tbilisi. <\/p>\n\n\n\n

Tbilisi (dawniej Tyflis) po\u0142o\u017cone nad rzek\u0105 Kur\u0105 zamieszkuje ok.1,2 mln ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Stare Tbilisi jest bardzo urokliwe (szczeg\u00f3lnie katedra Sioni).<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wna arteria miasta, Aleja Rustawelego, ci\u0105gnie si\u0119 od Placu Wolno\u015bci do Placu Rewolucji R\u00f3\u017c. W tym rejonie mo\u017cemy zobaczy\u0107 wielki pomnik Matki Gruzji, ko\u015bci\u00f3\u0142 Kaszweti (\u201erodz\u0105cej kamie\u0144\u201d), Parlament, Teatr, Oper\u0119, Galeri\u0119 malarstwa, Filharmoni\u0119, Muzeum Narodowe, kolumn\u0119-pomnik \u015bw. Jerzego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Plac Wolno\u015bci<\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Sob\u00f3r Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej<\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nad miastem po\u0142o\u017conym na zboczu g\u00f3ry dominuje twierdza Narikala (dwie otoczone murem cz\u0119\u015bci – na dolnym dziedzi\u0144cu jest odrestaurowany w 2010 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja).<\/p>\n\n\n\n

Sob\u00f3r Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej (na wzg\u00f3rzu \u015bw. Eliasza) to trzecia najwy\u017csza na \u015bwiecie, prawos\u0142awna \u015bwi\u0105tynia konsekrowana w 2004 r.<\/p>\n\n\n\n

Zdecydowanie warto odwiedzi\u0107 \u0142a\u017anie siarkowe, gdzie za niezbyt wyg\u00f3rowan\u0105 cen\u0119, pij\u0105c herbat\u0119 sp\u0119dzimy godzin\u0119, kt\u00f3ra jak si\u0119 okazuje mija b\u0142yskawicznie.<\/p>\n\n\n\n

Du\u017ce wra\u017cenie robi nowoczesny, pi\u0119knie o\u015bwietlony most dla pieszych \u2013 Most Pokoju.<\/p>\n\n\n\n

W Gruzji na ulicach mo\u017cna spotka\u0107 wiele ps\u00f3w \u2013 nie wszystkie s\u0105 bezpa\u0144skie. Cz\u0119sto poruszaj\u0105 si\u0119 sforami wi\u0119c trzeba zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Warto zobaczy\u0107 kompleks monastyr\u00f3w Gruzi\u0144skiego Ko\u015bcio\u0142a Prawos\u0142awnego we wschodniej Gruzji \u2013 Dawit Gared\u017ca (s\u0142ynne freski). Trawiaste zbocza s\u0105 wypalone s\u0142o\u0144cem. Cz\u0119\u015b\u0107 kompleksu znajduje si\u0119 na terenie Azerbejd\u017canu co jest tematem sporu mi\u0119dzy w\u0142adzami obu kraj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Bardzo interesuj\u0105ce jest skalne miasto \u2013 klasztor Wardzia, w po\u0142udniowej Gruzji. Trz\u0119sienie ziemi w 1283 r. zniszczy\u0142o ok. dw\u00f3ch trzecich miasta, odkrywaj\u0105c jego komnaty i zniszczy\u0142o system nawodnie\u0144. Obecnie Wardzia to muzeum i obiekt turystyczny \u2013 do zwiedzania udost\u0119pnionych jest ok. 300 komnat. Obecnie mieszka tam ok. 40 mnich\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Duchowa stolic\u0105 Gruzji jest Mccheta, od  2014 r. nazywana \u015awi\u0119tym Miastem.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze zabytki to:<\/p>\n\n\n\n

– Sob\u00f3r Katedralny Sweti Cchoweli (\u017cyciodajna kolumna) wybudowany w XI wieku na ruinach starszej \u015bwi\u0105tyni. Tu odbywa\u0142y si\u0119 koronacje kr\u00f3l\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

– Monastyr D\u017cwari (krzy\u017ca) z VI wieku. To miejsce uchodzi za jedno z naj\u015bwi\u0119tszych w ca\u0142ym kraju. Podobno \u015bwi\u0119ta Nino splot\u0142a ga\u0142\u0105zki winoro\u015bli i tak powsta\u0142 pierwszy krzy\u017c. Budowniczowie kolejnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w na Kaukazie wzorowali si\u0119 w\u0142a\u015bnie na nim. Kobiety mog\u0105 wej\u015b\u0107 do ko\u015bcio\u0142a wtedy gdy maj\u0105 chust\u0119 na g\u0142owie. Ze wzg\u00f3rza, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 monastyr, rozci\u0105ga si\u0119 wspania\u0142y widok na ca\u0142\u0105 Mcchet\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Gruzi\u0144ska Droga Wojenna to g\u0142\u00f3wny szlak przechodz\u0105cy w poprzek Wielkiego Kaukazu d\u0142ugo\u015bci ok. 200km. W najwy\u017cszym punkcie tj. na Prze\u0142\u0119czy Krzy\u017cowej ma 2379 m n.p.m.<\/p>\n\n\n\n

Wzd\u0142u\u017c tej drogi zachowa\u0142o si\u0119 wiele zabytk\u00f3w i ciekawych obiekt\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

– Twierdza Annauri nad rzek\u0105 Aragwi nieca\u0142e 70 km od Tbilisi. Forteca nale\u017ca\u0142a do ksi\u0105\u017c\u0105t Aragwi od XIII wieku. Zamek by\u0142 \u015bwiadkiem kilkunastu bitew.<\/p>\n\n\n\n

– o\u015brodek narciarski w Guidauri<\/p>\n\n\n\n

– Prze\u0142\u0119cz Krzy\u017cowa<\/p>\n\n\n\n

– ko\u015bci\u00f3\u0142 Cminda Sameba (\u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy)\u2013 cerkiew przy rzece Terek, niedaleko wioski Gergeti<\/p>\n\n\n\n

– g\u00f3ra Kazbek (5054m), drzemi\u0105cy wulkan. Od 2017 r. w bazie Meteo od czerwca do wrze\u015bnia utrzymywany jest sta\u0142y dy\u017cur ratowniczy z\u0142o\u017cony z polskich wolontariuszy (Bezpieczny Kazbek).<\/p>\n\n\n\n

Najlepsza widoczno\u015b\u0107 jest o godzinie 5 rano, wi\u0119c trzeba wcze\u015bnie wsta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

– W\u0105w\u00f3z Darialski, rzeka Terek na granicy Rosji i Gruzji, d\u0142ugo\u015bci ok. 3km i g\u0142\u0119boko\u015bci do 1000 m.<\/p>\n\n\n\n

Tradycja produkcji wina w Gruzji liczy sobie ok. 7000 lat<\/p>\n\n\n\n

W sercu doliny rzeki Alazani po\u0142o\u017cone jest najwa\u017cniejsze miasto rejonu Kakheti \u2013 Telawi. Kakheti jest najwi\u0119kszym winiarskim regionem Gruzji (ponad 22000 hektar\u00f3w, 500 odmian winoro\u015bli) podzielonym na  7 mikroregion\u00f3w. To prawie dwie trzecie gruzi\u0144skich winnic.<\/p>\n\n\n\n

Wina przechowuje si\u0119 w specjalnych amforach \u2013 kwevri, zakopywanych w ziemi. Niekt\u00f3re s\u0105 olbrzymie, nawet do 300000 litr\u00f3w. Butelki z winem robione t\u0105 technik\u0105 maj\u0105 amfor\u0119 na dole butelki.<\/p>\n\n\n\n

Zwiedzanie winnicy to przyjemny obowi\u0105zek. Na pocz\u0105tku i ko\u0144cu ka\u017cdego rz\u0119du winoro\u015bli rosn\u0105 r\u00f3\u017ce , kt\u00f3re sygnalizuj\u0105 pojawiaj\u0105ce si\u0119 zagro\u017cenia. Na zaatakowanych przez szkodniki winoro\u015blach znajduj\u0105 si\u0119 srebrne klipsy. Du\u017ce r\u00f3\u017cnice temperatur mi\u0119dzy dniem a noc\u0105 zapewniaj\u0105 idealne warunki dla dojrzewania winogron.<\/p>\n\n\n\n

20 km od Telawi po\u0142o\u017cony jest monastyr Alawerdi (XI wiek). Jest to drugi co do wysoko\u015bci budynek ko\u015bcielny w Gruzji. Znajduje si\u0119 tam bank winoro\u015bli.<\/p>\n\n\n\n

Chacha (Czacza) to alkohol produkowany z wyt\u0142ok\u00f3w winogronowych. Jest odpowiednikiem w\u0142oskiej grappy, ba\u0142ka\u0144skiej rakiji. To narodowy gruzi\u0144ski alkohol zawieraj\u0105cy 40-60% alkoholu.<\/p>\n\n\n\n

Warto odwiedzi\u0107 Gori, miasto we wschodniej Gruzji, miejsce urodzin J\u00f3zefa Stalina. Dom w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142 to muzeum z eksponatami po\u015bwi\u0119conymi jego osobie. To ciekawe miejsce, szczeg\u00f3lnie dla m\u0142odych ludzi. Stalin je\u017adzi\u0142 do Ja\u0142ty salonk\u0105 bo ba\u0142 si\u0119 lata\u0107 samolotem.<\/p>\n\n\n\n

Batumi to drugie co do wielko\u015bci miasto Gruzji i jedyny kurort.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze atrakcje tego pi\u0119knego miasta to:<\/p>\n\n\n\n

– turecki meczet z XIX wieku<\/p>\n\n\n\n

– eklektyczna zabudowa willowa z prze\u0142omu XIX i XX wieku<\/p>\n\n\n\n

– Park Przymorski<\/p>\n\n\n\n

– ogr\u00f3d botaniczny, synagoga, delfinarium.<\/p>\n\n\n\n

W mie\u015bcie jest wielki ruch i trudno tam odpocz\u0105\u0107, cho\u0107 pas nadmorski (promenada, restauracje, sala koncertowa, kamieniste pla\u017ce) jest dobrze zagospodarowany. S\u0105 tu te\u017c pola herbaciane \u2013 obecnie nieliczne.<\/p>\n\n\n\n

Warto zobaczy\u0107 Ushguli najwy\u017cej po\u0142o\u017con\u0105 wiosk\u0119 w\u015br\u00f3d szczyt\u00f3w Gruzji.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f3rna Swanetia \u2013 ze wzgl\u0119du na izolacj\u0119 od reszty kraju (wysokie g\u00f3ry) stworzy\u0142a endemiczn\u0105 kultur\u0119. Charakterystyczne dla Swanetii s\u0105 domy-wie\u017ce(koszki), pe\u0142ni\u0105ce funkcje zar\u00f3wno mieszkalne, jak                 i obronne. W jednej wsi Chazhashi zachowa\u0142o si\u0119 do dzi\u015b ok. 200 takich budowli.<\/p>\n\n\n\n

Kutaisi przywita\u0142o uczestnik\u00f3w wyprawy fal\u0105 upa\u0142\u00f3w, ok.+45 stopni.<\/p>\n\n\n\n

Warto tam obejrze\u0107 Katedr\u0119 Bagrati, skre\u015blon\u0105 z listy UNESCO po renowacji, fontann\u0119 na centralnym placu, Cerkiew \u015bw. Jerzego, Cerkiew Archanio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Przed wyjazdem warto skosztowa\u0107 czurczhela, czyli s\u0142odki sopel z zag\u0119szczonego soku winogronowego, m\u0105ki i orzech\u00f3w w\u0142oskich. Niez\u0142e s\u0105 chinkali s\u0142ynne piero\u017cki mi\u0119sne w kszta\u0142cie sakiewki z przepysznym bulionem w \u015brodku.<\/p>\n\n\n\n

Po takiej uczcie mo\u017cna wraca\u0107 do kraju. S\u0142uchacze UTW wys\u0142uchali z przyjemno\u015bci\u0105 ciekawego wyk\u0142adu dr Anny \u017burek i ju\u017c oczekuj\u0105 kolejnego spotkania opisuj\u0105cego interesuj\u0105ce miejsce na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu przygotowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Portugalia \u2013 nie tylko fado i porto<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 20.04.2022 r. wys\u0142uchali\u015bmy referatu pt. \u201ePortugalia \u2013 nie tylko fado i porto\u201d , kt\u00f3ry wyg\u0142osi\u0142 mgr Marian Piegza.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Portugalia (10,3 mln mieszka\u0144c\u00f3w) \u2013 pa\u0144stwo po\u0142o\u017cone na po\u0142udniowym zachodzie P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego. W sk\u0142ad Portugalii wchodz\u0105 dwa archipelagi wysp po\u0142o\u017conych na Atlantyku- Azory<\/p>\n\n\n\n

i Madera.<\/p>\n\n\n\n

Stolic\u0105 i najwi\u0119kszym miastem Portugalii jest Lizbona, po\u0142o\u017cona nad rzek\u0105 Tag przy jej uj\u015bciu do Oceanu Atlantyckiego. Lizbona zosta\u0142a uznana jako Zielona Stolica Europy w 2020 r.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Antoniego z Lizbony (znany jako \u015bw. Antoni Padewski), zosta\u0142 zbudowany w miejscu gdzie si\u0119 urodzi\u0142, w 1195 r.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Katedra Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny zbudowana w 1150 r. upami\u0119tnia wyzwolenie miasta spod w\u0142adzy Maur\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W dzielnicy Belem nieopodal Klasztoru Hieronimit\u00f3w znajduje si\u0119 militarna budowla z 1520 r. Torre de Belem jedna z najwi\u0119kszych atrakcji turystycznych miasta. Wewn\u0105trz znajduj\u0105 si\u0119 pi\u0119kne witra\u017ce. Zaskakuj\u0105ce jest to, \u017ce wyrze\u017abione postacie maj\u0105 naturalne w\u0142osy. Znajduje si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c Pomnik Odkrywc\u00f3w ods\u0142oni\u0119ty w 1960 r. w pi\u0119\u0107setn\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci ksi\u0119cia Henryka \u017beglarza.<\/p>\n\n\n\n

Baixa to centralna dzielnica Lizbony, gdzie skutki trz\u0119sienia ziemi w 1775 r. by\u0142y katastrofalne. Odpowiedzialnym za odbudow\u0119 miasta zosta\u0142 Sebastiao Jose de Carvalho, markiz de Pombal.<\/p>\n\n\n\n

