<\/p>\n\n\n\n
W dniu 11.03.2026 r. naszym go\u015bciem by\u0142a p. mgr Katarzyna Grolik <\/strong>– <\/em>pedagog, logopeda, mediator s\u0105dowy i pozas\u0105dowy<\/strong><\/em>; <\/em><\/strong>przedstawi\u0142a zagadnienie <\/strong>zdrowia w r\u00f3\u017cnych jego aspektach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jak Twoje zdrowie ? \u2013 pytamy.<\/em><\/p>\n\n\n\n Odpowiadamy – mo\u017ce by\u0107, jako\u015b leci, boli mnie \u2026 itp.<\/em><\/p>\n\n\n\n 1. Zdrowie fizyczne <\/strong>– to stan, w kt\u00f3rym organizm funkcjonuje prawid\u0142owo, a narz\u0105dy i uk\u0142ady pracuj\u0105 bez zak\u0142\u00f3ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n 2. Zdrowie psychiczne – <\/strong>ka\u017cdy ma jakie\u015b wyobra\u017cenie, ale nie musi ono by\u0107 prawdziwe.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cna jest emocjonalna r\u00f3wnowaga oraz poczucie sprawstwa i cel.<\/p>\n\n\n\n 3. Zdrowie spo\u0142eczne<\/strong> \u2013 to zdolno\u015b\u0107 jednostki do nawi\u0105zywania i utrzymywania zdrowych relacji<\/p>\n\n\n\n z innymi oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 funkcjonowania w spo\u0142ecze\u0144stwie. Wa\u017cne jest sp\u0119dzanie czasu Piramida potrzeb Maslowa <\/strong>(1908-1970). \u201eHierarchi\u0119 potrzeb\u201d opisa\u0142 w artykule w \u201ePsychical Review w 1943 roku.<\/p>\n\n\n\n To sekwencja potrzeb od najbardziej podstawowych do potrzeb wy\u017cszego poziomu, kt\u00f3re aktywizuj\u0105 si\u0119 dopiero po zaspokojeniu ni\u017cszych. Maslow nie przedstawi\u0142 swojej koncepcji w takiej formie. Zosta\u0142a stworzona przez zniekszta\u0142cenie pomys\u0142\u00f3w Maslowa przez konsultant\u00f3w biznesowych. Generalnie obecnie przyj\u0119to, \u017ce jej za\u0142o\u017cenia nie zosta\u0142y potwierdzone w badaniach empirycznych.<\/p>\n\n\n\n Obejmuje ona 4 warstwy.<\/p>\n\n\n\n 1. Na samym dole s\u0105 potrzeby fizjologiczne (dodano potrzeby seksualne).<\/p>\n\n\n\n S\u0105 to wymagania fizyczne do przetrwania cz\u0142owieka (powietrze, woda, jedzenie, odzie\u017c i schronienie). Gdy s\u0105 zaspokojone to cz\u0142owiek mo\u017ce si\u0119 rozwija\u0107.<\/p>\n\n\n\n 2. Potrzeba bezpiecze\u0144stwa zwi\u0105zana z ca\u0142ym \u017cyciem obejmuje:<\/p>\n\n\n\n – bezpiecze\u0144stwo osobiste<\/p>\n\n\n\n – bezpiecze\u0144stwo ekonomiczne<\/p>\n\n\n\n – zdrowie i dobre samopoczucie<\/p>\n\n\n\n – zabezpieczenie przed chorobami i wypadkami.<\/p>\n\n\n\n 3. Potrzeba przynale\u017cno\u015bci (jest szczeg\u00f3lnie silna w dzieci\u0144stwie).<\/p>\n\n\n\n Ludzie potrzebuj\u0105 przynale\u017cno\u015bci i akceptacji w\u015br\u00f3d swoich grup niezale\u017cnie od ich wielko\u015bci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi potrzebuje stabilnego szacunku dla samego siebie i poczucia w\u0142asnej warto\u015bci (\u201ewy\u017csza\u201d wersja). \u201eNi\u017csza\u201d wersja w\u0142asnej warto\u015bci to potrzeba szacunku ze strony innych.<\/p>\n\n\n\n My ludzie potrzebujemy pochwa\u0142. Wiele os\u00f3b nie potrafi m\u00f3wi\u0107 komplement\u00f3w ani przyjmowa\u0107 pochwa\u0142. Szkoda. \u0141atwiej przecie\u017c m\u00f3wi\u0107, \u0142adne rzeczy i widzie\u0107 u\u015bmiech na twarzy interlokutora.<\/p>\n\n\n\n Docenia\u0107 nale\u017cy codzienne rytua\u0142y: wsp\u00f3lne jedzenie posi\u0142k\u00f3w, picie kawy, wsp\u00f3lne spacery trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce, itp. Nawet 40 lat po \u015blubie warto m\u00f3wi\u0107 partnerce (partnerowi) pi\u0119kne rzeczy, kupi\u0107 bukiet kwiat\u00f3w, doceni\u0107 wykonan\u0105 prac\u0119 (pami\u0119tamy, \u017ce panowie r\u00f3wnie\u017c lubi\u0105 komplementy). Nale\u017cy wykorzysta\u0107 dobry moment np. mocno zdenerwowany m\u0105\u017c wchodzi do mieszkania i m\u00f3wi \u201ePowa\u017cnie uszkodzi\u0142em samoch\u00f3d\u201d- je\u017celi mu powiemy \u201eCa\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce Tobie nic si\u0119 nie sta\u0142o\u201d , a przecie\u017c mamy dobre ubezpieczenie, to z pieni\u0119dzmi nie powinno by\u0107 \u017ale. Taka reakcja to b\u0119dzie mi\u00f3d na jego serce.<\/p>\n\n\n\n 4. Samorealizacja.<\/p>\n\n\n\n Maslow ocenia ten poziom jako pragnienie, \u017ceby sta\u0107 si\u0119 najlepszym i osi\u0105gn\u0105\u0107 wszystko to co mo\u017cliwe (d\u0105\u017cenie do pe\u0142nego rozwoju w\u0142asnego potencja\u0142u, talent\u00f3w i pasji).<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy si\u0119 zra\u017ca\u0107 drobnymi niepowodzeniami i pr\u00f3bowa\u0107 dalej. Zapraszamy rodzin\u0119 Ka\u017cdy realizuje te plastry piramidy na sw\u00f3j spos\u00f3b. To s\u0105 bardzo indywidualne rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n Asertywno\u015b\u0107 to umiej\u0119tno\u015b\u0107 bezpo\u015bredniego wyra\u017cania w\u0142asnych opinii, potrzeb i uczu\u0107 w spos\u00f3b jasny, stanowczy, ale szanuj\u0105cy granice innych ludzi.<\/strong> Niestety cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b myli asertywno\u015b\u0107 Kiedy dzieci ju\u017c dorosn\u0105 musimy pami\u0119ta\u0107 o umiej\u0119tnym stawianiu granic. Czasami nasze dzieci uwa\u017caj\u0105, \u017ce mo\u017cemy si\u0119 opiekowa\u0107 wnukami i to jest dla nas nagroda. Trzeba ich spokojnie z tego b\u0142\u0119du wyprowadzi\u0107 i wyznaczy\u0107 ramy czasowe kiedy to b\u0119dzie mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n My sami odbieramy sobie prawo do szcz\u0119\u015bcia – \u201ebo nam nie wypada\u201d. Uczmy si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w obcych, nowych ta\u0144c\u00f3w (bachata, zumba), chod\u017amy na wyk\u0142ady, \u0107wiczenia . Nie zapominajmy si\u0119 \u015bmia\u0107 (cz\u0119sto i g\u0142o\u015bno) poniewa\u017c wtedy :<\/p>\n\n\n\n – rozlu\u017aniamy mi\u0119\u015bnie twarzy<\/p>\n\n\n\n – poprawiamy prac\u0119 serca i p\u0142uc (dotleniamy organizm)<\/p>\n\n\n\n – redukujemy stres (obni\u017ca si\u0119 poziom hormon\u00f3w stresu – kortyzolu i adrenaliny) co dzia\u0142a relaksuj\u0105co – wydzielaj\u0105 si\u0119 endorfiny, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 uczucie euforii i poprawiaj\u0105 samopoczucie<\/p>\n\n\n\n – poprawia si\u0119 perystaltyka jelit (z wiekiem si\u0119 pogarsza)<\/p>\n\n\n\n – wsp\u00f3lny \u015bmiech zbli\u017ca ludzi, poprawia komunikacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n \u015amiech jest bardzo dobry ale nie zast\u0105pi kontrolnych bada\u0144 i wizyt u lekarza. Ludzie blokuj\u0105 si\u0119 kiedy us\u0142ysz\u0105, \u017ce powinni\u015bmy uda\u0107 si\u0119 do psychologa, lub co gorsza do psychiatry. Je\u017celi chcemy by\u0107 wyleczeni, to powinni\u015bmy korzysta\u0107 z us\u0142ug profesjonalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Choroby nowotworowe <\/strong>najcz\u0119\u015bciej diagnozowane u kobiet <\/strong>w Polsce to:<\/p>\n\n\n\n – rak piersi (najcz\u0119\u015bciej diagnozowany), ok.25 %)<\/p>\n\n\n\n – rak jelita grubego (silnie zwi\u0105zany ze stylem \u017cycia)<\/p>\n\n\n\n – rak p\u0142uca (g\u0142\u00f3wna przyczyna zgon\u00f3w nowotworowych).