W parku Edwarda VII znajduje si\u0119 jego pomnik (z lwem).<\/p>\n\n\n\n

Po skorzystaniu z zabytkowej windy \u015bw. Justyny (Santa Justa) z taras\u00f3w (pi\u0119kny punkt widokowy), mo\u017cna  podziwia\u0107 liczne zabytki miasta (np. \u0142uk triumfalny Arco da Rua Augusta, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Dominika) i pi\u0119knie u\u0142o\u017cone kostki brukowe  na ulicach.<\/p>\n\n\n\n

Lizbona s\u0142ynie z korka i najr\u00f3\u017cniejszych z niego wyrob\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Most Vasco da Gamy (d\u0142. 17,2 km) i  Most 25 Kwietnia (12 km) na pewno warte s\u0105 obejrzenia.<\/p>\n\n\n\n

Najdalej na zach\u00f3d wysuni\u0119ty punkt l\u0105du sta\u0142ego w Europie to przyl\u0105dek Cabo da Roca. Brzeg na przyl\u0105dku jest skalisty i wznosi si\u0119 ponad 140m ponad poziom Atlantyku.<\/p>\n\n\n\n

Miasteczko turystyczne Sintra posiada wiele zabytk\u00f3w np. Pa\u0142ac Pena, Pa\u0142ac Narodowy, Zamek Maur\u00f3w, Monserrate i imponuje ogrodami (Quinta da Regaleira) z pi\u0119knymi kwiatami.<\/p>\n\n\n\n

W Portugalii warto obejrze\u0107 Klasztor Matki Boskiej Zwyci\u0119skiej (Klasztor w Batalha). Klasztor stanowi wzorcowy przyk\u0142ad po\u0142\u0105czenia angielskiego gotyku i rodzimego stylu manueli\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Nazwa Fatima jest wersj\u0105 arabskiego imienia (Fatimah bint Muhammad), c\u00f3rki proroka islamu Mahometa.<\/p>\n\n\n\n

Fatima wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie znana jest z objawie\u0144 maryjnych. W 1917 troje pasterzy Franciszek, Hiacynta i \u0141ucja \u2013 og\u0142osi\u0142o, \u017ce objawi\u0142a im si\u0119 Matka Bo\u017ca i przekaza\u0142a trzy tajemnice fatimskie. Fatima przyci\u0105ga miliony turyst\u00f3w i pielgrzym\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce pomie\u015bci\u0107 9000 os\u00f3b, koncelebrans\u00f3w mo\u017ce by\u0107 100. Widok pielgrzym\u00f3w id\u0105cych kilkaset metr\u00f3w na kolanach, nios\u0105cych w r\u0119kach elementy drewniane, kt\u00f3re pokazuj\u0105 ich chorob\u0119, aby na ko\u0144cu wrzuci\u0107 je w ogie\u0144, to mocne prze\u017cycie. Bezp\u0142odne wrzucaj\u0105 do ognia lalki.<\/p>\n\n\n\n

W mie\u015bcie jest sporo miejsc godnych uwagi np. Rondo Pielgrzym\u00f3w, Rondo Pastuszk\u00f3w, Ogr\u00f3d Oliwny. Miasto liczy zaledwie 11000 sta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W Tomar – mie\u015bcie templariuszy co cztery lata odbywa si\u0119 Festa dos Tabuleiros (festiwal koszy). Uczestniczy w nim ok. 400 ubranych na bia\u0142o kobiet, przepasanych kolorow\u0105 szarf\u0105. Ka\u017cda niesie na g\u0142owie kosz, do kt\u00f3rego przymocowana jest konstrukcja z nabitych na trzciny chlebk\u00f3w oraz barwnych papierowych kwiat\u00f3w. Waga kosza to czasem nawet kilkana\u015bcie kilogram\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Monumentalne Opactwo Cysters\u00f3w (pierwsza gotycka budowla w Portugalii) mo\u017cna zwiedzi\u0107 w Alcobaca w Regionie Centrum. Klasztor zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1153 r. przez pierwszego kr\u00f3la Portugalii Alfonsa I Zdobywc\u0119. Wpisany na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n\n\n\n

Obidos to najlepszy przyk\u0142ad portugalskiego miasta otoczonego murami (Muralhas da Cidade). Szczytem mur\u00f3w mo\u017cna spacerowa\u0107. Urocza jest ozdobna, podw\u00f3jna brama do Obidos (Porta da Vila), z kaplic\u0105 i obrazami z p\u0142ytek Azulejo. Mo\u017cna skosztowa\u0107 pysznego likieru o smaku wi\u015bni – Ginja d\u2019Obidos, podawanego w ma\u0142ych kubeczkach z czekolady. Podobno trudno jest poprzesta\u0107 na jednym kubeczku. Odbywa si\u0119 tutaj Festiwal Czekolady.<\/p>\n\n\n\n

Miasto dzier\u017cy tytu\u0142 jednego z siedmiu architektonicznych cud\u00f3w Portugalii.<\/p>\n\n\n\n

Coimbra to pierwsza stolica Kr\u00f3lestwa Portugalii. Mie\u015bci si\u0119 tu najstarszy uniwersytet kraju za\u0142o\u017cony w 1290 roku. Przed uniwersytetem znajduje si\u0119 plac Praca da Porta Ferrea, kaplica San Miguel i pi\u0119kna barokowa biblioteka ze zbiorem ponad 300 tysi\u0119cy ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n\n\n\n

Znajduje si\u0119 tu Se Velha- najstarszy ko\u015bci\u00f3\u0142 w Portugalii pochodz\u0105cy z 1140 r., kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 katedry do 1772 r.<\/p>\n\n\n\n

Fado w Coimbrze \u015bpiewane jest tylko przez m\u0119\u017cczyzn i wymaga surowego dress code (fado w Lizbonie \u015bpiewaj\u0105 kobiety). Grupy muzyczne i \u015bpiewacy nosz\u0105 str\u00f3j, kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 ze spodni, sutanny i czarnej peleryny. Fado \u015bpiewane jest najcz\u0119\u015bciej w nocy, na miejskich placach i ulicach.<\/p>\n\n\n\n

Porto \u2013 drugie co do wielko\u015bci miasto w Portugalii. Od nazwy miasta z V wieku Portus Cale (Port Cale) wywodzi si\u0119 nazwa ca\u0142ego kraju. Porto okre\u015blane jest jako Miasto Most\u00f3w, nazywano je tak\u017ce Miastem Niezwyci\u0119\u017conym.<\/p>\n\n\n\n

W Porto powsta\u0142a pierwsza linia tramwajowa na P\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim w 1895 r.<\/p>\n\n\n\n

Imponuj\u0105ca wie\u017ca ko\u015bcio\u0142a (Kleryk\u00f3w) Igreja dos Clerigos jest doskona\u0142ym punktem orientacyjnym w mie\u015bcie. Tu\u017c nieopodal wie\u017cy mie\u015bci si\u0119 jedna z najs\u0142ynniejszych w \u015bwiecie ksi\u0119garnia Lello & Irmao za\u0142o\u017cona w 1906 r. Niedaleko znajduj\u0105 si\u0119: Ko\u015bci\u00f3\u0142 Karmelit\u00f3w (barok)<\/p>\n\n\n\n

i Ko\u015bci\u00f3\u0142 Trzeciego Zakonu Matki Bo\u017cej z G\u00f3ry Karmel (rokoko).<\/p>\n\n\n\n

Punktem centralnym miasta jest Plac Wolno\u015bci z pomnikiem kr\u00f3la Pedro IV, a nad okolic\u0105 g\u00f3ruje Ratusz Miejski. Najwi\u0119ksze atrakcje miasta znajduj\u0105 si\u0119 w obr\u0119bie starych mur\u00f3w miejskich (XIV wiek). S\u0105 to : dzielnica Ribeira, dwukondygnacyjny most Ponte de Luis I.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Franciszka to doskona\u0142y przyk\u0142ad baroku – przepych w ka\u017cdym calu, przebogate zdobienia i wszechobecne z\u0142oto (podobno zu\u017cyto 700 kg tego kruszcu). Nie odprawia si\u0119 w nim mszy, a tury\u015bci mog\u0105 zobaczy\u0107 jego wn\u0119trza, muzeum i katakumby.<\/p>\n\n\n\n

Na jednym z wzg\u00f3rz wznosi si\u0119 wybudowana w XII wieku Katedra Se zbudowana pierwotnie w stylu roma\u0144skim, przechodzi\u0142a kolejne przebudowy (doskona\u0142y punkt widokowy). Przy katedrze stoi pomnik wodza Vimara Peresa, kt\u00f3ry w 868 r. zdoby\u0142 Porto pokonuj\u0105c Maur\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Porto to wzmacniane wino portugalskie wytwarzane z winogron zbieranych w dolinie rzeki Douro.<\/p>\n\n\n\n

Porto jest zazwyczaj winem s\u0142odkim lub p\u00f3\u0142s\u0142odkim, o barwie od ciemnoczerwonej do s\u0142omkowej<\/p>\n\n\n\n

o zawarto\u015bci alkoholu ok.20%. Wsp\u00f3lny dla wszystkich rodzaj\u00f3w porto jest mocny aromat wanilii, d\u0119bu i korzenny posmak.<\/p>\n\n\n\n

 Rodzaje:<\/p>\n\n\n\n

– Ruby \u2013 butelkowane po 2 latach le\u017cakowania,kupa\u017cowane<\/p>\n\n\n\n

– Tawny \u2013 starzone 3-5 lat, kupa\u017cowane<\/p>\n\n\n\n

– Dated Port- pochodz\u0105ce z konkretnego rocznika, niekupa\u017cowane co najmniej siedmioletnie<\/p>\n\n\n\n

– Vintage- wino pochodz\u0105ce z absolutnie najlepszych rocznik\u00f3w, nie pije si\u0119 go po wypuszczeniu na rynek, lecz przeznacza do d\u0142ugotrwa\u0142ego dojrzewania w butelkach (50 lat).<\/p>\n\n\n\n

Prowadz\u0105cy wyk\u0142ad mgr Marian Piegza zach\u0119ca\u0142 s\u0142uchaczy UTW do odwiedzenia Portugalii.<\/p>\n\n\n\n

Uczestnicy spotkania z ch\u0119ci\u0105 wys\u0142uchaj\u0105 kolejnego wyk\u0142adu naszego prelegenta.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142 Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Mg\u0142awice i galaktyki<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 06.04.2022 r. referat pt. \u201eMg\u0142awice i galaktyki\u201d wyg\u0142osi\u0142 mgr Stefan Janta\u00a0 – dyrektor Planetarium \u015al\u0105skiego w Chorzowie.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Galaktyka (z gr. gala-mleko) to du\u017cy grawitacyjnie zwi\u0105zany uk\u0142ad gwiazd, py\u0142u i gazu mi\u0119dzygwiazdowego oraz niewidocznej ciemnej materii.<\/p>\n\n\n\n

W 1889 r. w Marshfield urodzi\u0142 si\u0119 Edwin Hubble (zmar\u0142 w 1953).<\/p>\n\n\n\n

W m\u0142odo\u015bci uznanie wzbudza\u0142y jego osi\u0105gni\u0119cia sportowe a nie intelektualne. Podczas jednych zawod\u00f3w szkolnych w 1906 r. zdoby\u0142 siedem pierwszych miejsc.<\/p>\n\n\n\n

Studiowa\u0142 matematyk\u0119 i astronomi\u0119 na Uniwersytecie Chicagowskim, a przez nast\u0119pne trzy lata prawo na Uniwersytecie Oksfordzkim.. Uzyskawszy tytu\u0142 magisterski (Master of Arts), powr\u00f3ci\u0142 do USA gdzie zosta\u0142 nauczycielem i trenerem koszyk\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n

Doktorat uzyska\u0142 w 1917 r. pracuj\u0105c w Obserwatorium Yerkes (najwi\u0119ksza luneta na \u015bwiecie \u2013 ogniskowa 15m). Dwa lata p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 zatrudniony w obserwatorium Mount Wilson w Pasadenie (Kalifornia), gdzie pracowa\u0142 a\u017c do \u015bmierci. Przy pomocy najpot\u0119\u017cniejszego wtedy na \u015bwiecie Teleskopu Hookera o \u015brednicy ok. 2,5m, w latach 1923-1924 ustali\u0142, \u017ce zaobserwowane wcze\u015bniej niewyra\u017ane obiekty okre\u015blane mianem mg\u0142awic nie znajduj\u0105 si\u0119 w obr\u0119bie naszej galaktyki, lecz same stanowi\u0105 odr\u0119bne galaktyki poza Drog\u0105 Mleczn\u0105. Opracowa\u0142 klasyfikacj\u0119 galaktyk na podstawie kszta\u0142tu oraz zaproponowa\u0142 schemat ich ewolucji.<\/p>\n\n\n\n

W 1929 r. wraz z Miltonem Humasonem odkry\u0142 i obliczy\u0142 zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy odleg\u0142o\u015bci\u0105 dziel\u0105c\u0105 galaktyki a pr\u0119dko\u015bci\u0105 z jak\u0105 si\u0119 od siebie oddalaj\u0105 (Prawo Hubbla). Tak reaguj\u0105 rodzynki w cie\u015bcie. Galaktyki oddalaj\u0105 si\u0119 od siebie z coraz wi\u0119ksza pr\u0119dko\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Milton Humason (1891-1972) przerwa\u0142 nauk\u0119 w szkole w wieku 14 lat. Zatrudni\u0142 si\u0119 jako pracownik fizyczny w hotelu Mount Wilson, pracowa\u0142 jako poganiacz zwierz\u0105t jucznych. W 1917 r. dzi\u0119ki protekcji swego te\u015bcia, obj\u0105\u0142 posad\u0119 dozorcy w obserwatorium Mount Wilson. Dzi\u0119ki swojej obowi\u0105zkowo\u015bci, zdoby\u0142 zaufanie pracownik\u00f3w i  powierzono mu dodatkowo obowi\u0105zki nocnego pomocnika obserwator\u00f3w. Hugo Benioff nauczy\u0142 go wykonywa\u0107 fotografie nieba. Wyspecjalizowa\u0142 si\u0119 w uzyskiwaniu fotografii obiekt\u00f3w o bardzo ma\u0142ej jasno\u015bci. W 1954 r. Zosta\u0142 awansowany na stanowisko astronoma  obserwatori\u00f3w Mount Wilson i Mount Palomar. W latach 1945-1961 odkry\u0142 31 supernowych. Czy Wszech\u015bwiat ogranicza si\u0119 tylko do rozmiar\u00f3w Drogi Mlecznej?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Droga Mleczna widziana w podczerwieni<\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Droga Mleczna<\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ju\u017c I. Kant opisa\u0142 gwiezdne wyspy poza Drog\u0105 Mleczn\u0105, ale nie m\u00f3g\u0142 przedstawi\u0107 na to \u017cadnego dowodu. <\/p>\n\n\n\n

Absolutna wielko\u015b\u0107 gwiazdowa<\/p>\n\n\n\n

Wielko\u015b\u0107 absolutna nigdy nie jest wyznaczana z bezpo\u015bredniego pomiaru. Zawsze oblicza si\u0119 j\u0105 na podstawie innych parametr\u00f3w obiektu. Jasno\u015b\u0107 maleje z kwadratem odleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Gwiazdy \u015bwiec\u0105 w\u0142asnym \u015bwiat\u0142em, dlatego ich wielko\u015b\u0107 absolutn\u0105 definiuje si\u0119 jako obserwowan\u0105 wielko\u015b\u0107 gwiazdow\u0105, jak\u0105 mia\u0142yby znajduj\u0105c si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci 10 parsek\u00f3w od obserwatora.<\/p>\n\n\n\n

Cefeidy spe\u0142niaj\u0105 dobrze okre\u015blon\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy okresem pulsacji a jasno\u015bci\u0105 absolutn\u0105, odkryt\u0105 przez Henriett\u0119 Leavitt w 1912 r.  W\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 ta jest stosowana do okre\u015blania odleg\u0142o\u015bci do najbli\u017cszych galaktyk (im wi\u0119ksza gwiazda tym rzadziej pulsuje i ja\u015bniej \u015bwieci).<\/p>\n\n\n\n

Droga Mleczna jest du\u017c\u0105 galaktyk\u0105 spiraln\u0105 z poprzeczk\u0105 o \u015brednicy ok. 100 tysi\u0119cy lat \u015bwietlnych  i  grubo\u015bci 3000 lat \u015bwietlnych. Zawiera ok. 250 mld gwiazd. Nasza galaktyka jest cz\u0142onkiem Grupy Lokalnej (ponad 50 galaktyk), w kt\u00f3rej dominuje razem z Galaktyk\u0105 Andromedy, ok. 1 bilion gwiazd. Nasza galaktyka jest masywniejsza.<\/p>\n\n\n\n

 Grupa Lokalna jest niewielk\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Supergromady w Pannie (w jej centrum jest galaktyka M87).<\/p>\n\n\n\n

S\u0142o\u0144ce obiega Centrum Galaktyki raz na 200 mln lat. Nasze S\u0142o\u0144ce b\u0119dzie \u017cy\u0142o ok 8-10 mld lat (nie musimy si\u0119 wi\u0119c martwi\u0107), podczas gdy bardzo du\u017ce gwiazdy \u017cyj\u0105 tylko ok 500 mln lat.<\/p>\n\n\n\n

Galaktyki mo\u017cna podzieli\u0107 na 4 g\u0142\u00f3wne typy:<\/p>\n\n\n\n

– spiralna (bez poprzeczki S, z poprzeczk\u0105 SB), ok 50-55 %<\/p>\n\n\n\n

– soczewkowata (SO), 20 %<\/p>\n\n\n\n

– eliptyczna (E), 25%<\/p>\n\n\n\n

– nieregularna (Irr), 5%.<\/p>\n\n\n\n

Galaktyka to maszyna do produkcji gwiazd. Zag\u0119szczenia w ramionach galaktyki spiralnej na skutek wirowania przesuwaj\u0105 si\u0119 do centrum. Z czasem ramiona zanikaj\u0105 i powstaje galaktyka eliptyczna.<\/p>\n\n\n\n

Czerwony olbrzym przechodzi w bia\u0142ego kar\u0142a. Kostka do gry zbudowana z takiej materii wa\u017cy\u0142a by ok. 1,5 tony.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie prowadz\u0105cy pokaza\u0142 mn\u00f3stwo zdj\u0119\u0107 galaktyk, mg\u0142awic, gwiazd neutronowych itd.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawostk\u0105 jest to, \u017ce materia takiej gwiazdy jest niezwykle g\u0119sta (kostka do gry wa\u017cy\u0142a by 1000 ton). Pulsowanie takiej gwiazdy wynosi od jednego razu na 15 sekund do 600\/s.<\/p>\n\n\n\n

Krzywa rotacji galaktyki<\/p>\n\n\n\n

W 1959 r. Louise Volders zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce pr\u0119dko\u015b\u0107 orbitalna gwiazd galaktyki nie jest zgodna z przewidywaniami praw Keplera. Kwadrat pr\u0119dko\u015bci orbitalnej cia\u0142a jest proporcjonalny do masy zgromadzonej wewn\u0105trz jej orbity, a odwrotnie proporcjonalny do promienia orbity, czyli odleg\u0142o\u015bci od \u015brodka galaktyki. Jednak obserwowana zale\u017cno\u015b\u0107 pr\u0119dko\u015bci orbitalnej od odleg\u0142o\u015bci od centrum r\u00f3\u017cni si\u0119 od tej przewidywanej. Sugeruje obecno\u015b\u0107 w galaktykach innej, niewidocznej ciemnej materii. S\u0142uchacze UTW z wielkim zainteresowaniem wys\u0142uchali wyk\u0142adu mgr Stefana Janty i na pewno czekaj\u0105 na nast\u0119pne spotkanie, kt\u00f3re pomo\u017ce im chocia\u017c troch\u0119 pozna\u0107 nieco dalsze otoczenie.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Instrumenty i zabawki muzyczne XVIII i XIX wieku<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 30.03.2022 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu pt. \u201eInstrumenty i zabawki muzyczne XVIII     i XIX wieku\u201d , kt\u00f3ry wyg\u0142osi\u0142 pan mgr Krzysztof Wygl\u0105dacz zwi\u0105zany z Akademi\u0105 Muzyczn\u0105 w Katowicach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W historii polskiej muzyki J\u00f3zef Hofmann (1876-1957), wirtuoz fortepianu, kompozytor i pedagog wykaza\u0142 si\u0119 rzadk\u0105 u artyst\u00f3w inwencj\u0105 wynalazcz\u0105 (ma w dorobku ponad 70 zatwierdzonych wniosk\u00f3w patentowych).<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lnie du\u017co innowacji technicznych wprowadzi\u0142 do u\u017cytku w dziedzinie motoryzacji. Zawdzi\u0119czamy mu zderzaki spr\u0119\u017cynowe, pneumatyczne amortyzatory, mechaniczne wycieraczki samochodowe i regulacj\u0119 wysoko\u015bci taboretu do fortepianu. Patent polepszaj\u0105cy prac\u0119 fortepianowych klawiszy (porusza\u0142y si\u0119 z du\u017co mniejszymi oporami, co przek\u0142ada si\u0119 na jako\u015b\u0107 gry), jest wci\u0105\u017c wykorzystywany przez firm\u0119 Steinway.<\/p>\n\n\n\n

Juliusz Zar\u0119bski (1854-1885) kompozytor i pianista urodzi\u0142 si\u0119 i zmar\u0142 w \u017bytomierzu.<\/p>\n\n\n\n

Uko\u0144czy\u0142 w 1872 r. Konserwatorium Wiede\u0144skie ze z\u0142otymi medalami w klasie kompozycji<\/p>\n\n\n\n

i fortepianu. Po uzyskaniu dyplomu w Konserwatorium Petersburskim w 1874 r. uda\u0142 si\u0119 do Rzymu gdzie przez rok studiowa\u0142 pod kierunkiem Liszta. W 1879 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z niemieck\u0105 pianistk\u0105  Johann\u0105 Wenzel.<\/p>\n\n\n\n

Od stycznia 1880 r. do \u015bmierci (gru\u017alica) pracowa\u0142 na stanowisku profesora Konserwatorium         w Brukseli.<\/p>\n\n\n\n

W swoich kompozycjach wykorzystywa\u0142 motywy ludowe, a cykl fortepianowy R\u00f3\u017ce i ciernie op. 13 zapowiada faktur\u0119 fortepianow\u0105 impresjonizmu. Najwi\u0119kszym jego osi\u0105gni\u0119ciem kompozytorskim jest Kwintet fortepianowy g-moll op. 34 dedykowany Lisztowi (nieopublikowany do 1931 r).<\/p>\n\n\n\n

Podczas Wystawy w Pary\u017cu w 1878 r. zachwyci\u0142 publiczno\u015b\u0107 gr\u0105 na fortepianie o dw\u00f3ch klawiaturach. Ten instrument posiada\u0142 dwa pud\u0142a rezonansowe i dwa zestawy peda\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f3rne pud\u0142o  jest lustrzanym odbiciem dolnego. Ten instrument mia\u0142 da\u0107 wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci wirtuozom fortepianu. Niestety nuty te\u017c trzeba by\u0142o czyta\u0107 jednocze\u015bnie na dw\u00f3ch pi\u0119cioliniach. Kompozytorowi nie uda\u0142o si\u0119 przekona\u0107 do produkcji seryjnej takiego instrumentu \u017cadnej firmy.<\/p>\n\n\n\n

Koncerty na nowym typie fortepianu zaplanowane na podb\u00f3j Europy obj\u0119\u0142y jedynie: Londyn , Warszaw\u0119, Wilno, \u017bytomierz i Kij\u00f3w. Na tym instrumencie grali tylko jego uczniowie.<\/p>\n\n\n\n

W testamencie  przekaza\u0142 sw\u00f3j fortepian o dw\u00f3ch klawiaturach Konserwatorium Warszawskiemu.<\/p>\n\n\n\n

Niestety instrument sp\u0142on\u0105\u0142 w czasie II Wojny \u015awiatowej. Jedyny zachowany egzemplarz znajduje si\u0119 w muzeum w Brukseli.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowym k\u0142opotem dla Zar\u0119bskiego by\u0142 J\u00f3zef Wieniawski ( brat Henryka), kt\u00f3ry zg\u0142osi\u0142 swoje pierwsze\u0144stwo w wynalezieniu takiego instrumentu. Werdyktu s\u0105du w Pary\u017cu w tej sprawie nie znamy, ale historia przyzna\u0142a racj\u0119 Zar\u0119bskiemu.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiekiem kt\u00f3ry stworzy\u0142 podr\u0119czniki gry na fortepianie by\u0142 Daniel Gottlob Turk (1750-1813).  W gimnazjum Kreuzschule w Dre\u017anie nauczy\u0142 si\u0119 gry na skrzypcach, fortepianie, organach i prawie wszystkich instrumentach d\u0119tych. Od 1787 r. by\u0142 organist\u0105 w ko\u015bciele Marii Panny gdzie pracowa\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia. Jego ulubionym instrumentem by\u0142 klawikord (najstarszy instrument klawiszowy, strunowy skonstruowany w XVI wieku przez Domenico Pisaurensisa).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Leopold Mozart (1719-1787) kompozytor, skrzypek (ojciec Wolfganga Amadeusza) jako pedagog gry na skrzypcach by\u0142 znany w ca\u0142ej Europie dzi\u0119ki podr\u0119cznikowi Versuch einer grundlichen Violinschule (1756). Z ogromnej liczby jego kompozycji zachowa\u0142a si\u0119 tylko jedna trzecia.<\/p>\n\n\n\n

Na przestrzeni wiek\u00f3w powsta\u0142o szereg instrument\u00f3w, kt\u00f3re obecnie s\u0105 praktycznie nieznane.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107:<\/p>\n\n\n\n

– hammer pantalon instrument (XVIII wiek)<\/p>\n\n\n\n

– klavior organum, po\u0142\u0105czenie klawesynu i organ<\/p>\n\n\n\n

– geigenwerk \u2013 wyk\u0142adowca okre\u015bli\u0142 \u017ce m\u00f3g\u0142by to by\u0107 \u201eskrzypcopian\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bardziej znany jest bandoneon. Jest to instrument podobny do akordeonu. R\u00f3\u017cni je to, \u017ce zale\u017cnie od kierunku rozci\u0105gania, w bandoneonie uzyskujemy r\u00f3\u017cn\u0105 wysoko\u015b\u0107 tonu naciskaj\u0105c ten sam przycisk.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejszym wynalazkiem muzycznym XVIII wieku jest fortepian. Wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 z klawikordu. Protoplast\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego fortepianu by\u0142 Bartolomeo Cristofori. Instrument ten pojawi\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku XVIII wieku ( w \u017ar\u00f3d\u0142ach podaje si\u0119 r\u00f3\u017cne daty). Najstarszy zachowany do naszych czas\u00f3w pochodzi z 1720 r.<\/p>\n\n\n\n

Robert Schumann (1810-1856), jeden z najbardziej wp\u0142ywowych tw\u00f3rc\u00f3w romantyzmu. Komponowa\u0142 szybko pracuj\u0105c bardzo intensywnymi zrywami. Silny wp\u0142yw na jego muzyk\u0119 wywar\u0142a fascynacja literatur\u0105 pi\u0119kn\u0105. Za \u017cycia doceniono tylko niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jego kompozycji (utwory fortepianowe uznano za zbyt trudne i nowoczesne). Utwory fortepianowe Schumanna zosta\u0142y utrwalone w nagraniach wielu znakomitych pianist\u00f3w. Do kanonu nale\u017c\u0105 jego pie\u015bni            i symfonie.<\/p>\n\n\n\n

W 1831 r. daje o sobie zna\u0107 kontuzja palca prawej r\u0119ki. Do 1833 r. szuka mo\u017cliwo\u015bci wyleczenia urazu palca eksperymentuj\u0105c ze wszelkimi dost\u0119pnymi metodami medycyny konwencjonalnej         i niekonwencjonalnej (obr\u0105czki rozci\u0105gaj\u0105ce palce).<\/p>\n\n\n\n

Bardzo wiele wynalazk\u00f3w minionych wiek\u00f3w posz\u0142o w ca\u0142kowite zapomnienie. Cz\u0119\u015b\u0107 ma si\u0119 zupe\u0142nie dobrze. Naprawd\u0119 trudno cz\u0119sto powiedzie\u0107, dlaczego tak si\u0119 wydarzy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142onkowie UTW z ciekawo\u015bci\u0105 wys\u0142uchali wyk\u0142adu mgr Krzysztofa Wygl\u0105dacza, cho\u0107 instrumenty omawiane przez prelegenta  w wi\u0119kszo\u015bci nie by\u0142y im znane.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Filozofia epoki \u015bredniowiecza – wyk\u0142ad 23.03.2022<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przedmiotem wyk\u0142adu by\u0142a filozofia epoki \u015bredniowiecza, ukazana w szerszym, historycznym i kulturowym kontek\u015bcie. Nacisk po\u0142o\u017cono na trzy g\u0142\u00f3wne kwestie:<\/p>\n\n\n\n