<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cna jest regularna profilaktyka: mammografia, cytologia i kolonoskopia.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stsze nowotwory u m\u0119\u017cczyzn <\/strong>w Polsce to:<\/p>\n\n\n\n – rak prostaty (23%), cz\u0119sto rozwija si\u0119 bezobjawowo<\/p>\n\n\n\n – rak p\u0142uca (g\u0142\u00f3wna przyczyna zgon\u00f3w nowotworowych)<\/p>\n\n\n\n – rak jelita grubego, w tym rak okr\u0119\u017cnicy i odbytnicy (11-12 %).<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cne s\u0105 regularne wizyty u urologa oraz badania przesiewowe.<\/p>\n\n\n\n W innych krajach, gdzie ludzie lepiej si\u0119 kontroluj\u0105 wymienione powy\u017cej nowotwory nie maj\u0105 tak wysokiej \u015bmiertelno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Niestety cz\u0119\u015b\u0107 senior\u00f3w rzadko odwiedza dentyst\u0119, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do wielu chor\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re kobiety narzekaj\u0105 na sucho\u015b\u0107 pochwy, ale bagatelizuj\u0105 problem m\u00f3wi\u0105c \u201eto ju\u017c jest poza mn\u0105\u201d. To b\u0142\u0105d.<\/p>\n\n\n\n Najgorszy stereotyp to \u201eNie p\u00f3jd\u0119 do lekarza bo mi co\u015b znajd\u0105\u201d. P\u00f3\u017ane wykrycie choroby znacznie zwi\u0119ksza ryzyko ci\u0119\u017ckiej choroby lub zgonu.<\/p>\n\n\n\n Zadanie domowe<\/p>\n\n\n\n Wstajemy rano, idziemy do \u0142azienki, stajemy przed lustrem i m\u00f3wimy sobie trzy mi\u0142e rzeczy.<\/p>\n\n\n\n Z pocz\u0105tku to mo\u017ce by\u0107 trudne, trzeba pr\u00f3bowa\u0107 si\u0119 prze\u0142ama\u0107, nie my\u015ble\u0107 negatywnie o osobie, kt\u00f3ra zaleci\u0142a ten spos\u00f3b; mo\u017cna nawet zacz\u0105\u0107 od jednej mi\u0142ej rzeczy.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi si\u0119 nam to uda to najp\u00f3\u017aniej po 3 miesi\u0105cach zauwa\u017cymy, \u017ce jeste\u015bmy lepiej, pozytywnie odbierani. <\/p>\n\n\n\n Notatk\u0119 \u00a0opracowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n W dniu 28.01.2026 r. wys\u0142uchali\u015bmy informacji pracownik\u00f3w Urz\u0119du Statystycznego – G\u0142\u00f3wny Urz\u0105d Statystyczny (GUS) funkcjonuje w polskim systemie prawnym i organizacyjnym jako<\/p>\n\n\n\n centralny organ administracji rz\u0105dowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Status prawny: <\/strong> GUS to jednostka bud\u017cetowa, kt\u00f3ra podlega Prezesowi Rady Ministr\u00f3w. Struktura:<\/strong> w sk\u0142ad statystyki publicznej, opr\u00f3cz G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Statystycznego (centrali), wchodz\u0105 jednostki terenowe, czyli urz\u0119dy statystyczne. Ich liczba pokrywa si\u0119 z liczba wojew\u00f3dztw.<\/p>\n\n\n\n Metainformacje:<\/strong> GUS definiuje podstawowe poj\u0119cia stosowane w statystyce publicznej, takie jak podmioty gospodarki narodowej, jednostki lokalne czy jednostki prawne (w systemie REGON). Prac\u0119 urz\u0119d\u00f3w reguluje Ustawa z dnia 29 czerwca 1995, o statystyce publicznej (Dz. U. 2024. 1799 ze zm.),okre\u015blaj\u0105ca zasady i tworz\u0105ca podstawy rzetelnego, obiektywnego profesjonalnego G\u0142\u00f3wnymi podmiotami przekazuj\u0105cymi dane do urz\u0119d\u00f3w statystycznych s\u0105:<\/p>\n\n\n\n – podmioty gospodarcze (firmy i przedsi\u0119biorstwa).<\/p>\n\n\n\n – instytucje i urz\u0119dy administracji publicznej (Policja, s\u0142u\u017cby zatrudnienia, ZUS, gminy).<\/p>\n\n\n\n – osoby fizyczne.<\/p>\n\n\n\n – podmioty lecznicze.<\/p>\n\n\n\n Dane s\u0105 zbierane g\u0142\u00f3wnie elektronicznie poprzez systemy informatyczne.<\/p>\n\n\n\n Badania ankietowe GUS z udzia\u0142em os\u00f3b fizycznych prowadzone s\u0105 na zasadzie udzia\u0142u dobrowolnego. Wyj\u0105tek od tej zasady stanowi\u0105 spisy powszechne oraz badania rolnicze, w kt\u00f3rych udzia\u0142 jest obowi\u0105zkowy.<\/p>\n\n\n\n Ankieterzy GUS zawsze legitymuj\u0105 si\u0119 danymi: imi\u0119, nazwisko, nr legitymacji (na \u017c\u0105danie), kt\u00f3re mo\u017cna sprawdzi\u0107 na stronie GUS lub dzwoni\u0105c na infolini\u0119 w godzinach: 8:00 do 20:00<\/p>\n\n\n\n Ankieterzy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 nr tel.: 22 828 8888 Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2025 zawiera zestaw statystyk dotycz\u0105cy Polski oraz wa\u017cniejszych zr\u00f3\u017cnicowa\u0144 regionalnych i por\u00f3wna\u0144 mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n\n\n\n Prezentuj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 GUS przedstawi\u0142y poni\u017csze informacje: W 2024 r. przeci\u0119tny okres \u017cycia m\u0119\u017cczyzn w Polsce wyni\u00f3s\u0142 74,9 lat, a kobiet 82,3 roku.<\/p>\n\n\n\n Ch\u0142opc\u00f3w rodzi si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c dziewczynek. Oko\u0142o 40 roku \u017cycia, ilo\u015b\u0107 si\u0119 zr\u00f3wnuje, potem ilo\u015bciow\u0105 przewag\u0119 uzyskuj\u0105 kobiety.<\/p>\n\n\n\n \u015aredni wiek zawierania pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa w 2025 roku kontynuuje trend wzrostowy i wynosi 28-29 lat dla kobiet i 30-31 lat dla m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n Urz\u0105d Statystyczny w Katowicach opracowa\u0142 wydawnictwo: \u201eWojew\u00f3dztwo \u015al\u0105skie w liczbach 2024.\u201d<\/p>\n\n\n\n Oto kilka informacji tam zawartych.<\/p>\n\n\n\n G\u0119sto\u015b\u0107 zaludnienia 350,3 na km2 (\u015brednia dla Polski to 119,9 na km2 , podlaskie 56 na km2).<\/p>\n\n\n\n Mediana wieku dla ludno\u015bci \u015al\u0105ska wynosi 44,3 lat (dla Polski wynosi 42,8 lat.)<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142czynnik urbanizacji wynosi 75,8 % i jest najwy\u017cszy w Polsce.<\/p>\n\n\n\n Bezrobocie rejestrowane wynosi 3,6 % (tylko Wielkopolska ma mniejsze \u2013 3,0 %).<\/p>\n\n\n\n \u015al\u0105sk posiada najwi\u0119cej w kraju dr\u00f3g publicznych o utwardzonej nawierzchni 177 km\/ 100 km2 , <\/p>\n\n\n\n (\u015brednia dla Polski to 101,5 km \/ 100 km2 ). Najwi\u0119cej os\u00f3b mieszka w wojew\u00f3dztwie mazowieckim \u2013 ok. 5,5 mln.