1) Jak dosz\u0142o do tego, \u017ce filozofia poga\u0144ska zosta\u0142a schrystianizowana i sta\u0142a si\u0119 integralnym elementem kszta\u0142tuj\u0105cym to\u017csamo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144skiej Europy?<\/p>\n\n\n\n

2) Jaka by\u0142a specyfika \u017cycia intelektualnego w wiekach \u015brednich, w ramach kt\u00f3-rego rozwija\u0142a si\u0119 filozofia \u015bredniowieczna?<\/p>\n\n\n\n

3) Jakie cechy wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 filozofi\u0119 \u015bredniowieczn\u0105 od filozofii uprawianej w innych epokach dziej\u00f3w Zachodu?<\/p>\n\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144stwo, jakkolwiek powsta\u0142o w Palestynie, wyrastaj\u0105c z religii Moj\u017ce-szowej, od swego zarania znajdowa\u0142o si\u0119 w kontakcie z poga\u0144sk\u0105 kultur\u0105 basenu Mo-rza \u015ar\u00f3dziemnego, w tym z filozofi\u0105. \u015awiadczy o tym m.in. u\u017cycie w prologu Ewange-lii wg \u015bw. Jana<\/em> greckiego terminu filozoficznego Logos<\/em> na okre\u015blenie B\u00f3stwa Chrystu-sa oraz wzmianka z Dziej\u00f3w Apostolskich<\/em> o rozmowie \u015bw. Paw\u0142a z ate\u0144skimi filozofa-mi tu\u017c przed mow\u0105 na Areopagu. Stosunek pierwszych chrze\u015bcijan (na czele z Ojcami Ko\u015bcio\u0142a) do filozofii i, szerzej, dziedzictwa kulturowego pogan by\u0142 zr\u00f3\u017cnicowany i z\u0142o\u017cony, jednak ostatecznie zwyci\u0119\u017cy\u0142a opcja pojednawcza, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do \u201eochrzczenia\u201d grecko-rzymskiej filozofii. Podczas wyk\u0142adu jako szczeg\u00f3lny przyk\u0142ad takiej postawy wskazano aleksandryjsk\u0105 szko\u0142\u0119 katechetyczn\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a zar\u00f3wno szko\u0142\u0105 Wiary, jak i wszechnic\u0105, w kt\u00f3rej nauczano poga\u0144skiej nauki i filozofii.<\/p>\n\n\n\n

Mimo i\u017c niejednokrotnie mo\u017cna zetkn\u0105\u0107 si\u0119 z okre\u015bleniem \u201ewieki ciemne\u201d jako rzekomym synonimem epoki \u015bredniowiecza, okre\u015blenie to w rzeczywisto\u015bci dotyczy tylko pierwszych kilku stuleci wiek\u00f3w \u015brednich, kiedy cywilizacja europejska powoli odradza\u0142a si\u0119 kulturowo i demograficznie po katastrofie spowodowanej przez upadek cesarstwa zachodniorzymskiego. W dziejach \u015bredniowiecza mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa \u201ere-nesansy\u201d: tzw. renesans karoli\u0144ski i renesans XII wieku, b\u0119d\u0105ce okresami silnego ro-zwoju kultury i o\u015bwiaty. W\u0142a\u015bnie w XII wieku g\u0142\u00f3wnymi centrami edukacji przesta\u0142y by\u0107 szko\u0142y katedralne, a sta\u0142y si\u0119 nimi uniwersytety, na czele z Uniwersytetem Parys-kim, na kt\u00f3rego wydziale sztuk (obejmuj\u0105cym dyscypliny humanistyczne i nauki \u015bci-s\u0142e) studiowa\u0142a i\/lub wyk\u0142ada\u0142a lwia cz\u0119\u015b\u0107 \u015bredniowiecznych filozof\u00f3w. Podstaw\u0105 filozofii \u015bredniowiecza (zwanej \u201escholastyk\u0105\u201d, czyli \u201efilozofi\u0105 szkol-n\u0105\u201d) by\u0142o chrze\u015bcija\u0144skie Objawienie (Pismo \u015awi\u0119te i Tradycja) oraz poga\u0144ska filozofia z naciskiem na dwa g\u0142\u00f3wne filary klasycznej metafizyki: platonizm i arystotelizm. Pocz\u0105tkowo znajomo\u015b\u0107 dzie\u0142 Platona i Arystotelesa w \u0142aci\u0144skiej Europie by\u0142a ograniczona ze wzgl\u0119du na powszechn\u0105 nieznajomo\u015b\u0107 greki, jednak dzi\u0119ki kontaktom z uczonymi \u015bwiata islamu (a zw\u0142aszcza dzi\u0119ki wsp\u00f3lnym inicjatywom translatorskim) Europejczycy weszli w posiadanie pe\u0142nego arystotelesowskiego korpusu, co pozwoli\u0142o my\u015bli \u015bredniowiecznej wej\u015b\u0107 w dojrza\u0142\u0105 faz\u0119 (historycy filozofii okre\u015blaj\u0105 XIII w. jako \u201ez\u0142oty wiek scholastyki\u201d). W \u015bredniowieczu panowa\u0142o przekonanie o symbiozie wiary i rozumu, kt\u00f3re wyra\u017ca\u0142y dwie s\u0142ynne formu\u0142y: philosophia ancilla theologiae<\/em> (\u201efilo-zofia s\u0142u\u017cebnica teologii\u201d) oraz fides quaerens intellectum<\/em> (\u201ewiara poszukuj\u0105ca zrozu-mienia\u201d); st\u0105d filozofia cz\u0119stokro\u0107 by\u0142a wykorzystywana jako narz\u0119dzie racjonalnego uzasadniania i wyja\u015bniania prawd Wiary. Zilustrowano t\u0119 zale\u017cno\u015b\u0107 na przyk\u0142adzie pi\u0119ciu dowod\u00f3w na istnienia Boga autorstwa \u015bw. Tomasza z Akwinu, uchodz\u0105cego cz\u0119sto za najwybitniejszego filozofa, jakiego wyda\u0142y wieki \u015brednie.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142: dr Pawe\u0142 \u0141ugiewicz<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Boginie i bogowie Indii – mgr Danuta Orlewicz<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 02.03.2022 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu mgr Danuty Orlewicz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

pt. „Boginie i bogowie Indii”.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Indie s\u0105 pa\u0144stwem \u015bwieckim.<\/p>\n\n\n\n

80% ludno\u015bci Indii praktykuje hinduizm, ok. 14% wyznaje islam, 2,3% jest jakiego\u015b wyznania chrze\u015bcija\u0144skiego, a 0,7% buddyzm.<\/p>\n\n\n\n

Indie maj\u0105 czas cykliczny, koniec roku zamyka wszystko. Nowy rok zaczynamy na czysto, bez \u017cadnego balastu. W Europie mamy czas linearny, historyczny.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowe zasady etyczne jakimi powinien kierowa\u0107 si\u0119 wyznawca hinduizmu to dharma (podlegaj\u0105 jej nawet bogowie).<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek<\/figure>\n\n\n\n

Trimurti (Tr\u00f3jca hinduistyczna) to wyobra\u017cenie trzech aspekt\u00f3w boga w formach Brahmy, Wisznu<\/p>\n\n\n\n

i Siwy. Ka\u017cda z postaci ma okre\u015blon\u0105 rol\u0119 do spe\u0142nienia w cyklu \u017cycia wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

W mitologii indyjskiej Brahma (rodzi si\u0119 z kwiatu lotosu- bywa przedstawiany jako czterog\u0142owy m\u0119\u017cczyzna, odziany w sk\u00f3r\u0119 czarnej antylopy), stworzy\u0142 \u015bwiat materialny. Jest tw\u00f3rc\u0105 zasad \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy wszech\u015bwiat zosta\u0142 stworzony budzi si\u0119 Wisznu (trwanie, konserwacja) i bierze go w opiek\u0119 na czas jednego cyklu kosmicznego (kalpa) 4,32 mld lat (to p\u00f3\u0142 doby \u017cycia Brahmy).<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszy epos literacki \u015bwiata – Mahabharata opisuje dzieje jego \u00f3smej inkarnacji Kryszny (najwa\u017cniejszy awatar(a) Wisznu).<\/p>\n\n\n\n

Ramajana skupia si\u0119 na jego si\u00f3dmym zst\u0105pieniu – Ramie.<\/p>\n\n\n\n

Dziewi\u0105tym awatarem by\u0142 Budda (zwany „Zwodzicielem”, posta\u0107 zbiorcza, ale historyczna. Jego rol\u0105 by\u0142o zakazanie ofiar ze zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

Wisznu przedstawiany jest jako czteroramienny przystojny m\u0119\u017cczyzna o b\u0142\u0119kitnej sk\u00f3rze.. Nosi z\u0142ot\u0105 szat\u0119. Jego atrybuty to koncha, dysk, maczuga i lotos.<\/p>\n\n\n\n

Garuda – olbrzymi orze\u0142 z ludzkim tu\u0142owiem to ulubiony wierzchowiec Wisznu.<\/p>\n\n\n\n

Po 100 latach \u017cycia Brahmy, Siwa niszczy wszech\u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n

Siwa (nosi 1008 imion) najcz\u0119\u015bciej jest przedstawiany jako mistrz ta\u0144ca, ale tak\u017ce jako jogin i asceta oraz jako niszczyciel. To b\u00f3g o trzech oczach, nosi w\u0142osy spi\u0119te w kok na g\u0142owie (mog\u0105 to by\u0107 dredy). We w\u0142osach umieszczony jest cienki sierp ksi\u0119\u017cyca.<\/p>\n\n\n\n

Zwierz\u0119tami zwi\u0105zanymi z postaci\u0105 Siwy s\u0105 w\u0119\u017ce owini\u0119te wok\u00f3\u0142 szyi i ramion.<\/p>\n\n\n\n

Indie nie maj\u0105 ani jednego boga, kt\u00f3ry jest nazwany ojcem lub bogini, kt\u00f3ra jest zwana matk\u0105. Nie ma bogi\u0144 przedstawionych z dzieckiem na r\u0119ku. Takie obrazy dotycz\u0105 biologii a nie s\u0105 zwi\u0105zane<\/p>\n\n\n\n

z religi\u0105. Rodzice nie s\u0105 na piedestale. Nale\u017cy si\u0119 im szacunek, ale ka\u017cdy cz\u0142owiek powinien tak kierowa\u0107 swoim \u017cyciem, aby szybko opu\u015bci\u0107 dom i stan\u0105\u0107 na w\u0142asne nogi.<\/p>\n\n\n\n

Saraswati (w sanskrycie „Bogini rzek”) to ma\u0142\u017conka demiurga Brahmy. Bogini prawdy, m\u0105dro\u015bci<\/p>\n\n\n\n

i przebaczenia, patronka nauk, sztuk pi\u0119knych i muzyki. Zwierz\u0119ta uto\u017csamiane z Saraswati to \u0142ab\u0119d\u017a i paw.<\/p>\n\n\n\n

Ma cztery ramiona, kt\u00f3re symbolizuj\u0105: umys\u0142, intelekt, czujno\u015b\u0107 i ego. W d\u0142oniach znajduj\u0105 si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

– wedy, reprezentuj\u0105ce wiedz\u0119<\/p>\n\n\n\n

– r\u00f3\u017caniec z pere\u0142, zdradzaj\u0105cy upodobanie do medytacji<\/p>\n\n\n\n

– dzban z wod\u0105<\/p>\n\n\n\n

– Vina, typ lutni uwa\u017cany za instrument muzyczny Indii.<\/p>\n\n\n\n

Razem z Lakszmi i Parwati tworz\u0105 „tr\u00f3jpostaciowo\u015b\u0107” bogi\u0144 (Tridewi).<\/p>\n\n\n\n

Lakszmi to bogini szcz\u0119\u015bcia, bogactwa, partnerka Wisznu. Uosabia wszelkie powodzenie. Lew\u0105 r\u0119k\u0105 rozdaje pieni\u0105dze. Najcz\u0119\u015bciej przedstawiana jako pi\u0119kna kobieta stoj\u0105ca na kwiecie lotosu.<\/p>\n\n\n\n

Parwati (g\u00f3rska bogini) sta\u0142a si\u0119 uog\u00f3lnion\u0105 personifikacj\u0105 kobieco\u015bci. Zdoby\u0142a Siw\u0119 dopiero wtedy gdy zacz\u0119\u0142a \u0107wiczy\u0107 jog\u0119. Parwati jest matk\u0105 Ganesia.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119stymi atrybutami bogini s\u0105 lew (lwica), w czterech r\u0119kach mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017caniec, lustro, dzwonek i cytrus (lotos). Kult Parwati \u0142\u0105czy idea\u0142 \u017cycia rodzinnego i ascez\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ganesia to b\u00f3g m\u0105dro\u015bci tworz\u0105cy i usuwaj\u0105cy przeszkody. Wyobra\u017cany jest jako t\u0119gi m\u0119\u017cczyzna z g\u0142ow\u0105 s\u0142onia z jednym k\u0142em, siedz\u0105cy na szczurze (symbol sprytu). Wyznawcy hinduizmu wzywaj\u0105 jego pomocy na pocz\u0105tku ka\u017cdej wa\u017cnej pracy, a dzie\u0142a literackie otwiera zwykle po\u015bwi\u0119cona mu dedykacja. Patronuje kupcom i bankierom. Ma cztery r\u0119ce, a w jednej z nich zwykle trzyma tac\u0119 ze s\u0142odyczami. Atrybuty bo\u017cka to ksi\u0119ga, kie\u0142, top\u00f3r oraz tr\u0105bka.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cnym s\u0142owem dla Hindus\u00f3w jest ahimsa (ahinsa), zasada moralna kt\u00f3ra nakazuje poszanowanie wszelkiego \u017cycia, zaleca niezabijanie i niezadawanie obra\u017ce\u0144 cielesnych \u017cadnym istotom \u017cywym. Nale\u017cy unika\u0107 wszelkiej przemocy s\u0142ownej i fizycznej, ale uznaje prawo do dzia\u0142ania w samoobronie.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie \u017cyjemy w wieku kalijugi (ok. 5000 lat), kt\u00f3ry cechuje si\u0119 obfito\u015bci\u0105 konflikt\u00f3w, ignorancj\u0105, wysok\u0105 przest\u0119pczo\u015bci\u0105. Pozytywne cechy, kt\u00f3re wyst\u0119powa\u0142y u ludzi w poprzednich wiekach s\u0105 w formie szcz\u0105tkowej. jednak B\u00f3g ma zst\u0105pi\u0107 raz jeszcze pod koniec wieku, w formie Kalkin, kt\u00f3ry ma zniszczy\u0107 demony i rozpocz\u0105\u0107 nast\u0119pn\u0105 satjajug\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ramajana przedstawia dzieje Ramy(idea\u0142 m\u0119skiej wierno\u015bci), jego \u017cony Sity (\u0142agodne si\u0142y natury) i brata Lakszmany. Bogowie poruszaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy lud\u017ami. Bracia poszli upolowa\u0107 sarenk\u0119. Wtedy demon Rawana porwa\u0142 Sit\u0119 na Cejlon.<\/p>\n\n\n\n

Lakszmana zostaje ranny. Wierny przyjaciel, kr\u00f3l ma\u0142p Hanuman idzie na Cejlon(Lanka) i przynosi zio\u0142a, kt\u00f3re uratuj\u0105 Lakszmana. Rama zabija z \u0142uku Rawan\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Hanuman w Indiach ma si\u0119 dobrze – jest bogiem ekologii.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchacze UTW z ciekawo\u015bci\u0105 wys\u0142uchali wyk\u0142adu pani mgr Danuty Orlewicz i oczekuj\u0105 na nast\u0119pne spotkanie z Indiami.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Opowie\u015b\u0107 o Kornelu Makuszy\u0144skim<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/h1>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 09.03.2022 r. wyk\u0142ad pt. „Opowie\u015b\u0107 o Kornelu Makuszy\u0144skim” przedstawi\u0142 pan<\/strong> mgr Marian Piegza.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kornel Makuszy\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 08.01.1884 r. w Stryju, pod zaborem austriackim. By\u0142 jedynym synem, a si\u00f3dmym w z kolei dzieckiem Julii i Edwarda (emerytowany pu\u0142kownik wojsk austriackich). Gdy Kornel mia\u0142 12 lat ojciec zmar\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W Stryju sko\u0144czy\u0142 I klas\u0119 gimnazjaln\u0105, zarabia\u0142 na swoje utrzymanie korepetycjami.<\/p>\n\n\n\n

Wydalono go po pierwszej klasie, po konflikcie z ksi\u0119dzem, za prze\u015bmiewczy wierszyk.<\/p>\n\n\n\n

„Na pr\u00f3\u017cno j\u0119dza w ubraniu ksi\u0119dza z lodu nas sp\u0119dza!<\/p>\n\n\n\n

W pierwszej b klasie, w zimowym czasie nikt mu nie da si\u0119 !!!”<\/p>\n\n\n\n

Drug\u0105 klas\u0119 gimnazjaln\u0105 sko\u0144czy\u0142 w Przemy\u015blu gdzie mieszka\u0142 u swych krewnych.<\/p>\n\n\n\n

St\u0105d wydalono go po pr\u00f3bie pojedynku z koleg\u0105, kt\u00f3ry zosta\u0142 ranny, bo pistolet rozlecia\u0142 mu si\u0119 w r\u0119ce po oddaniu strza\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Lwowa gdzie w 1903 r. uko\u0144czy\u0142 gimnazjum i zda\u0142 egzamin dojrza\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

W wieku 14 lat zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 wiersze. Ich pierwszym recenzentem by\u0142 Leopold Staff.<\/p>\n\n\n\n

Od 1904 r. by\u0142 cz\u0142onkiem redakcji dziennika „S\u0142owo Polskie”, gdzie publikowa\u0142 wiersze
i by\u0142 recenzentem teatralnym.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek<\/figure>\n\n\n\n

Kornel Makuszy\u0144ski ok. 1906 r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Studiowa\u0142 romanistyk\u0119 na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W latach 1908-1910 kontynuowa\u0142 studia romanistyczne na Sorbonie w Pary\u017cu. Du\u017co podr\u00f3\u017cowa\u0142 po Europie.<\/p>\n\n\n\n

W 1908 r. wyda\u0142 pierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Po\u0142\u00f3w gwiazd – zbi\u00f3r wierszy.<\/p>\n\n\n\n

W 1910 r. pozna\u0142 we Lwowie archanio\u0142a o czarnych oczach czarodziejki, studentk\u0119 biologii Emili\u0119 Ba\u017ce\u0144sk\u0105. Pobrali si\u0119 w Warszawie w 1911r. Mieszkali w Burbiszkach na Litwie. Du\u017co imprezowali. Makuszy\u0144ski zakochany w architekturze zakopia\u0144skiej przywi\u00f3z\u0142 spod Tatr domek i postawi\u0142 go w parku.<\/p>\n\n\n\n

W  1912r. wyda\u0142 bajki dla dzieci pt. Szewc Kopytko i kaczor Kwak a w 1913 Awantury arabskie<\/p>\n\n\n\n

(m.in. \u00d3sma podr\u00f3\u017c \u017ceglarza Sindbada, M\u0119drzec zza morza) zbi\u00f3r opowiada\u0144 humorystycznych wzorowanych na legendach i ba\u015bniach Bliskiego Wschodu.<\/p>\n\n\n\n

Po wybuchu I wojny \u015bwiatowej, jako obywatela austriackiego aresztowano go i internowano wraz z \u017con\u0105 w g\u0142\u0119bi Rosji. Dzi\u0119ki pomocy szwagra i aktor\u00f3w (Stanis\u0142awa Wysocka, Juliusz Osterwa), pozwolono im w 1915 r. zamieszka\u0107 w Kijowie. Pisarz zosta\u0142 prezesem Zwi\u0105zku Literat\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

i Dziennikarzy Polskich oraz kierownikiem Teatru Polskiego.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu wojny Makuszy\u0144scy zamieszkali w Warszawie. Emilia zmar\u0142a w 1926 r.
na gru\u017alic\u0119. Po \u015bmierci \u017cony zerwa\u0142 zwi\u0105zki z Litw\u0105, nigdy ju\u017c tam nie pojecha\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W 1922 r. wyda\u0142 Rajsk\u0105 opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra prezentowa\u0142a dzie\u0142o stworzenia kobiety jako „kl\u0119ski ludzko\u015bci” a j\u0105 sam\u0105 jako istot\u0119 niekszta\u0142tn\u0105, niezgrabn\u0105, a do tego z\u0142o\u015bliw\u0105
i przekorn\u0105. Idealizowa\u0142 bohaterki o ile by\u0142y nastolatkami. Krytycy nie rozumieli, dlaczego dzierlatka, kt\u00f3ra autora zachwyca\u0142a nie mo\u017ce si\u0119 przeistoczy\u0107 w kobiet\u0119 doros\u0142\u0105 inn\u0105 ni\u017c straszna. By\u0142 mizoginem, cho\u0107 z up\u0142ywem lat, swoje opinie o p\u0142ci przeciwnej z\u0142agodzi\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W 1926 r. wydal powie\u015b\u0107 autobiograficzn\u0105 Bezgrzeszne lata (Stryj, Przemy\u015bl, Lw\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

W 1927 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 w Zakopanem z \u015bpiewaczk\u0105 Janin\u0105 Gluzi\u0144sk\u0105, c\u00f3rk\u0105 profesora medycyny. Mieszkali w willi Opolanka  wynajmuj\u0105c ca\u0142e pi\u0119tro. Byli bogaci (zbierali dzie\u0142a sztuki)<\/p>\n\n\n\n

powszechnie znani i towarzyscy. Zosta\u0142 przez \u017con\u0119 wzi\u0119ty w karby mocnego zarz\u0105du domowego.<\/p>\n\n\n\n

Makuszy\u0144ski podj\u0105\u0142 w Zakopanem wiele inicjatyw np.<\/p>\n\n\n\n

– budowa sanatorium w Rabce<\/p>\n\n\n\n

– 1000 par nart dla biednych dzieci<\/p>\n\n\n\n

– zbi\u00f3rka pieni\u0119dzy na narty dla m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 rozpoznawalny przez starych i m\u0142odych zakopia\u0144czyk\u00f3w a na ka\u017cdy spacer zabiera\u0142 du\u017co cukierk\u00f3w, aby podarowa\u0107 je dzieciom, kt\u00f3re go otacza\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

W 1931r. zosta\u0142o mu przyznane honorowe obywatelstwo Zakopanego.<\/p>\n\n\n\n

Wyda\u0142 powie\u015bci dla m\u0142odzie\u017cy:<\/p>\n\n\n\n

1928 – O dw\u00f3ch takich, co ukradli ksi\u0119\u017cyc (na jej podstawie nakr\u0119cono film i serial animowany),  1930 – Przyjaciel weso\u0142ego diab\u0142a (na jej podstawie nakr\u0119cono dwa filmy
i serial),<\/p>\n\n\n\n

1932 – Panna z mokr\u0105 g\u0142ow\u0105 (na jej podstawie nakr\u0119cono film i serial)<\/p>\n\n\n\n

1937 – Awantura o Basi\u0119 (na jej podstawie nakr\u0119cono dwa filmy i serial)<\/p>\n\n\n\n

1937 – Szatan z si\u00f3dmej klasy (na jej podstawie nakr\u0119cono dwa filmy i serial).<\/p>\n\n\n\n

W latach 1933-1934 wyda\u0142 wraz  z Marianem Walentynowiczem:<\/p>\n\n\n\n

120 przyg\u00f3d Kozio\u0142ka Mato\u0142ka (bo jest tam 120 obrazk\u00f3w)<\/p>\n\n\n\n

Druga, Trzecia i Czwarta ksi\u0119ga przyg\u00f3d Kozio\u0142ka Mato\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n

W 1935 r. Awantury i wybryki ma\u0142ej ma\u0142pki Fiki Miki<\/p>\n\n\n\n

W latach 1935-1944 mieszka\u0142 na Mokotowie w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n

W 1937 r. zosta\u0142 cz\u0142onkiem Polskiej Akademii Literatury. Otrzyma\u0142 wiele odznacze\u0144 (Kawaler Orderu Legii Honorowej – Francja, Order Or\u0142a Bia\u0142ego- po\u015bmiertnie), by\u0142 zapalonym mi\u0142o\u015bnikiem bryd\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej straci\u0142 wszystkie r\u0119kopisy oraz zbiory sztuki. Przez ob\u00f3z
w Pruszkowie dotar\u0142 w listopadzie 1944r. do Zakopanego i zamieszka\u0142 na stale w cz\u0119\u015bci willi Opolanka. \u017bona udziela\u0142a lekcji muzyki – \u017cyli w niedostatku i zapomnieniu. Nie dostawa\u0142 nawet kartek na mi\u0119so.<\/p>\n\n\n\n

W 1945 zosta\u0142 obj\u0119ty zakazem publikacji i szykanom. Makuszy\u0144skiemu uda\u0142o si\u0119 wyda\u0107 tylko jedn\u0105 now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 List z tamtego \u015bwiata(Gebethner i Wolf) w 1946 r.<\/p>\n\n\n\n

Zmar\u0142 31.07.1953 r. i zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Zas\u0142u\u017conych na P\u0119ksowym Brzyzku w Zakopanem. Pozostawi\u0142 po sobie 70 ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n\n\n\n

Z zasob\u00f3w kolekcji gromadzonych przez \u017con\u0119 Janin\u0119 w 1966 r. powsta\u0142o Muzeum Kornela Makuszy\u0144skiego w Zakopanem. Przed domem stoi jego pomnik z ma\u0142ym kozio\u0142kiem.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchacze UTW z zainteresowaniem wys\u0142uchali ciekawego wyk\u0142adu mgr Mariana Piegzy
i jak s\u0105dz\u0119 ju\u017c czekaj\u0105 na nast\u0119pny wyk\u0142ad naszego prelegenta.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu przygotowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Kos – rajska ojczyzna Hipokratesa<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/h1>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 19.01.2022 r. wyk\u0142ad pt. „Kos – rajska ojczyzna Hipokratesa” wyg\u0142osi\u0142a pani<\/strong><\/p>\n\n\n\n

dr Anna \u017burek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kos to wyspa  w Grecji w archipelagu Sporad\u00f3w na Morzu Egejskim u wybrze\u017cy Turcji.<\/p>\n\n\n\n

Wyspa ma rozmiary ok. 50 na 10 km (290 km2) i zamieszkuje j\u0105 ok. 26000 ludzi. Stolic\u0105 jest miasto Kos.<\/p>\n\n\n\n

Wyspa s\u0142ynie z d\u0142ugich piaszczystych pla\u017c (szczeg\u00f3lnie na p\u00f3\u0142nocy) oraz odizolowanych wiosek. G\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu jest turystyka.<\/p>\n\n\n\n

Wyspa  zosta\u0142a skolonizowana w II tysi\u0105cleciu p.n.e. przez Achaj\u00f3w. Nast\u0119pnie p\u0142ynnie przechodzi\u0142a z r\u0105k do r\u0105k. Od 1945 r. by\u0142a protektoratem Wielkiej Brytanii. W 1947 r. wyspa zosta\u0142a przekazana Grecji.<\/p>\n\n\n\n

Na Kos znajdowa\u0142 si\u0119 o\u015brodek kultu Asklepiosa. Uwa\u017cany za ojca medycyny Hipokrates, urodzi\u0142 si\u0119 na tej wyspie ok. 460r. p.n.e. i otworzy\u0142 tam s\u0142ynn\u0105 szko\u0142\u0119 medyczn\u0105 Asklepiejon (ok. 4 km od centrum obecnego miasta).<\/p>\n\n\n\n

Metoda Hipokratesa opiera\u0142a si\u0119 na metodach racjonalnych. Leczenie polega\u0142o  na wspomaganiu naturalnych proces\u00f3w zdrowienia , a naczeln\u0105 zasad\u0105 by\u0142o nieszkodzenie choremu (primum non nocere – po pierwsze nie szkodzi\u0107). Stworzy\u0142 pierwsze opisy dotycz\u0105ce zimna, ciep\u0142a s\u0142onecznego, \u015bwiat\u0142a i \u0107wicze\u0144 fizycznych jako zabieg\u00f3w leczniczych. Opisa\u0142 spos\u00f3b amputacji ko\u0144czyn, budow\u0119 protez oraz obuwia koryguj\u0105cego wady st\u00f3p a tak\u017ce leczenie z\u0142ama\u0144, ran i hemoroid\u00f3w. Stosowa\u0142 balneoterapi\u0119 w leczeniu chorych. Wprowadzi\u0142 diet\u0119 i higien\u0119 jako \u015brodki zapobiegaj\u0105ce chorobom. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u015brodowisko i klimat wp\u0142ywa na stan zdrowia i kondycj\u0119 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek
Popiersie Hipokratesa autorstwa Rubensa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Asklepiejon po\u0142o\u017cony na malowniczym wzg\u00f3rzu to najwa\u017cniejsze stanowisko archeologiczne na wyspie. Zabudowania podzielone s\u0105 na 4 poziomy zwane „andria”.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy –  pokazuje ruiny rzymskich  budowli z I wieku naszej ery.<\/p>\n\n\n\n