<\/p>\n\n\n\n Drug\u0105 pozycj\u0119 zajmuje wojew\u00f3dztwo \u015bl\u0105skie \u2013 ok. 4,32 mln.<\/p>\n\n\n\n Na trzecim miejscu wojew\u00f3dztwo wielkopolskie \u2013 ok. 3,5 mln.<\/p>\n\n\n\n Do u\u017cytku w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim oddano 4,02 mieszka\u0144 \/1000 ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Liderem jest wojew\u00f3dztwo pomorskie 7,8 mieszka\u0144 \/1000 ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Przeci\u0119tna powierzchnia u\u017cytkowa mieszkania na \u015al\u0105sku wynosi 94,0 m2 (\u015brednio w kraju 90,0 m2 ).<\/p>\n\n\n\n W wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim meszka 1,2 mln os\u00f3b w wieku powy\u017cej 60 lat.<\/p>\n\n\n\n Oko\u0142o 600 000 os\u00f3b ma od 60 \u2013 70 lat.<\/p>\n\n\n\n S\u0142uchaczy UTW by\u0142o w woj. \u015bl\u0105skim 12 419 (31.12.2023).<\/p>\n\n\n\n Wojew\u00f3dztwo \u015bl\u0105skie posiada 73 gminy miejskie i miejsko-wiejskie oraz 19 miast na prawach Katowice maj\u0105 ok. 279 000 mieszka\u0144c\u00f3w, Cz\u0119stochowa 206 000, Sosnowiec 188 000, Gliwice 169 900, Bielsko-Bia\u0142a 165 800, Zabrze 153 900, Bytom 147 760, \u015awi\u0119toch\u0142owice 45 430.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksza g\u0119sto\u015b\u0107 zaludnienia jest w \u015awi\u0119toch\u0142owicach 3416\/ km2 i w Chorzowie 3019\/ km2 .<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119cej UTW w Polsce znajduje si\u0119 w wojew\u00f3dztwie mazowieckim \u2013 oko\u0142o 80, a wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim ponad 70. W ca\u0142ym kraju jest ich ponad 700.<\/p>\n\n\n\n Statystycy co 10 lat przeprowadzaj\u0105 spisy powszechne.<\/p>\n\n\n\n Ostatni Powszechny Spis Rolny odby\u0142 si\u0119 w okresie od 01.09 do 30.11. 2020 roku.<\/p>\n\n\n\n Ostatni Narodowy Spis Powszechny trwa\u0142 od 01.04 do 30.09.2021 r. (wyd\u0142u\u017cony do 6 miesi\u0119cy ze wzgl\u0119du na pandemi\u0119). Od poprzedniego spisu w 2011 roku ilo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w kraju zmniejszy\u0142a si\u0119 o oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona.<\/p>\n\n\n\n W 2024 roku 111 gmin ze 167 w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim zanotowa\u0142o ubytek mieszka\u0144c\u00f3w. Najwi\u0119cej w Bytomiu, Zabrzu i \u015awi\u0119toch\u0142owicach. <\/p>\n\n\n\n Notatk\u0119 z wyk\u0142adu sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n W dniu 26.01.2026 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu dr Patrycji Stawiarskiej Uniwersytetu SWPS.<\/strong><\/p>\n\n\n\n George Eliot (1819- 1880), w\u0142a\u015bciwie Mary Ann Evans, angielska pisarka epoki wiktoria\u0144skiej napisa\u0142a \u201eNigdy nie jest za p\u00f3\u017ano, by sta\u0107 si\u0119 tym, kim mogliby\u015bmy si\u0119 sta\u0107\u201d. <\/em>To has\u0142o przypomina, \u017ce bez wzgl\u0119du na wiek czy dotychczasowe do\u015bwiadczenia, zawsze mo\u017cna zmieni\u0107 swoje \u017cycie, realizowa\u0107 marzenia i pod\u0105\u017ca\u0107 now\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jak wynika z danych GUS,<\/strong> udzia\u0142 os\u00f3b starszych w og\u00f3lnej populacji wyni\u00f3s\u0142 w 2021- 25,7%.<\/p>\n\n\n\n GUS przewiduje, \u017ce w 2050 roku wzrost wzgl\u0119dem roku 2021 wyniesie 40,8%.<\/p>\n\n\n\n Zbigniew Wo\u017aniak wskazuje na rol\u0119 profilaktyki wobec os\u00f3b starszych, kt\u00f3ra jest warunkiem proaktywno\u015bci. Erik Erikson <\/strong>(1902-1994), tw\u00f3rca teorii rozwoju psychospo\u0142ecznego, wyodr\u0119bni\u0142 w niej 8 faz rozwojowych, z kt\u00f3rych ostatnia to p\u00f3\u017ana doros\u0142o\u015b\u0107. Ka\u017cda z 8 faz zawiera w sobie zadania rozwojowe, kt\u00f3rym cz\u0142owiek mo\u017ce sprosta\u0107 lub ich nie spe\u0142ni\u0107.<\/p>\n\n\n\n Proaktywna p\u00f3\u017ana doros\u0142o\u015b\u0107 <\/strong>skupia si\u0119: Co oznaczaposiadanie zasob\u00f3w ?<\/p>\n\n\n\n Osoby stosuj\u0105ce strategie proaktywne: Konkretnymi kryteriami p\u00f3\u017anej doros\u0142o\u015bci <\/strong>s\u0105:<\/p>\n\n\n\n Aktywno\u015b\u0107 w okresie p\u00f3\u017anej doros\u0142o\u015bci najcz\u0119\u015bciej dzielimy na: Aktywno\u015b\u0107 seniora stwarza mo\u017cliwo\u015b\u0107 reorganizacji jego \u017cycia oraz zwi\u0119ksza umiej\u0119tno\u015bci adaptacyjne.<\/p>\n\n\n\n Nie wpada si\u0119 w depresj\u0119 \u201epo utracie\u201d. Trzeba by\u0107 w relacjach i zmieni\u0107 \u017cycie (niekoniecznie nowy partner). Bycie cz\u0142onkiem UTW, Klubu Seniora itp. u\u0142atwia adaptacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Jak dzia\u0142a psychika ? Mniej wa\u017cne jest to czego do\u015bwiadczamy od tego jak si\u0119 do tego odnosimy.<\/p>\n\n\n\n 1. Nie, to ju\u017c koniec. My\u015bli i emocje, a zdrowie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ocena zdarze\u0144 ma 3 kategorie: Zachowania prozdrowotne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zachowania zdrowotne to reaktywne, nawykowe, celowe formy aktywno\u015bci cz\u0142owieka na gruncie wiedzy obiektywnej o zdrowiu i subiektywnego przekonania- we wzajemnym zwi\u0105zku ze zdrowiem.<\/p>\n\n\n\n 1. Zachowania nawykowe – stabilne wzory zachowa\u0144, wynik socjalizacji i wp\u0142yw\u00f3w 2. Zachowania intencjonalne \u2013 podej\u015bcie podmiotowe i indywidualna \u015bwiadomo\u015b\u0107, cz\u0119sto <\/p>\n\n\n\n pojawiaj\u0105 si\u0119 w sytuacji zmiany \u017cyciowej i rozwojowej (np. choroba) \u2013 mo\u017cliwe do<\/p>\n\n\n\n kszta\u0142towania.<\/p>\n\n\n\n Potrzebna jest intencja, ale chcie\u0107 to za ma\u0142o. Musz\u0105 by\u0107 mo\u017cliwo\u015bci jak to zaplanowa\u0107 i uzgodni\u0107 Poczucie sensu \u017cycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Relacje mi\u0119dzyludzkie, pasje, samorozw\u00f3j, pomoc innym \u2013 jako \u017ar\u00f3d\u0142a poczucia sensu \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Refleksja, odpowiedzialno\u015b\u0107 i dzia\u0142anie jako warunek do\u015bwiadczenia poczucia sensu \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Pani dr Patrycja Stawiarska poleci\u0142a s\u0142uchaczom ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eCz\u0142owiek w poszukiwaniu sensu\u201d. Napisa\u0142 j\u0105 Viktor Emil Frankl (1905-1997, austriacki psychiatra i psychoterapeuta).