Drugi poziom to miejsce gdzie by\u0142a szko\u0142a medyczna.<\/p>\n\n\n\n

Trzeci – tam by\u0142a \u015bwi\u0105tynia Eskulapa.<\/p>\n\n\n\n

Czwarty poziom zbudowany w II wieku p.n.e. zawiera\u0142 \u015bwi\u0105tynie w stylu doryckim z izb\u0105 chorych.<\/p>\n\n\n\n

W samym centrum miasta Kos ro\u015bnie platan zwany „Drzewem Hipokratesa”, pod kt\u00f3rym – wed\u0142ug tradycji- Hipokrates naucza\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Inne historyczne obiekty to: \u015awi\u0105tynia Afrodyty, \u015awi\u0105tynia Herkulesa, Meczet Hassana Paszy, \u015awi\u0105tynia Dionizosa, Odeon.<\/p>\n\n\n\n

Na wyspie warto zwiedzi\u0107 ruiny zamku Antimachia wzniesionego przez joannit\u00f3w w XIV wieku. Warto r\u00f3wnie\u017c skorzysta\u0107 z naturalnych w\u00f3d termalnych np. Embros Therma (12 km od Kos).<\/p>\n\n\n\n

Woda morska miesza si\u0119 z termaln\u0105, w powietrzu unosi si\u0119 zapach siarki. Jest gor\u0105co wi\u0119c latem lepiej jest korzysta\u0107 z tej atrakcji noc\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Najpi\u0119kniejsze i niezapomniane zachody s\u0142o\u0144ca mo\u017cna podziwia\u0107 w wiosce Zia po\u0142o\u017conej na zboczu g\u00f3ry Dikeos. Wa\u017cne jest dobre zaparkowanie samochodu, bo wszyscy b\u0119d\u0105 wraca\u0107 w tym samym czasie.   <\/p>\n\n\n\n

B\u0119d\u0105c na Kos warto odwiedzi\u0107 okoliczne wysepki np. Pserimos, kt\u00f3ra stanowi odskoczni\u0119 od gwarnych miast czy kurort\u00f3w. Pla\u017ce wyr\u00f3\u017cnia niezwykle mi\u0119kki i przyjemny w dotyku piasek oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 nurkowania w krystalicznie czystej wodzie. Ro\u015blinno\u015b\u0107 jest uboga. Mieszka tam kilkadziesi\u0105t os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

S\u0105 w okolicy wysepki gdzie nie ma sta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Atrakcje znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na  wulkanicznej wyspie Nisiros (\u015brednica ok. 8km). Ogromna dziura w ziemi to oko aktywnego „zielonego wulkanu” czyli Krater Stefana. Mo\u017cna schodzi\u0107 do jego \u015brodka , zachowuj\u0105c rygory bezpiecze\u0144stwa. Jest ekstremalnie gor\u0105co. Stolic\u0105 wyspy jest portowe miasto Mandraki. Tu mo\u017cna zobaczy\u0107 typowe bia\u0142e greckie domy z niebieskimi akcentami. Uwag\u0119 zwracaj\u0105 efektownie pomalowane drzwi, okiennice, balkony. Patronem wyspy jest \u015bwi\u0119ty Nikita. Znajduj\u0105 si\u0119 tu 4 monastery greckiego ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego. Najwi\u0119kszy to klasztor  Panagia Spiliani usytuowany na g\u00f3rze Ambelos, kt\u00f3ry zosta\u0142 zbudowany pod murami zamku joannit\u00f3w (zaj\u0119li wysp\u0119 w 1315 r).<\/p>\n\n\n\n

Tradycyjnym napojem Nisiros jest sumada, nap\u00f3j bezalkoholowy o smaku migda\u0142owym, lub alkoholowy z dominant\u0105 any\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

Na s\u0105siedniej wysepce Jali po\u0142owy macicy per\u0142owej i zbiory pumeksu stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o dochodu wyspiarzy (kilkana\u015bcie os\u00f3b).<\/p>\n\n\n\n

Pani dr Anna \u017burek zach\u0119ca\u0142a do wyjazdu do Grecji gdzie mo\u017cna zwiedzi\u0107 wiele urokliwych miejsc.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142uchacze UTW z zainteresowaniem wys\u0142uchali wyk\u0142adu pani dr Anny \u017burek i s\u0105dz\u0119, \u017ce ju\u017c czekaj\u0105 na nast\u0119pne spotkanie.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Kryzys klimatyczny- czy to moja sprawa<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 11.01.2022 r. pogadank\u0119 na temat „Kryzys klimatyczny- czy to moja sprawa” wyg\u0142osi\u0142a pani redaktor Dominika  Szczawi\u0144ska, publicystka, dziennikarka Radia eM.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W okresie od 31.10.2021 do 12.11.2021 odby\u0142 si\u0119 Szczyt Klimatyczny ONZ w Glasgow (COP 26). Daje on szans\u0119 na zatrzymanie wzrostu temperatury atmosfery na poziomie 1,9 stopnia C do roku 2100, w stosunku do pocz\u0105tku epoki przemys\u0142owej .<\/p>\n\n\n\n

To ci\u0105gle zbyt ma\u0142o, aby spowodowa\u0107, zatrzymanie wzrostu \u015bredniej temperatury w granicach      1,5 stopnia C (porozumienie pa\u0144stw sygnatariuszy konwencji klimatycznej ONZ, kt\u00f3re wesz\u0142o w \u017cycie w 2020 roku). W opinii wi\u0119kszo\u015bci naukowc\u00f3w wymaga\u0107 to b\u0119dzie zerowej emisji dwutlenku w\u0119gla do roku 2050.<\/p>\n\n\n\n

Poprzednie szczyty klimatyczne, niestety nie spe\u0142ni\u0142y pok\u0142adanych w nich nadziei. Zabrak\u0142o zdecydowanych dzia\u0142a\u0144 na szczeblach rz\u0105dowych, a edukacja spo\u0142eczna jest s\u0142aba.<\/p>\n\n\n\n

Wzrost temperatury w latach 2022-2040, mo\u017ce spowodowa\u0107 migracj\u0119 ok. 200 mln ludzi                  z po\u0142udniowej p\u00f3\u0142kuli na p\u00f3\u0142nocn\u0105, poniewa\u017c \u017cycie w wielu miejscach globu (szczeg\u00f3lnie Afryka, Ameryka Po\u0142udniowa) oka\u017ce si\u0119 niemo\u017cliwe. Jest to du\u017ce wyzwanie dla rz\u0105d\u00f3w Europy, USA.<\/p>\n\n\n\n

Na tak\u0105 skal\u0119 migracji \u015bwiat nie jest obecnie przygotowany.<\/p>\n\n\n\n

Wielkim problemem jest to \u017ce za 70% emisji do atmosfery odpowiada ok. 300 globalnych korporacji.  Rz\u0105dy poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w maj\u0105 cz\u0119sto niewielki wp\u0142yw na to by dzia\u0142a\u0142y one     pro-ekologicznie. Firmy te dbaj\u0105 o sw\u00f3j PR i cz\u0119sto u\u017cywaj\u0105 has\u0142a  „zielony” lecz ich dzia\u0142ania s\u0105 cz\u0119sto pozorne i jest to „greenwashing” – eko\u015bciema.<\/p>\n\n\n\n

Szeroko prowadzone badania na \u015bwiecie da\u0142y bardzo smutne wyniki – 46% ankietowanych twierdzi,\u017ce nie ma \u017cadnego kryzysu klimatycznego. Wida\u0107 z tego jak wa\u017cna jest edukacja zar\u00f3wno dzieci jak i doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie na ekrany kin wesz\u0142a ameryka\u0144ska, apokaliptyczna komedia McKaya „Nie patrz w g\u00f3r\u0119”  o skutkach uderzenia w Ziemi\u0119 komety (kilometrowe tsunami).  Film pokazuje dzia\u0142ania polityk\u00f3w, ich marne kompetencje  i brak reakcji na kryzys, cho\u0107 w przerysowany spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Jak bardzo jeste\u015bmy nieprzygotowani na wyzwania, pokaza\u0142a fala upa\u0142\u00f3w we Francji kilka lat temu, kt\u00f3ra w samym Pary\u017cu, spowodowa\u0142a \u015bmier\u0107 kilu tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Encyklika papie\u017ca Franciszka „Laudato si” (Pochwalony b\u0105d\u017a) to wa\u017cny g\u0142os w sprawie ochrony \u015brodowiska. Ukazuje ona psucie klimatu jako form\u0119 degradacji \u015brodowiska przyrodniczego, kt\u00f3ra jak zwykle najdotkliwiej godzi w ubogich i najbardziej bezbronnych.<\/p>\n\n\n\n

Wyzwania s\u0105 olbrzymie i w ko\u0144cu trzeba zacz\u0105\u0107 realizowa\u0107 postulaty naukowc\u00f3w. Chodzi               o przebudow\u0119 systemu spo\u0142eczno-gospodarczego w oparciu o now\u0105 infrastruktur\u0119 energetyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Te dzia\u0142ania narusz\u0105 wiele grupowych interes\u00f3w, narzuc\u0105 zmiany w stylu \u017cycia. Ograniczenia konsumpcji dotkn\u0105 najbardziej zamo\u017cne spo\u0142ecze\u0144stwa. Bez aktywnego ograniczenia emisji przez g\u0142\u00f3wnych trucicieli tj. g\u0142\u00f3wnie USA, Chiny i Indie nie ma szans na pozytywne skutki walki<\/p>\n\n\n\n

z ociepleniem klimatu, dla naszych dzieci i wnuk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z pogadanki przygotowa\u0142<\/em>: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

PS<\/p>\n\n\n\n

Zach\u0119cam zainteresowanych tematem do przejrzenia artyku\u0142u „Rachunek za ratunek” Edwina Bendyka „Polityka” nr 46 z 2021 r.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Wyprawa na Spitsbergen<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 10.11.2021 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu ks. dr Stanis\u0142awa Pucha\u0142y<\/strong> pt. \u201eWyprawa na Spitsbergen\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Spitsbergen to najwi\u0119ksza wyspa Norwegii (ok.38000 km2) po\u0142o\u017cona w archipelagu Svalbard na Morzu Arktycznym. Stolic\u0105 jest Longyearbyen (ok. 2000 mieszka\u0144c\u00f3w).
Jest to o\u015brodek wydobycia w\u0119gla kamiennego, centrum turystyki i jest port lotniczy.<\/p>\n\n\n\n

Profesor Uniwersytetu \u015al\u0105skiego  Jacek Jania (geomorfolog, \u015bwiatowej klasy\nbadacz lodowc\u00f3w )  zaprosi\u0142  ks. dr St. Pucha\u0142\u0119 do wzi\u0119cia udzia\u0142u   w wyprawie na Spitsbergen. Wyprawa statkiem\n\u201eHoryzont\u201d przy zmiennych warunkach atmosferycznych dostarczy\u0142a uczestnikom\nwielu prze\u017cy\u0107. Wykonanie nawet prostych czynno\u015bci przy ostrym ko\u0142ysaniu by\u0142o  utrudnione. Choroba morska nie dosi\u0119g\u0142a ks.\npra\u0142ata, ale niekt\u00f3rzy studenci bardzo si\u0119 m\u0119czyli. Po dw\u00f3ch tygodniach statek\nzacumowa\u0142 w Zatoce Bia\u0142ych Nied\u017awiedzi ok. 200m od brzegu. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119\nwy\u0142adunek zaopatrzenia dla zespo\u0142u badaczy mieszkaj\u0105cych w Polskiej Stacji\nPolarnej Hornsund im. Stanis\u0142awa Siedleckiego (77 stopni N). Uczestnicy wyprawy\n(w tym studenci U.\u015a.) znale\u017ali si\u0119 na sta\u0142ym l\u0105dzie.<\/p>\n\n\n\n

We wrze\u015bniu Spitsbergen by\u0142 zielony \u2013 trawy, porosty, krzewy\n(drzew brak). Lodowc\u00f3w te\u017c tam oczywi\u015bcie nie brakuje. Uczestnicy wyprawy\nogl\u0105dali lodowce, jad\u0105c saniami motorowymi. Ksi\u0105dz pra\u0142at pomaga\u0142 w pracach\nprzy kamerach i jednocze\u015bnie pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 obstawy p. profesora  (karabin w wyposa\u017ceniu), ze wzgl\u0119du na\nnied\u017awiedzie. W razie w\u0119dr\u00f3wek pieszych nale\u017cy zwraca\u0107 baczn\u0105 uwag\u0119 na\nzdradliwe szczeliny w lodowcu. Badacze u\u017cywaj\u0105 specjalnego sprz\u0119tu w czasie\nprac na zewn\u0105trz stacji , przed wpadni\u0119ciem do szczeliny i w czasie p\u0142ywania na\n\u0142odziach (kombinezony).<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna podziwia\u0107 wspania\u0142e krajobrazy wyspy: g\u00f3ry (Hornsundtind – 1430m), lodowce, olbrzymie kryszta\u0142y lodu zmieniaj\u0105ce kolory o zachodzie s\u0142o\u0144ca.
Noc polarna trwa tam od ko\u0144ca pa\u017adziernika do po\u0142owy lutego. Przebywanie w terenie nienaruszonym przez cz\u0142owieka budzi zachwyt.<\/p>\n\n\n\n

W dzie\u0144 urodzin prelegenta na niebie pojawi\u0142a si\u0119 zorza\npolarna. Jest to spektakl, jaki trudno por\u00f3wna\u0107 do czegokolwiek innego.\nFotografia w pe\u0142ni nie pokazuje tego cudu natury.<\/p>\n\n\n\n

Na wyspie maj\u0105c troch\u0119 szcz\u0119\u015bcia mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 renifery,\nbia\u0142e nied\u017awiedzie i pardwy (uda\u0142o si\u0119 trafi\u0107 na stado kilkunastu tych bia\u0142ych,\nw zimie, ptak\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

W pami\u0119ci na pewno pozostan\u0105 msze \u015bwi\u0119te odprawiane przy\nkrzy\u017cu na p\u00f3\u0142wyspie Wilczka, tradycyjnym miejscu modlitwy polarnik\u00f3w. Nie oby\u0142o\nsi\u0119 bez spowiedzi dla wszystkich ch\u0119tnych, a niekt\u00f3rzy sp\u0119dz\u0105 w stacji polarnej\nca\u0142\u0105 zim\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Obiektem bada\u0144 glacjologicznych od wielu lat jest pobliski\nLodowiec Hansa. Prowadzone s\u0105 pomiary dynamiki zmian lodowc\u00f3w i obserwacje\ngrubo\u015bci pokrywy \u015bnie\u017cnej.<\/p>\n\n\n\n

Lodowiec w ci\u0105gu 30 lat cofn\u0105\u0142 si\u0119 o oko\u0142o 3km. W innym\nmiejscu w ci\u0105gu 12 lat lodowiec o grubo\u015bci 20 m znikn\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Stacja Hornsund jest jedyn\u0105 stacj\u0105 polskiej sieci\nsejsmologicznej zlokalizowan\u0105 poza obszarem Polski. Prowadzone s\u0105 tam r\u00f3wnie\u017c\nbadania meteorologiczne, jonosferyczne, \u015brodowiskowe.<\/p>\n\n\n\n

Powr\u00f3t statkiem Horyzont do Longyearbyen to ponowne\nko\u0142ysanie. Potem tylko kr\u00f3tkie zwiedzanie miasta i powr\u00f3t do kraju samolotem.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie temperatura w Arktyce podnosi si\u0119 o oko\u0142o 1 stopie\u0144 na dziesi\u0119\u0107 lat. Ten proces wydaje si\u0119 nieodwracalny. Jest wiele przyczyn, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na ocieplenie klimatu. Jednym z najwa\u017cniejszych jest rozbuchana konsumpcja. Je\u017celi jej nie ograniczymy to walka z ociepleniem mo\u017ce mie\u0107 marne efekty. Z zaciekawieniem wys\u0142ucha\u0142em wyk\u0142adu ks. dr Stanis\u0142awa Pucha\u0142y, kt\u00f3ry kolejny raz odwiedzi\u0142 UTW w \u015awi\u0119toch\u0142owicach.
S\u0105dz\u0119, \u017ce b\u0119dziemy mieli okazj\u0119 do nast\u0119pnego spotkania.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142 Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Religia rzeki Gangi<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 03.11.2021r. wyk\u0142ad\npt. \u201eReligia rzeki Gangi\u201d wyg\u0142osi\u0142a pani mgr Danuta Orlewicz, kt\u00f3ra pracowa\u0142a\njako przewodnik wycieczek w Indiach.<\/p>\n\n\n\n

Ganga \u2013 bogini uosabiaj\u0105ca rzek\u0119 Ganges zst\u0105pi\u0142a z nieba a\n\u015aiwa rozdzieli\u0142 Gang\u0119 na siedem rzek (Ganges z dop\u0142ywami) , aby mog\u0142a przyby\u0107\nna Ziemi\u0119 nie wyrz\u0105dzaj\u0105c szk\u00f3d w postaci katastrofalnych powodzi. Jako bogini\n( w jednej r\u0119ce trzyma tabliczk\u0119 z liczb\u0105 108 – liczba \u015aiwy a w drugiej kwiat\nlotosu) cz\u0119sto przedstawiana jest na swym wierzchowcu, makarze.<\/p>\n\n\n\n

Makara – w mitologii indyjskiej to stw\u00f3r wodny z paszcz\u0105\nkrokodyla i ogonem ryby, mo\u017ce mie\u0107 dwie lub cztery \u0142apy.<\/p>\n\n\n\n

Ganges \u2013 rzeka w Azji d\u0142ugo\u015bci ok. 2700 km, przep\u0142ywaj\u0105ca\nprzez Indie i Bangladesz. Jego \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0105 w Himalajach (topniej\u0105ce lodowce) a\nuj\u015bcie to Zatoka Bengalska b\u0119d\u0105ca cz\u0119\u015bci\u0105 Oceanu Indyjskiego. Rzeka cechuje si\u0119\ndu\u017cymi wahaniami poziomu w\u00f3d, nawet do 15 m. Ganges uwa\u017cany jest przez\nwyznawc\u00f3w hinduizmu za rzek\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105. W 1985r. \nopracowano mi\u0119dzynarodowy 10-letni plan ratowania rzeki (Ganga Action\nPlan) zako\u0144czony niepowodzeniem. Od tego czasu zbudowano wiele oczyszczalni i\nosi\u0105gni\u0119to miejscowe sukcesy. Rzece pomagaj\u0105 endemiczne bakteriofagi, kt\u00f3re\nzatrzymuj\u0105 procesy gnilne. Bank \u015bwiatowy przeznaczy\u0142 1mld dolar\u00f3w na ratowanie\nGangesu.  <\/p>\n\n\n\n

Ganges z Brahmaputr\u0105 tworz\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 na \u015bwiecie delt\u0119 (\nponad 80000 km2).<\/p>\n\n\n\n

Indie –  pa\u0144stwo\npo\u0142o\u017cone w Azji Po\u0142udniowej o powierzchni 3287 tys. km2. Liczba ludno\u015bci to ok.\n1,38 mld. Indie to parlamentarna republika federalna podzielona na 28 stan\u00f3w i\n7 terytori\u00f3w. J\u0119zyki urz\u0119dowe to hindi i angielski, dodatkowo 21 j\u0119zyk\u00f3w\nuznanych za oficjalne w poszczeg\u00f3lnych stanach.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne wyznania to:
hindui\u015bci – 80,5%
muzu\u0142manie \u2013 14,4%
chrze\u015bcijanie \u2013 2,5%
buddy\u015bci 1,1%.<\/p>\n\n\n\n

W Indiach poczucie sacrum i profanum jest obecne szczeg\u00f3lnie\nmocno. Liczy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do\u015bwiadczenie. Dlatego tak wa\u017cne jest posiadanie\nguru.<\/p>\n\n\n\n

Guru \u2013 nauczyciel (przewodnik,\u201dten kt\u00f3ry prowadzi z ciemno\u015bci\ndo \u015bwiata\u201d). Dla dzieci pierwszymi guru s\u0105 rodzice. Uczni\u00f3w z guru \u0142\u0105czy wi\u0119\u017a\nintelektualna i duchowa.<\/p>\n\n\n\n

 Traktat Gurugita\nopisuje cechy oraz w\u0142a\u015bciw\u0105 relacj\u0119 pomi\u0119dzy uczniami a guru. Traktaty\nwymieniaj\u0105 osiem rodzaj\u00f3w guru o coraz wy\u017cszych umiej\u0119tno\u015bciach i coraz\nbardziej boskiej randze. Bardzo istotnym elementem nauczania jest stawianie\npyta\u0144 i analiza odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

Ludzie sami oceniaj\u0105 takich nauczycieli. Czasem ludzie\nuwa\u017caj\u0105, \u017ce osi\u0105gn\u0119li duchow\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107 (na pewnym poziomie) i odchodz\u0105 do\ninnego guru.<\/p>\n\n\n\n

Potocznie mianem guru okre\u015bla si\u0119 za\u0142o\u017cyciela i\ncharyzmatycznego lidera sekty, kt\u00f3ry poprzez psychomanipulacje podporz\u0105dkowuje\nsobie jej cz\u0142onk\u00f3w. Przez cz\u0142onk\u00f3w bywa obdarzany szacunkiem i nabo\u017cn\u0105 czci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W religiach obserwujemy proces od budowli sakralnej\n(ko\u015bcio\u0142a) do \u015bwi\u0105tyni wewn\u0119trznej. \u015awi\u0105tynie w Indiach pustoszej\u0105 ale bramini\nzawsze budowali \u015bwi\u0105tyni\u0119 wewn\u0119trzn\u0105. Religia pomaga przetrwa\u0107. Bogowie s\u0105\nw\u015br\u00f3d nas, wszystko jest w zasi\u0119gu naszej r\u0119ki. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 jest drug\u0105 stron\u0105\nprofanum (tego samego medalu). Dlatego przed sacrum nie stajemy na baczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W Indiach pomieszanie z popl\u0105taniem to mleko z wod\u0105. Jednak w\nmitologii indyjskiej bia\u0142y \u0142ab\u0119d\u017a potrafi wypi\u0107 z tej mieszaniny samo mleko\n(czyli jednak jest to mo\u017cliwe). Historycy w Indiach nie ciesz\u0105 si\u0119 szacunkiem\n(znaczeniem). Hindus uwa\u017ca, \u017ce je\u017celi co\u015b si\u0119 zdarzy\u0142o to my to od razu\nmitologizujemy. Dlatego tak trudno o zeznania np. \u015bwiadk\u00f3w wypadku. Po co to\nrobi\u0107, je\u017celi ka\u017cdy z \u015bwiadk\u00f3w mo\u017ce zezna\u0107 co innego.<\/p>\n\n\n\n

Prowadz\u0105ca wspomnia\u0142a o Matce Teresie z Kalkuty (Agnes Gonxha\nBojaxiu, albanka) kt\u00f3ra w 1928  wst\u0105pi\u0142a\ndo Instytutu B\u0142ogos\u0142awionej Dziewicy Maryi i zosta\u0142a misjonark\u0105. \u015aluby\nwieczyste z\u0142o\u017cy\u0142a w 1937 r. i wyznaczono j\u0105 na stanowisko dyrektorki szko\u0142y dla\nBengalek.<\/p>\n\n\n\n

W 1948 r. uzyska\u0142a zezwolenie na opuszczenie zakonu\nloretanek. Prac\u0119 misyjn\u0105 z ubogimi ze slums\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a w sierpniu 1948 r. W\n1952 r. Matka Teresa otworzy\u0142a sw\u00f3j pierwszy dom dla umieraj\u0105cych w Kalkucie. Z\npomoc\u0105 urz\u0119dnik\u00f3w indyjskich przemieni\u0142a opuszczon\u0105 hinduistyczn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 w\nDom Czystego Serca Kalighat \u2013 darmowe hospicjum dla ubogich. Wkr\u00f3tce misjonarka\notworzy\u0142a dom dla chorych na tr\u0105d \n\u201eShanti Nagar\u201dczyli \u201eMiasto Pokoju\u201d. Misjonarki Mi\u0142o\u015bci za\u0142o\u017cy\u0142y w\nKalkucie kilka klinik dla tr\u0119dowatych, zaopatruj\u0105c chorych w lekarstwa i\n\u017cywno\u015b\u0107.  <\/p>\n\n\n\n

W 1955 r. Matka Teresa otworzy\u0142a Dom Dzieci Nieska\u017conego Serca\njako schronienie dla bezdomnych sierot i bezdomnej m\u0142odzie\u017cy. W latach\nsze\u015b\u0107dziesi\u0105tych w ca\u0142ych Indiach otwierane by\u0142y hospicja , domy dziecka i domy\ndla tr\u0119dowatych. W p\u00f3\u017aniejszych latach Matka Teresa rozszerzy\u0142a zgromadzenie na\nca\u0142y \u015bwiat. Zmar\u0142a we wrze\u015bniu 1997 r.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142y sekretarz ONZ Javier Perez de Cuellar powiedzia\u0142 \u201dOna\njest Organizacj\u0105 Narod\u00f3w Zjednoczonych. Ona jest pokojem na \u015bwiecie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Podczas uroczystej mszy \u015bwi\u0119tej w Watykanie 04.09.2016 r.\nMatka Teresa z Kalkuty zosta\u0142a og\u0142oszona \u015bwi\u0119t\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Hindusi byli zdziwieni procesami beatyfikacji i kanonizacji\ntwierdz\u0105c \u017ce by\u0142y niepotrzebne bo przecie\u017c wszyscy w Indiach od ponad 30 lat\nwiedz\u0105, \u017ce ona jest \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy Hindus daje kilka procent dochod\u00f3w na potrzeby\nwsp\u00f3lnoty. W Indiach nie ma szpitali psychiatrycznych. Pa\u0144stwo na potrzeby\ns\u0142u\u017cby zdrowia przeznacza ok. 1% PKB.<\/p>\n\n\n\n

Hindusi ceni\u0105 rytua\u0142 i obchodz\u0105 wiele \u015bwi\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

Najbardziej znane to:<\/p>\n\n\n\n

Diwali \u2013 \u015awi\u0119to \u015awiat\u0142a, przypada na prze\u0142om pa\u017adziernika i\nlistopada. Kojarzone jest z kultem Lakszmi \u2013 bogini szcz\u0119\u015bcia i pomy\u015blno\u015bci.\nMiasta ton\u0105 w iluminacjach, fajerwerki s\u0105 wszechobecne.<\/p>\n\n\n\n

 Holi- \u015awi\u0119to Rado\u015bci,\nobchodzone wiosn\u0105, kt\u00f3rego bohaterami s\u0105 Kriszna i Wisznu. Dzie\u0144 ten uznawany\njest za \u015bwi\u0119to p\u0142odno\u015bci i nieskr\u0119powanej seksualno\u015bci. Tradycja nakazuje oblewanie\nsi\u0119 barwion\u0105 wod\u0105 albo obrzucanie kolorowym pudrem.<\/p>\n\n\n\n

Kumbh Mela- \u015awi\u0119to Dzbana \u2013 najwi\u0119ksza i najs\u0142ynniejsza\npielgrzymka Hindus\u00f3w odbywaj\u0105ca si\u0119 co 3 lata na przemian w miastach Allahabad,\nHaridwar, Nasik i Ujjain. Kumbh Mela dla Hindus\u00f3w znaczy tyle ile pielgrzymka\ndo Mekki dla muzu\u0142man\u00f3w. K\u0105piel w \u015bwi\u0119tej rzece zmywa wszystkie grzechy i daje\nwyzwolenie.<\/p>\n\n\n\n