<\/p>\n\n\n\n Notatk\u0119 sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda S\u0142uchaczy UTW, kt\u00f3rzy chc\u0105 otrzyma\u0107 e-mailowo wyk\u0142ad dr Patrycji Stawiarskiej prosz\u0119 o kontakt z pani\u0105 Prezes Krystyn\u0105 Rawsk\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n W dniu 14 stycznia 2026. s\u0142uchacze wzi\u0119li udzia\u0142 w prezentacji po\u0142\u0105czonej<\/strong> z prelekcj\u0105 nt.: Bezpiecze\u0144stwa Senior\u00f3w, przedstawionej przez\u00a0 funkcjonariuszy \u00a0Komendy Miejskiej Policji w \u015awi\u0119toch\u0142owicach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W spotkaniu uczestniczyli : Nasi go\u015bcie poruszyli nast\u0119puj\u0105ce zagadnienia: Seniorzy cz\u0119sto ufaj\u0105 nieznajomym, a wystarczy zostawi\u0107 uchylone drzwi, aby przynie\u015b\u0107 szklank\u0119 wody osobie kt\u00f3ra o to prosi, aby straci\u0107 torebk\u0119 z zawarto\u015bci\u0105, kt\u00f3ra cz\u0119sto jest Badanie potrzeb spo\u0142ecznych senior\u00f3w (2025 r.) ujawni\u0142o, \u017ce prawie 40% badanych do\u015bwiadczy\u0142o pr\u00f3by oszustwa, przy czym prawie 8% niestety pad\u0142o jego ofiar\u0105. Jest to problem o powa\u017cnej skali.<\/p>\n\n\n\n 50% badanych senior\u00f3w deklaruje potrzeb\u0119 zwi\u0119kszenia swojego bezpiecze\u0144stwa poprzez udzia\u0142 w szkoleniach dotycz\u0105cych oszustw. Dlatego nale\u017cy prowadzi\u0107 kampani\u0119 \u201dBezpieczny Senior \u2013 Stop manipulacji. Nie daj si\u0119 oszuka\u0107\u201d. Powa\u017cnym problemem jest zapewnienie szerokiego udzia\u0142u senior\u00f3w w tych szkoleniach, aby nie ko\u0144czy\u0142o si\u0119 wszystko na deklaracjach.<\/p>\n\n\n\n Oszu\u015bci zmieniaj\u0105 scenariusze tradycyjnych oszustw takich jak: Zawsze nale\u017cy po zako\u0144czeniu rozmowy zadzwoni\u0107 do wnuczka (wnuczki) lub ich rodzic\u00f3w, aby si\u0119 przekona\u0107 czy ulegli wypadkowi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u0142uchacze obejrzeli filmik o wy\u0142udzaniu pieni\u0119dzy \u201ena wnuczka\u201d. Policja nigdy nie prosi o przekazanie im pieni\u0119dzy<\/strong>. Nikomu nie wolno podawa\u0107 loginu i has\u0142a do swojego konta i nale\u017cy przerwa\u0107 rozmow\u0119<\/strong> i skontaktowa\u0107 si\u0119 ze swoim bankiem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy wierzy\u0107 we wspania\u0142e inwestycje, kt\u00f3re przynosz\u0105 osza\u0142amiaj\u0105ce zyski. Trzeba tylko wp\u0142aci\u0107 pieni\u0105dze na konto i to szybko bo takiej okazji nie mo\u017cna zmarnowa\u0107. Aktualnie pojawiaj\u0105 si\u0119 fa\u0142szywi pracownicy gazowni (badanie szczelno\u015bci instalacji, wyciek gazu), Taurona, opieki spo\u0142ecznej, ZUS-u itd. Nale\u017cy sprawdza\u0107 og\u0142oszenia kt\u00f3re zamieszcza administrator budynku, czy rzeczywi\u015bcie taki przegl\u0105d jest przewidziany. Mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 ich wpuszczenia do mieszkania i um\u00f3wi\u0107 si\u0119 na inny termin, aby p\u00f3\u017aniej sprawdzi\u0107 wiarygodno\u015b\u0107 tych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 oszustwa na Blika.<\/p>\n\n\n\n Te oszustwa realizowane s\u0105 nag\u0142ymi pro\u015bbami od znajomego o przekazanie pieni\u0119dzy (bankomat si\u0119 zepsu\u0142, zapomnia\u0142em portfela itp.)<\/p>\n\n\n\n Zawsze nale\u017cy to weryfikowa\u0107, zadzwoni\u0107 do tej osoby czy rzeczywi\u015bcie znalaz\u0142a si\u0119 w takiej sytuacji. Bezpiecze\u0144stwo pieszych w ruchu drogowym.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kierowca ma obowi\u0105zek ust\u0105pi\u0107 pierwsze\u0144stwa pieszym zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 do przej\u015bcia. Zawsze nale\u017cy zachowa\u0107 czujno\u015b\u0107 i rozgl\u0105da\u0107 si\u0119 uwa\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n Pojazdy nale\u017cy zawsze prowadzi\u0107 na trze\u017awo. Kilka piw mo\u017ce nam zmarnowa\u0107 ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Zaprezentowano spot (nagrany wsp\u00f3lnie z Urz\u0119dem Miejskim w \u015awi\u0119toch\u0142owicach) Mo\u017cna by\u0142o przymierzy\u0107 r\u00f3\u017cne okulary, aby zorientowa\u0107 si\u0119 co widzi cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma we krwi 1,5 promila alkoholu albo znajduje si\u0119 po za\u017cyciu dzia\u0142ki marihuany.<\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnie, obecni na spotkaniu: m\u0142. aspirant Rafa\u0142 Kami\u0144ski i aspirant sztab. Rafa\u0142 Gabry\u015b, przedstawili dzielnicowych ze wszystkich 8 Rejon\u00f3w w \u015awi\u0119toch\u0142owicach.<\/p>\n\n\n\n Zach\u0119cili tak\u017ce do korzystania ze strony internetowej \u015bwi\u0119toch\u0142owickiej Policji, kt\u00f3ra mo\u017ce wskaza\u0107 gdzie mo\u017cna zasi\u0119gn\u0105\u0107 pomocy lub informacji.<\/p>\n\n\n\n Notatk\u0119 sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n W dniu 7 stycznia 2026 roku wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu prof. dr hab. in\u017c. Czes\u0142awy Rosik-Dulewskiej<\/strong> Pani profesor jest cz\u0142onkiem rzeczywistym PAN w Wydziale IV Nauk Technicznych od grudnia 2021 roku. Pracuje jako profesor w Instytucie Podstaw In\u017cynierii \u015arodowiska Polskiej Akademii Nauk w Zabrzu. Zaprojektowa\u0142a i opatentowa\u0142a pierwsz\u0105 w Polsce wielkoskalow\u0105 instalacj\u0119 do odzysku ciep\u0142a odpadowego z energetyki. Ochrona \u015brodowiska, to:<\/strong> racjonalne kszta\u0142towanie \u015brodowiska, racjonalne gospodarowanie zasobami przyrodniczymi, przeciwdzia\u0142anie negatywnym wp\u0142ywom (zanieczyszczenia),przywracanie element\u00f3w przyrodniczych do stanu w\u0142a\u015bciwego. Definicja in\u017cynierii \u015brodowiska<\/strong> z II Kongresu Nauki Polskiej (1973) k\u0142ad\u0142a nacisk na dzia\u0142ania in\u017cynierskie maj\u0105ce na celu utrzymanie r\u00f3wnowagi ekologicznej, samoregeneracj\u0119 \u015brodowiska, a w przypadku dewastacji – jego przywr\u00f3cenie, obejmuj\u0105c takie dziedziny jak unieszkodliwianie odpad\u00f3w, melioracje, zaopatrzenie w wod\u0119 i ochron\u0119 powietrza.<\/p>\n\n\n\n Najpowa\u017cniejsze zagro\u017cenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n Efekt cieplarniany<\/strong> to naturalne zjawisko zatrzymywania ciep\u0142a w atmosferze Ziemi przez gazy cieplarniane (CO2<\/sub>, metan, para wodna), kt\u00f3re podgrzewaj\u0105 planet\u0119 do temperatury umo\u017cliwiaj\u0105cej \u017cycie. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka nasila ten proces prowadz\u0105c do globalnego ocieplenia i ekstremalnych zmian klimatu. Gazy te poch\u0142aniaj\u0105 promieniowanie cieplne Ziemi, odbijaj\u0105c je z powrotem, co przypomina dzia\u0142anie szklarni. <\/p>\n\n\n\n Kwa\u015bne deszcze. <\/strong>Dwutlenek siarki SO2 <\/sub>(tak\u017ce powstaj\u0105cy z niego tr\u00f3jtlenek SO3<\/sub>) jest odpowiedzialny za kwa\u015bne deszcze, kt\u00f3re niszczy\u0142y zabytki i lasy (np. w Sudetach) i zakwasza\u0142y niekt\u00f3re jeziora. Monta\u017c urz\u0105dze\u0144 odsiarczaj\u0105cych radykalnie zmniejszy\u0142 emisj\u0119 dwutlenku siarki (o 72% w latach 1990-2011). Radykalnie zmniejszono te\u017c zawarto\u015b\u0107 siarki w oleju opa\u0142owym i nap\u0119dowym. Jednak w wielu miejscowo\u015bciach w sezonie grzewczym st\u0119\u017cenia SO2<\/sub> bywaj\u0105 na tyle du\u017ce, \u017ce stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Smog.<\/strong> Polska jest czo\u0142\u00f3wce najbardziej zanieczyszczonych smogiem kraj\u00f3w Europy ( py\u0142 zawieszony: PM 10, PM2,5). Polska cz\u0119sto odnotowuje najwy\u017csze w Europie st\u0119\u017cenie benzo(a)pirenu w powietrzu, kt\u00f3ry jest rakotw\u00f3rczy (niska emisja, spaliny, emisje z przemys\u0142u, dym z wyrob\u00f3w tytoniowych).<\/p>\n\n\n\n W rankingach 50 najbardziej zanieczyszczonych miast UE liczba polskich miast waha\u0142a si\u0119 od 21 (2024 rok) do 35 wcze\u015bniej. Niska emisja.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Walka z nisk\u0105 emisja polega na modernizacji \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a (wymiana piec\u00f3w na gazowe, pompy ciep\u0142a, przy\u0142\u0105czenie do sieci cieplnej), termomodernizacji budynk\u00f3w, ograniczenie ruchu samochodowego, preferowanie transportu publicznego, stosowaniu paliw lepszej jako\u015bci oraz odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii (OZE).<\/p>\n\n\n\n Wielka Pacyficzna Plama \u015bmieci<\/strong> to ogromne, dryfuj\u0105ce skupisko odpad\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie plastikowych, zgromadzone przez pr\u0105dy oceaniczne w p\u00f3\u0142nocnym Pacyfiku, mi\u0119dzy Kaliforni\u0105, a Hawajami, o powierzchni ponad 1,5 mln km2<\/sup> (Polska ma 312 tysi\u0119cy km2<\/sup>). Plastik jest zjadany przez zwierz\u0119ta morskie, powoduje ich \u015bmier\u0107, a tak\u017ce staje si\u0119 siedliskiem dla inwazyjnych gatunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Gospodarka wodna.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Woda mo\u017ce by\u0107 tym dla XXI wieku czym ropa naftowa dla XX wieku. Zasoby s\u0142odkiej wody w Polsce s\u0105 znacznie poni\u017cej \u015bredniej UE (22 miejsce na 27 kraj\u00f3w), oko\u0142o 1600m3<\/sup> \/osob\u0119\/<\/em>rok. Zachowujemy si\u0119 tak jak by\u015bmy jej mieli bardzo du\u017co. Wody powierzchniowe (rzeki, jeziora) stanowi\u0105 ponad 70% zasob\u00f3w, a wody podziemne < 30%. G\u0142\u00f3wne zadania ochrony w\u00f3d : Zanieczyszczenie powietrza.<\/strong> Najwa\u017cniejszym zagro\u017ceniem zdrowotnym s\u0105 py\u0142y (PM10, PM2,5, PM1). AOT40 to wska\u017anik s\u0142u\u017c\u0105cy do oceny negatywnego wp\u0142ywu ozonu przyziemnego na ro\u015blinno\u015b\u0107 (uprawy, lasy), w okresie wegetacyjnym, g\u0142\u00f3wnie od maja do lipca. Im wy\u017csza warto\u015b\u0107 AOT40, tym wi\u0119ksze nara\u017cenie ro\u015blinno\u015bci na szkodliwy ozon w danym regionie.<\/p>\n\n\n\n Dyrektywa IED w sprawie emisji przemys\u0142owych. Realizowana jest ona g\u0142\u00f3wnie przez pakiet \u201eGotowi na 55\u201d, d\u0105\u017cy do redukcji emisji o 55% do 2030 r. System Handlu Emisjami (ETS2), od 2028 roku obejmie emisje z ogrzewania budynk\u00f3w i transportu co podniesie ceny. Ochrona gleb.<\/strong> Podstawy gospodarki odpadami.<\/strong> Aby m\u00f3c natur\u0105 kierowa\u0107 trzeba j\u0105 dobrze rozumie\u0107 i jej s\u0142ucha\u0107.<\/strong> Dopiero teraz jest to wa\u017cne. <\/p>\n\n\n\n Notatk\u0119 sporz\u0105dzi\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n W dniu 10 grudnia 2025 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu<\/strong> prof. zw. dr hab. Irmy Koziny pt. \u201eDworzec z histori\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce niewielka wie\u015b, na rubie\u017cach Kr\u00f3lestwa Prus zosta\u0142a metropoli\u0105. Oko\u0142o 1840 roku artysta z Kowar wykona\u0142 grafik\u0119 wsi Katowice. By\u0142 tam tylko jeden murowany dom (gospoda). W 1836 r. radca F. T. Krause przedstawi\u0142 projekt po\u0142\u0105czenia kolejowego G\u00f3rnego \u015al\u0105ska z Wroc\u0142awiem. Wytyczono przebieg linii przez miasta: Gliwice, Zabrze, \u015awi\u0119toch\u0142owice i Mys\u0142owice. W 1837 r. utworzono Sp\u00f3\u0142k\u0119 Akcyjn\u0105 Kolei G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej. Przebieg linii zmieniono po interwencji (\u201ewalizka pieni\u0119dzy\u201d) Franza von Wincklera. W 1841 roku powo\u0142ano Towarzystwo Kolei G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej. Lini\u0119 Wroc\u0142aw – Mys\u0142owice oddawano do u\u017cytku etapami, z czego odcinek \u015awi\u0119toch\u0142owice \u2013 Katowice – Mys\u0142owice w pa\u017adzierniku 1846 roku. Franz von Winckler (1803-1851), by\u0142 sztygarem, a p\u00f3\u017aniej zarz\u0105dc\u0105 kopalni \u201eMaria\u201d W 1865 roku Katowice uzyska\u0142y prawa miejskie na mocy rozporz\u0105dzenia kr\u00f3la Prus Wilhelma I, co przyspieszy\u0142o rozw\u00f3j miasta jako centrum przemys\u0142owego i administracyjnego regionu. Pierwszym burmistrzem zosta\u0142 Louise Diebel, miasto liczy\u0142o w\u00f3wczas ok. 4500 mieszka\u0144c\u00f3w. Dworzec zlikwidowano w styczniu 2011 roku. Po wyburzeniu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 przebudowa placu Szewczyka i budowa centrum nowej hal i dworca PKP, podziemnego dworca autobusowego i galerii handlowej. Pod koniec 2012 roku oddano do u\u017cytku hal\u0119 dworca, Notatk\u0119 przygotowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n W dniu 03.12.2025 r. wys\u0142uchali\u015bmy wyk\u0142adu p. mgr Stefana Janty – dyrektora Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego im. Miko\u0142aja Kopernika w Chorzowie o \u201eKsi\u0119\u017cycach w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ksi\u0119\u017cyc \u2013<\/strong> geneza.Najpopularniejsz\u0105 teori\u0105 t\u0142umacz\u0105c\u0105 powstanie ziemskiego satelity jest teoria wielkiego zderzenia. Zak\u0142ada ona, \u017ce zderzenie proto – Ziemi z cia\u0142em wielko\u015bci Marsa (Thea) wyzwoli\u0142o wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 energii do wyrzucenia dostatecznej ilo\u015bci materii na orbit\u0119 oko\u0142oziemsk\u0105. Z materii tej (planetozymale) nast\u0119pnie mia\u0142 uformowa\u0107 si\u0119 Ksi\u0119\u017cyc.