Pani mgr Danuta Orlewicz pokaza\u0142a nam filmik z obchod\u00f3w tego\n\u015bwi\u0119ta . Musi budzi\u0107 szacunek sprawna organizacja k\u0105pieli w rzece olbrzymich\nrzesz ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Ganesa Chaturthi- upami\u0119tniaj\u0105ce narodziny Ganesi- boga z\ng\u0142ow\u0105 s\u0142onia. Na cze\u015b\u0107 b\u00f3stwa eksploduj\u0105 petardy, a ka\u017cda rodzina kupuje\ngliniany pos\u0105\u017cek Ganesi. W ostatnim dniu uroczysto\u015bci figurki w\u0119druj\u0105 w\npochodzie ulicami miast, a nast\u0119pnie zostaj\u0105 uroczy\u015bcie zatopione w rzece lub\nstawie.<\/p>\n\n\n\n

Hindusi nie okazuj\u0105 zdenerwowania i nie lubi\u0105 g\u0142o\u015bnego\noburzania si\u0119. Nawet je\u017celi my mamy istotny pow\u00f3d do rozdra\u017cnienia (z ich\nwiny), s\u0105 zdziwieni nasz\u0105 ostr\u0105 reakcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Z ciekawo\u015bci\u0105 wys\u0142ucha\u0142em najd\u0142u\u017cszego w ci\u0105gu ostatnich 4\nlat wyk\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu przygotowa\u0142 : Henryk Duda <\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Ameryka\u0144ski \u015bwiat sztuki. Pocz\u0105tek<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 27.10.2021 r. wyk\u0142ad pt. \u201eAmeryka\u0144ski \u015bwiat sztuki.\nPocz\u0105tek\u201d wyg\u0142osi\u0142a pani dr Barbara Lewicka, pracownik Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w\nKatowicach.<\/p>\n\n\n\n

W 1805 r. Wilson Peale, Rembrandt Peale i Wiliam Rush  za\u0142o\u017cyli pierwsz\u0105 w USA Akademi\u0119 Sztuk\nPi\u0119knych w Pensylwanii (Filadelfia). Zwiedzaj\u0105cy mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 ogl\u0105dania\ndziel malarstwa europejskiego oraz kopii rze\u017ab. Poniedzia\u0142ki by\u0142y zarezerwowane\ndla kobiet i wtedy ze \u015bcian galerii usuwano wszystkie gipsowe akty.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej rol\u0119 wiod\u0105c\u0105 przej\u0105\u0142 Nowy Jork gdzie w 1826 r.\nutworzono \u201eThe National Academy of The Arts of Design\u201d) – od 1942r. dzia\u0142a na\nManhattanie pod adresem 5 Aleja i 89 Ulica.<\/p>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie XIX i XX wieku malarstwo w USA nie mia\u0142o\nwybitnych przedstawicieli.<\/p>\n\n\n\n

Zajmowali si\u0119 oni g\u0142\u00f3wnie pejza\u017cem, byli inspirowani\nromantyzmem. W po\u0142owie XIX wieku utworzyli Hudson River School (Thomas Cole,\nSanford Robinson Gifford, Albert Fitch Bellows itd.). Ich obrazy przedstawia\u0142y\ndolin\u0119 rzeki Hudson i okolice.<\/p>\n\n\n\n

Malarstwo ameryka\u0144skie by\u0142o kilkadziesi\u0105t lat za europejskim.\nAmeryka\u0144skie elity kupowa\u0142y obrazy europejskie a malarze miejscowi mieli du\u017ce\ntrudno\u015bci ze znalezieniem kupc\u00f3w na swoje prace.<\/p>\n\n\n\n

Finansista ameryka\u0144ski J.P. Morgan by\u0142 wielkim kolekcjonerem\nsztuki europejskiej (przekaza\u0142 swoj\u0105 kolekcj\u0119 Metropolitan Museum of Art.\nPrzekaza\u0142 r\u00f3wnie\u017c oryginalny list Marcina Lutra w\u0142adzom niemieckim. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119\nw dziedzinie sztuki odegra\u0142y rodziny Vanderbilt i Rockefeller.<\/p>\n\n\n\n

Powstaj\u0105ce galerie sztuki r\u00f3wnie\u017c nie interesowa\u0142y si\u0119\ndokonaniami ameryka\u0144skich artyst\u00f3w. \nWyj\u0105tkiem by\u0142a galeria Wiliama Macbetha za\u0142o\u017cona w 1892 r. w Nowym Jorku\noraz Kluby D\u017centelmen\u00f3w i Kluby Dam, kt\u00f3re by\u0142y przychylnie nastawione do\nartyst\u00f3w z USA.<\/p>\n\n\n\n

Tradycja akademicka w Ameryce popierana przez elity,\nca\u0142kowicie ignorowa\u0142a sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Malarstwo klasyczne by\u0142o najwa\u017cniejsze. Obraz  kt\u00f3ry namalowa\u0142 Thomas Eakins  \u201eThe Gross Clinic\u201d (1875)  nie zosta\u0142 dopuszczony do wystawy bo\nprzedstawia scen\u0119 nieobyczajn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W 1902 r.  Alfred\nStieglitz za\u0142o\u017cy\u0142 ameryka\u0144skie stowarzyszenie fotograf\u00f3w piktoralist\u00f3w  <\/p>\n\n\n\n

Foto-Secesja. Piktorali\u015bci pos\u0142ugiwali si\u0119 nieostro\u015bciami,\nzmi\u0119kczeniami obrazu, bogatymi efektami \u015bwiat\u0142ocieniowymi. Celem by\u0142o\ndoprowadzenie do uznania fotografii za jedn\u0105 z dziedzin sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Wystawiali swoje prace w ma\u0142ej galerii przy 5 Aleji nr 291.\n\u017bon\u0105 Stieglitza zosta\u0142a Georgia O\u2019Keeffe, najbardziej znana w USA malarka\n(kwiaty, ska\u0142y, muszle, ko\u015bci zwierz\u0105t, krajobrazy).<\/p>\n\n\n\n

Odpowiedzi\u0105 na dzia\u0142ania akademik\u00f3w  by\u0142 Aschan School – ruch artystyczny\nrozwijaj\u0105cy si\u0119 w pierwszych dekadach XX wieku w USA.<\/p>\n\n\n\n

Za\u0142o\u017cycielem by\u0142 Robert Henri a siedzib\u0105 Nowy Jork. J\u0105dro\ngrupy stanowili George Luks , Wiliam Glackens, John Sloan i Everett Shinn.\nTworzyli sztuk\u0119 (realizm) zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 \u017cyciem codziennym, starali si\u0119 uchwyci\u0107\nulotn\u0105 chwil\u0119, przywi\u0105zywali uwag\u0119 do szczeg\u00f3\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

W 1907 r. z wystawy organizowanej przez National Academy of\nDesign zrezygnowa\u0142 R. Henri po odrzuceniu przez jury prac jego koleg\u00f3w. Do\ngrupy do\u0142\u0105czy\u0142o trzech kolejnych artyst\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

impresjonista Ernest Lawson, symbolista Arthur Bowen Davies i\npostimpresjonista Brazil Prendergast. Tak powsta\u0142o ugrupowanie The Eight\n(O\u015bmiu).  <\/p>\n\n\n\n

Przedstawiali miasta jako twory ciemne, chaotyczne,\nwype\u0142nione postaciami z marginesu (ulicznicy, prostytutki) w przeciwie\u0144stwie do\nartyst\u00f3w francuskich.<\/p>\n\n\n\n

Wystawa The Eight zosta\u0142a otwarta 3 lutego 1908 r w Macbeth\nGallery w Nowym Jorku. Okaza\u0142a si\u0119 ona kamieniem milowym w historii sztuki\nameryka\u0144skiej (odnios\u0142a sukces frekwencyjny<\/p>\n\n\n\n

 i finansowy)\nprze\u0142amuj\u0105c monopol National Academy i toruj\u0105c drog\u0119 przysz\u0142ym wystawom sztuki\nnowoczesnej w Ameryce.  <\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142onkowie grupy pomagali w zorganizowaniu wystawy\nInternational Exhibition of Modern Art (Armory Show) 17 lutego 1913 r..\nOdwiedzi\u0142o j\u0105 300 tysi\u0119cy go\u015bci, a wystawiono na niej 1300 prac.<\/p>\n\n\n\n

Zaprezentowano  na niej\npo raz pierwszy dzie\u0142a europejskiego modernizmu \u2013 obrazy (Pablo Picasso, Henri\nMatisse, Marcel Duchamp – \u201eAkt schodz\u0105cy po schodach\u201ditd).<\/p>\n\n\n\n

Amerykanie zauwa\u017cyli , \u017ce nadal s\u0105 kilkana\u015bcie lat za\nartystami europejskimi.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1913-1923 powsta\u0142o w USA oko\u0142o 100 nowych galerii\nsztuki.<\/p>\n\n\n\n

Nieco p\u00f3\u017aniej \nstworzone zosta\u0142o  Museum of\nModern Art  (1929 r.) w Nowym Jorku  przez Abby Rockefeller wraz z dwiema\nprzyjaci\u00f3\u0142kami Lillie Bliss i Mary Quinn Sullivan.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z najwa\u017cniejszych artyst\u00f3w XX wieku by\u0142 Edward Hooper\n(1882-1967, malarz, grafik, ilustrator), kt\u00f3ry wspaniale pokaza\u0142 na swoich\nobrazach:  alienacj\u0119, ludzi zagubionych,\nsamotnych, oboj\u0119tnych wobec siebie i przygn\u0119biaj\u0105cy pejza\u017c miejski (Automat,\nPok\u00f3j w Nowym Jorku, Biuro w nocy, Nocne marki – \u201eNighthawks\u201d, Poranne s\u0142o\u0144ce).\nJego obrazy maj\u0105 niemal metafizyczny charakter.<\/p>\n\n\n\n

Max Weber (urodzony w Bia\u0142ymstoku) modernista, pionier\nkubizmu w USA prze\u0142o\u017cy\u0142 europejsk\u0105 estetyk\u0119 na ca\u0142kowicie ameryka\u0144ski\nstyl.  <\/p>\n\n\n\n

Tw\u00f3rcy za oceanem poczuli wiatr w \u017cagle i w drugiej po\u0142owie\nXX wieku Nowy Jork zosta\u0142 \u015bwiatowym liderem sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n\n\n\n

 Z zainteresowaniem\nwys\u0142ucha\u0142em wyk\u0142adu pani dr Barbary Lewickiej i ju\u017c ciesz\u0119 si\u0119 na kolejne\nspotkanie, kt\u00f3re lepiej pozwoli mi pozna\u0107 \u015bwiat sztuki.<\/p>\n\n\n\n

Notatk\u0119 z wyk\u0142adu przygotowa\u0142 Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

COVID 19 i neurolog<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015brod\u0119 20.10.2021 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu <\/strong>
pani dr Katarzyny Stanek<\/em> (neurolog i pediatra) pt. \u201eCOVID 19 i neurolog\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pani doktor kr\u00f3tko przedstawi\u0142a ilo\u015b\u0107 zachorowa\u0144 i zgon\u00f3w w\nskali \u015bwiata i dla Polski.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie om\u00f3wi\u0142a \nobjawy neurologiczne choroby (inwazja przebiega najcz\u0119\u015bciej drogami\nnerw\u00f3w obwodowych). Szerzej przedstawi\u0142a stany neurologiczne w przebiegu COVID\n19.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie przesz\u0142a do om\u00f3wienia powik\u0142a\u0144 jakich do\u015bwiadczaj\u0105\npacjenci zaka\u017ceni wirusem.<\/p>\n\n\n\n

Mog\u0105 si\u0119 one utrzymywa\u0107 nawet kilka miesi\u0119cy po wyzdrowieniu.\nPowik\u0142a\u0144 do\u015bwiadczaj\u0105 zar\u00f3wno m\u0142odzi jak i starsi ozdrowie\u0144cy.<\/p>\n\n\n\n

Nieco szerzej om\u00f3wiono mg\u0142\u0119 m\u00f3zgow\u0105 (brain fog):
– czym jest mg\u0142a m\u00f3zgowa?
– objawy mg\u0142y m\u00f3zgowej  po COVID 19
– leczenie.<\/p>\n\n\n\n

Rehabilitacja po COVID 19.<\/p>\n\n\n\n

Ministerstwo Zdrowia okre\u015bli\u0142o warunki jakie musi spe\u0142nia\u0107\nprogram rehabilitacji pacjent\u00f3w po chorobie.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec wyk\u0142adu pani dr Katarzyna Stanek podkre\u015bli\u0142a\nznaczenie szczepie\u0144 przeciwko<\/p>\n\n\n\n

COVID 19 i zach\u0119ci\u0142a do stosowania si\u0119 do obowi\u0105zuj\u0105cych w\ndanym momencie obostrze\u0144 sanitarnych (cz\u0119ste mycie r\u0105k, zak\u0142adanie maseczek\nwewn\u0105trz pomieszcze\u0144, w \u015brodkach komunikacji itp.).<\/p>\n\n\n\n

Od kwietnia 2021 r. trwaj\u0105 badania amantadyny w kilku\no\u015brodkach w Polsce. Wynik\u00f3w bada\u0144 do tej pory nie og\u0142oszono. Pozostaje czeka\u0107\nczy amantadyna mo\u017ce znale\u017a\u0107 zastosowanie jako lek (wspomagaj\u0105cy) w terapii\npacjent\u00f3w chorych na COVID 19.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku tej choroby na wiele pyta\u0144 brakuje odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Inauguracja roku akademickiego 2021\/2022<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Serdecznie zapraszamy do obejrzenia galerii zdj\u0119\u0107 autorstwa Pana Antoniego Witwickiego<\/em> z Inauguracji roku akademickiego 2021\/2022. Aby powi\u0119kszy\u0107 zdj\u0119cie nale\u017cy na nie klikn\u0105\u0107. <\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Powitanie go\u015bci<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Prezydent Miasta<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Ks. dr St. Pucha\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Gaudeamus<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Chwila wspomnie\u0144 – Kronika X-lecia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Nasi go\u015bcie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Nasi go\u015bcie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Wr\u0119czanie legitymacji studenta UTW<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Wr\u0119czanie legitymacji studenta UTW<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Wr\u0119czanie legitymacji studenta UTW<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Wr\u0119czanie legitymacji studenta UTW<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
\u015alubowanie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
\u015alubowanie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
W\u0142adze<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Wyk\u0142ad inauguracyjny prof. SWPS dr hab. Katarzyna Popio\u0142ek<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Artysta – Andrzej Pot\u0119pa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Rozbawieni \u017cacy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Egzamin na scenie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
My Seniorzy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Studenci<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Autor zdj\u0119\u0107: Antoni Witwicki<\/em><\/p>\n\n\n\n

10 lecie UTW w \u015awi\u0119toch\u0142owicach<\/p>\n\n\n\n

\n