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0119\u017cyc<\/strong> (\u0142ac.: Luna, starogrecki: Selene ) to jedyny naturalny satelita Ziemi. Z powodu wzgl\u0119dnie du\u017cego rozmiaru Ksi\u0119\u017cyca oraz stosunku mas obu cia\u0142 wynosz\u0105cego oko\u0142o 81:1, niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 uk\u0142ad Ziemia-Ksi\u0119\u017cyc za planet\u0119 podw\u00f3jn\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u015arednia odleg\u0142o\u015b\u0107 Ksi\u0119\u017cyca od Ziemi to 384 400 km. Poniewa\u017c Ksi\u0119\u017cyc kr\u0105\u017cy dooko\u0142a Ziemi po orbicie, kt\u00f3ra nie jest idealnym okr\u0119giem, lecz elips\u0105 o mimo\u015brodzie 0,0554 to najwi\u0119ksza odleg\u0142o\u015b\u0107 od Ziemi (Apogeum) wynosi 405 696 km a najmniejsza (Perygeum) to 363 100 km.<\/p>\n\n\n\n Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni to 1,62m\/s2<\/sup> czyli 1\/6 przyspieszenia na Ziemi. Ksi\u0119\u017cyc znajduje si\u0119 w synchronicznej rotacji, czyli jego okres obrotu wok\u00f3\u0142 osi r\u00f3wny jest okresowi orbitalnemu. Ksi\u0119\u017cyc zwraca si\u0119 stale do Ziemi jedn\u0105 stron\u0105 (widoczna jest tylko jedna jego p\u00f3\u0142kula). Strona niewidoczna zosta\u0142a po raz pierwszy sfotografowana w 1957 r. przez radzieck\u0105 sond\u0119 \u0141una 3. Warstwy powierzchni Ziemi s\u0105 tak zbudowane jak Ksi\u0119\u017cyc.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0119\u017cyc wykonuje pe\u0142ny obr\u00f3t wok\u00f3\u0142 Ziemi w ci\u0105gu 27 dni 7 godzin 43 minut (miesi\u0105c gwiazdowy). <\/strong>Obiega Ziemi\u0119 13 razy w roku.<\/p>\n\n\n\n Okresowe zmiany w geometrii uk\u0142adu Ksi\u0119\u017cyc-Ziemia-S\u0142o\u0144ce powoduj\u0105 wyst\u0119powanie powtarzaj\u0105cych si\u0119 faz Ksi\u0119\u017cyca w cyklu 29 dni 12 godzin 44 minuty (miesi\u0105c synodyczny<\/strong>).<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0119\u017cyce Marsa<\/strong> Ksi\u0119\u017cyce Jowisza <\/strong>(promie\u0144 69900 km)<\/strong>. Europa<\/strong> (c\u00f3rka fenickiego kr\u00f3la, porwana przez Zeusa, matka Minosa i Radamantysa) \u2013<\/strong> sz\u00f3sty<\/strong> co do wielko\u015bci ksi\u0119\u017cyc w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym. Ma najg\u0142adsz\u0105 powierzchni\u0119 ze wszystkich sta\u0142ych obiekt\u00f3w. Wynika to z oceanu wodnego znajduj\u0105cego si\u0119 pod powierzchni\u0105. Grubo\u015b\u0107 pokrywy lodowej jest szacowana na 8-15 km, a g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 oceanu s\u0142onej wody pod ni\u0105 ok. 90 km (tam mo\u017ce istnie\u0107 \u017cycie). Mo\u017cna tam zaobserwowa\u0107 periodycznie zmienn\u0105 aktywno\u015b\u0107 gejzer\u00f3w (si\u0142y p\u0142ywowe).<\/p>\n\n\n\n Ganimedes<\/strong> (pi\u0119kny kr\u00f3lewicz troja\u0144ski) \u2013 najwi\u0119kszy ksi\u0119\u017cyc w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym (promie\u0144 2 631 km) sk\u0142ada si\u0119 z lodu wodnego i ska\u0142. Posiada warstwow\u0105 budow\u0119 geologiczn\u0105, z\u0142o\u017con\u0105 z j\u0105dra, p\u0142aszcza i zewn\u0119trznej skorupy lodowej. Posiada w\u0142asn\u0105 chocia\u017c bardzo s\u0142ab\u0105 magnetosfer\u0119. Ma p\u0142ynne, bogate w \u017celazo j\u0105dro i gruby p\u0142aszcz. Prawdopodobnie ma wi\u0119cej wody ni\u017c wszystkie oceany Ziemi razem wzi\u0119te.<\/p>\n\n\n\n Kallisto<\/strong> (nimfa le\u015bna, towarzyszka Artemidy) – trzeci co do wielko\u015bci ksi\u0119\u017cyc w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym (promie\u0144 2 410 km). Posiada niemal identyczny rozmiar jak Merkury, jednak tylko jedn\u0105 trzeci\u0105 jego masy. Nie ma \u017celaznego j\u0105dra, to lodowa, skalista planeta pokryta kraterami.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0119\u017cyce Saturna <\/strong>(promie\u0144 58 230 km). Tytan <\/strong>(promie\u0144 2 570 km)zosta\u0142 odkryty w 1655 r. przez holenderskiego, matematyka, astronoma Christiaana Huygensa, kt\u00f3ry zbudowa\u0142 w\u0142asny teleskop (mia\u0142 metalowe lustra). Enceladus<\/strong> (promie\u0144 252 km) to ma\u0142y lodowy ksi\u0119\u017cyc, znany z podpowierzchniowego oceanu ciek\u0142ej wody i gejzer\u00f3w. Gejzery s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em wi\u0119kszo\u015bci materii pier\u015bcienia E Saturna. Woda w postaci pary i lodu jest wyrzucana przez sie\u0107 d\u017cet\u00f3w zlokalizowanych w pobli\u017cu po\u0142udniowego bieguna ksi\u0119\u017cyca (ok. 200 kg\/s). Obecnie pier\u015bcieni nie wida\u0107 ale wkr\u00f3tce si\u0119 pojawi\u0105. Ksi\u0119\u017cyce Urana<\/strong> Neptun \u2013 <\/strong>gazowy olbrzym 17 razy masywniejszy od Ziemi. Pluton \u2013<\/strong> planeta kar\u0142owata (\u015brednica 2 374 km). Obiekty bliskie Ziemi wymagaj\u0105 monitorowania.<\/p>\n\n\n\n \u017bycie istnieje, ale my go nie odkryjemy. Szansa na znalezienie \u017cycia to odleg\u0142o\u015b\u0107 najmniej 24 lata \u015bwietlne. Pierwsze trzy planety poza s\u0142oneczne (kr\u0105\u017c\u0105ce wok\u00f3\u0142 pulsara w konstelacji Panny) odkry\u0142 w 1992 roku prof. Aleksander Wolszczan. To zapocz\u0105tkowa\u0142o intensywne badania nad poszukiwaniem \u017cycia pozaziemskiego. Obecnie znamy ju\u017c oko\u0142o 5 000 planet poza s\u0142onecznych.<\/p>\n\n\n\n Najlepsze rezultaty w poszukiwaniach osi\u0105gaj\u0105 Kluczowe Obiekty Astronomiczne budowane na pustyni Atacama w Chile. Panuje tam ultra-suchy klimat i jest tam ponad 300 bezchmurnych nocy rocznie, a instalacje znajduj\u0105 si\u0119 na wysoko\u015bci 3000 -5000 m.<\/p>\n\n\n\n Przyk\u0142adowe instalacje: Naszemu Wyk\u0142adowcy sk\u0142adamy gratulacje \u2013 p. Stefan Janta w 2025 roku zosta\u0142 laureatem presti\u017cowej nagrody im. W\u0142odzimierza Zonna, kt\u00f3ra jest przyznawana przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne za wybitne zas\u0142ugi w szerzeniu i popularyzacji wiedzy o Wszech\u015bwiecie; nasz profesor otrzyma\u0142 medal o numerze 28, a Nagroda i Medal s\u0105 przyznawane od 1983 roku co dwa lata. <\/p>\n\n\n\n Notatk\u0119 przygotowa\u0142: Henryk Duda<\/em><\/p>\n\n\n\n W dniu 26.11.2025 r. wys\u0142uchali\u015bmy prelekcji p. Bernadety Sta\u015bkiewicz reprezentuj\u0105cej Wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Zak\u0142adu Zielarskiego KAWON i reaktywatorem Polskiego Komitetu Zielarskiego by\u0142 Tadeusz Nowak (1926-2023). By\u0142 pasjonatem zi\u00f3\u0142, doskona\u0142ym znawc\u0105 rynku surowc\u00f3w zielarskich i inicjatorem wprowadzania dziko rosn\u0105cych ro\u015blin leczniczych do upraw. Zio\u0142a do zaparzania:<\/u><\/strong> Czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na pami\u0119\u0107:<\/strong> Zio\u0142a na serce i uk\u0142ad trawienia:<\/u><\/strong> Zio\u0142a na cholesterol:<\/u><\/strong> Zio\u0142a uspokajaj\u0105ce:<\/u><\/strong> Zio\u0142a na trawienie:<\/u><\/strong> Zio\u0142a moczop\u0119dne :<\/u><\/strong>
z przyjaci\u00f3\u0142mi, aktywno\u015b\u0107 fizyczna i r\u00f3wnowa\u017cenie czasu sp\u0119dzanego w towarzystwie i poza nim.<\/p>\n\n\n\n
i przygotowujemy pierogi wed\u0142ug nowego przepisu. Niestety ocena go\u015bci jest jednoznaczna, tym razem mamo nie s\u0105 one najlepsze. Ale nast\u0119pne na pewno b\u0119d\u0105.<\/p>\n\n\n\n
z chamstwem.<\/p>\n\n\n\n
Czego nie do\u0107wiczysz to do\u015bmiejesz J<\/p>\n\n\n\n
na organizm<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Oddzia\u0142u w Bytomiu: p. Anny Bartosik i p. Beaty Rog\u00f3\u017c o \u201eZasobach informacyjnych statystyki publicznej\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Zadania:<\/strong> GUS jest odpowiedzialny za zbieranie, analizowanie i udost\u0119pnianie danych statystycznych dotycz\u0105cych r\u00f3\u017cnych dziedzin \u017cycia spo\u0142ecznego i gospodarczego Polski.<\/p>\n\n\n\n
Metainformacje:<\/strong> GUS definiuje podstawowe poj\u0119cia stosowane w statystyce publicznej, takie jak podmioty gospodarki narodowej, jednostki lokalne czy jednostki prawne (w systemie REGON).<\/p>\n\n\n\n
i niezale\u017cnego prowadzenia bada\u0144 statystycznych.<\/p>\n\n\n\n
Realizuj\u0105 cel badawczy: (pytania dotycz\u0105 statystyk, a nie danych osobowych czy wra\u017cliwych).<\/p>\n\n\n\n
W ko\u0144cu 2025 roku liczba ludno\u015bci spad\u0142a o ok. 157 tysi\u0119cy i wynosi 37,332 mln, Przy wska\u017aniku feminizacji (ok. 107 kobiet na 100 m\u0119\u017cczyzn) stanowi\u0105 one oko\u0142o 51,6% populacji.
W miastach jest to 112 kobiet na 100 m\u0119\u017cczyzn. W wieku 70 + jest oko\u0142o160 pa\u0144 na 100 pan\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Lesisto\u015b\u0107 w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim wynosi 32,2% (\u015brednio w Polsce ok. 30 %)<\/p>\n\n\n\n
powiatu.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
pt. \u201eProaktywna p\u00f3\u017ana doros\u0142o\u015b\u0107\u201d z Zak\u0142adu Psychologii Klinicznej i Zdrowia<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Starzenie si\u0119 <\/strong>to proces kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 z trzech aspekt\u00f3w wyr\u00f3\u017cnionych na podstawie sfery biologicznej, psychologicznej i spo\u0142ecznej.
W takich krajach jak np. Niemcy, Holandia – staro\u015b\u0107 ma bardziej pozytywn\u0105 konotacj\u0119, ani\u017celi w Polsce.<\/p>\n\n\n\n
– na maksymalnym rozwoju senior\u00f3w
– wykorzystaniu strategii radzenia sobie poprzez dobranie odpowiednich zasob\u00f3w oraz ich
wzmacnianie.<\/p>\n\n\n\n
– s\u0105 w stanie wyznacza\u0107 i osi\u0105ga\u0107 cele (moje \u017cycie i dzia\u0142ania maj\u0105 sens)
– koncentruj\u0105 si\u0119 na przewidywaniu sytuacji stresowych, a tak\u017ce na wzmacnianiu zasob\u00f3w
– s\u0105 w stanie poprosi\u0107 o pomoc oraz jej udzieli\u0107, a trudno\u015bci traktuj\u0105 jak wyzwania (trzeba umie\u0107 i chcie\u0107 to zrobi\u0107).<\/p>\n\n\n\n
– formaln\u0105 (wolontariat, organizacje spo\u0142eczne, uczestnictwo w stowarzyszeniach,
– nieformaln\u0105 (to dzia\u0142ania podejmowane w\u015br\u00f3d rodziny, przyjaci\u00f3\u0142, znajomych, s\u0105siad\u00f3w)
– samotnicz\u0105 co oznacza indywidulne hobby oraz rozwijanie swoich zainteresowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>Zale\u017cno\u015bci psychosomatyczne – wa\u017cne dla zrozumienia i profilaktyki zdrowia jego zaburze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Du\u017ce dawki kortyzolu dzia\u0142aj\u0105 niszcz\u0105co na organizm. Dajemy sygna\u0142 do m\u00f3zgu, \u017ce nie ma nadziei.
2 . B\u0119dzie trudno ale trzeba dzia\u0142a\u0107 aby by\u0142o lepiej.
Przy pozytywnym nastawieniu cz\u0142owieka czas rekonwalescencji si\u0119 skraca.<\/p>\n\n\n\n
– krzywda, strata
– zagro\u017cenie
– wyzwanie (b\u0119d\u0119 si\u0119 stara\u0107).<\/p>\n\n\n\n
kulturowych, tradycji (trudne do zmiany).<\/p>\n\n\n\n
z bliskimi ( nie mog\u0119 si\u0119 opiekowa\u0107 wnukami w \u015brody od 16-19 bo mam wyk\u0142ady na UTW).<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
z-ca Komendanta KMMO \u2013 m\u0142. inspektor Monika Francikowska
sier\u017c. sztabowy Agnieszka \u015aciebura
aspirant sztabowy Rafa\u0142 Gabry\u015b
m\u0142. aspirant Rafa\u0142 Kami\u0144ski<\/p>\n\n\n\n
Co to jest bezpiecze\u0144stwo dla seniora?<\/strong>
– bezpiecze\u0144stwo w domu (dobre zamki, nie wpuszczanie obcych, porz\u0105dek) i poza domem (odblaski, unikanie noszenia du\u017cych kwot),
– aspekty zdrowotne (wizyty lekarskie, aktywno\u015b\u0107 fizyczna i umys\u0142owa, dostosowanie
mieszkania do potrzeb np. por\u0119cze),
– aspekty finansowe (ubezpieczenie, unikanie oszustw)
– bezpiecze\u0144stwo cyfrowe (ostro\u017cno\u015b\u0107 w sieci: telefon, komputer, internet)
– aspekty psychologiczne (kontakty spo\u0142eczne).<\/p>\n\n\n\n
w przedpokoju. Zalecenie : nie otwieraj drzwi obcym.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
– \u201ena wnuczka\u201d <\/strong>– seniorzy zdenerwowani np. rzekomym wypadkiem wnuczka\/wnuczki, sami wymieniaj\u0105 ich imiona, a nast\u0119pnie wyci\u0105gaj\u0105 oszcz\u0119dno\u015bci ze schowk\u00f3w (lub nawet id\u0105 po nie do banku) i zmanipulowani oddaj\u0105 pieni\u0105dze oszustom.<\/p>\n\n\n\n
– \u201ena policjanta\u201d<\/strong> \u2013 przest\u0119pcy informuj\u0105, \u017ce senior uczestniczy w szerokiej akcji policji, ale przest\u0119pcy znaj\u0105 okolicznych policjant\u00f3w, wi\u0119c senior ze swoimi pieni\u0119dzmi ma i\u015b\u0107 w okre\u015blone miejsce, aby je przekaza\u0107, a wtedy policjanci z\u0142api\u0105 oszust\u00f3w na gor\u0105cym uczynku.<\/p>\n\n\n\n
– \u201ena pracownika banku\u201d<\/strong> \u2013informuj\u0105 seniora , \u017ce kto\u015b w\u0142amuje si\u0119 na jego konto i nale\u017cy natychmiast przela\u0107 pieni\u0105dze na nowe \u201ebezpieczne konto\u201d lub prosz\u0105 o podanie loginu i has\u0142a aby natychmiast \u015bciga\u0107 przest\u0119pc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Te pieni\u0119dzy z pewno\u015bci\u0105 nale\u017cy uzna\u0107 za stracone.
Wymienione metody ci\u0105gle s\u0105 w u\u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n
Nale\u017cy ustawi\u0107 sobie limity pobierania \u015b4rodk\u00f3w na niskich poziomach, co minimalizuje straty.<\/p>\n\n\n\n
Nie wolno nagle wkracza\u0107 na pasy. Prowadzenie rozm\u00f3w tu\u017c przy przej\u015bciu dla pieszych zak\u0142\u00f3ca ruch, bo kierowca nie wie jak reagowa\u0107. Nale\u017cy u\u017cywa\u0107 odblaskowych, opasek, siateczek lub element\u00f3w odblaskowych na kurtkach.<\/p>\n\n\n\n
o skutkach prowadzenia pojazdu pod wp\u0142ywem alkoholu.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
o wyzwaniach jakie stoj\u0105 przed ochron\u0105 \u015brodowiska w XXI wieku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Od 2019 roku pe\u0142ni funkcj\u0119 przewodnicz\u0105cego Rady Kurator\u00f3w Wydzia\u0142u IV PAN.<\/p>\n\n\n\n
Jest cz\u0142onkiem siedmiu redakcji naukowych czasopism o zasi\u0119gu mi\u0119dzynarodowym oraz Redaktor Naczeln\u0105 \u201eArchives of Environmental Protection\u201d.
Wiedza pomaga pewne rzeczy zrozumie\u0107, dlatego warto si\u0119 uczy\u0107.
Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni ochrona \u015brodowiska od in\u017cynierii \u015brodowiska?
Ochrona \u015brodowiska to obszerna dziedzina zajmuj\u0105ca si\u0119 kompleksowym podej\u015bciem do ochrony przyrody.
In\u017cynieria \u015brodowiska to jej praktyczna odnoga skupiaj\u0105ca si\u0119 na projektowaniu, budowie i eksploatacji system\u00f3w technicznych (technologii), kt\u00f3re realizuj\u0105 cele ochrony \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n
Zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j to \u0142\u0105czenie potrzeb ekonomicznych i spo\u0142ecznych z ochron\u0105 \u015brodowiska.
Chodzi o odpowiedzialne korzystanie z zasob\u00f3w, aby zapewni\u0107 dobrobyt i stabilno\u015b\u0107 na d\u0142ugi czas, integruj\u0105c ekologi\u0119, spo\u0142ecze\u0144stwo i gospodark\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Mikroplastik <\/strong>(cz\u0105stki mniejsze od 5 mm) to ukryte zagro\u017cenie, kt\u00f3re znajduje si\u0119 wsz\u0119dzie – w wodzie pitnej, glebie, powietrzu i produktach spo\u017cywczych Jest to zagro\u017cenie \u015bwiatowe \u2013 wytworzono ju\u017c ich oko\u0142o 8 miliard\u00f3w ton. Oczyszczalnie \u015bciek\u00f3w nie potrafi\u0105 go usun\u0105\u0107. Naukowcy z Newcastle University na dnie Rowu Maria\u0144skiego znale\u017ali skorupiaka a w nim mikroplastik. W krajach skandynawskich medycy znale\u017ali mikroplastik w m\u00f3zgach ludzi.<\/p>\n\n\n\n
Od 2005 roku wed\u0142ug ramowej dyrektywy wodnej obowi\u0105zuj\u0105cej w UE jako\u015b\u0107 w\u00f3d powierzchniowych nale\u017cy klasyfikowa\u0107 na podstawie pi\u0119ciu poziom\u00f3w stanu ekologicznego.
Obecnie w I klasie czysto\u015bci w\u00f3d powierzchniowych jest 2% a w drugiej 8%.
60% (jezior i zbiornik\u00f3w sztucznych) oraz 69% rzek nie spe\u0142nia warunk\u00f3w czysto\u015bci.
Zagro\u017cenie suszami obejmuje ju\u017c 25 %, a powodziami 6% terytorium naszego kraju.
Zanieczyszczenia komunalne szczeg\u00f3lnie w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach s\u0105 problemem, chocia\u017c w 2023 roku istnia\u0142o w Polsce 3249 oczyszczalni komunalnych (z czego tylko 25% o podwy\u017cszonym usuwaniu zwi\u0105zk\u00f3w biogennych). W 2022 roku pracowa\u0142y 854 oczyszczalnie przemys\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n
Zapobieganie, ograniczanie i eliminowanie zanieczyszcze\u0144.
Poprawa jako\u015bci ju\u017c zanieczyszczonych w\u00f3d.
Ochrona zasob\u00f3w w\u00f3d podziemnych (przed ich pogorszeniem).
Uchwycenie w\u00f3d opadowych (zbieranie deszcz\u00f3wki).
Ochrona przed susz\u0105 i powodziami.
Zaspokojenie potrzeb zwi\u0105zanych z turystyk\u0105, sportem i rekreacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
90 % Polak\u00f3w uznaje zanieczyszczenie powietrza za przyczyn\u0119 powa\u017cnych chor\u00f3b, z chorobami p\u0142uc kojarzy je 80 %, ale tylko 43 % Polak\u00f3w wi\u0105\u017ce z tym problemy sercowo-naczyniowe.
Nara\u017cenie na oddychanie powietrzem z\u0142ej jako\u015bci, szacowane jest na oko\u0142o 40 tysi\u0119cy przedwczesnych zgon\u00f3w rocznie.
W tej dekadzie w Polsce zablokowano budow\u0119 trzech nowoczesnych spalarni odpad\u00f3w. Stracili\u015bmy pieni\u0105dze z obszaru sp\u00f3jno\u015bci. Jest to trudne do zrozumienia poniewa\u017c normy emisji zanieczyszcze\u0144 dla spalarni s\u0105 bardziej restrykcyjne ni\u017c dla zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, kt\u00f3re zbudowali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n
W dni ze z\u0142\u0105 jako\u015bci\u0105 powietrza tylko 44% Polak\u00f3w zamyka okna i unika wietrzenia, a 37 % unika wychodzenia na zewn\u0105trz, tylko 19% korzysta z oczyszczaczy powietrza w pomieszczeniach.<\/p>\n\n\n\n
Jej celem jest zapobieganie szkodliwym emisjom przemys\u0142owym i ich redukcja.
Polityka klimatyczna UE w Polsce.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
i neutralno\u015bci klimatycznej do 2050 roku. Polska negocjuje przesuni\u0119cia i cele, stawiaj\u0105c na transformacj\u0119,
z oporem przed zbyt szybkim odchodzeniem od w\u0119gla, maj\u0105c w\u0142asne cele energetyczne.<\/p>\n\n\n\n
Polityka klimatyczna UE wymusza na Polsce g\u0142\u0119bok\u0105 transformacj\u0119 energetyczn\u0105 i gospodarcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsz\u0105 funkcj\u0105 gleby jest podtrzymywanie \u017cycia.
Rolnictwo powinno by\u0107 zr\u00f3wnowa\u017cone – stosowanie nawoz\u00f3w naturalnych i organicznych, rotacja upraw, spulchnianie gleby.
Maksymalne ograniczenie przeznaczania grunt\u00f3w rolnych na cele nierolnicze.
Ograniczenie dzia\u0142ania erozji wodnej i wietrznej (rekultywacja teren\u00f3w zdegradowanych, odbudowa torfowisk, pasy ochronne na stokach, zadrzewienia \u015br\u00f3dpolne).<\/p>\n\n\n\n
Ch\u0119tni mog\u0105 zapozna\u0107 si\u0119 z VI wydaniem ksi\u0105\u017cki pani prof. Czes\u0142awy Rosik-Dulewskiej o tym samym tytule.
Zapobieganie powstawania odpad\u00f3w (ZPO) polega na zmniejszaniu ich ilo\u015bci u \u017ar\u00f3d\u0142a poprzez \u015bwiadome wybory konsumenckie, takie jak kupowanie produkt\u00f3w w du\u017cych opakowaniach, unikanie jednoraz\u00f3wek, zabieranie w\u0142asnych toreb na zakupy, wybieranie produkt\u00f3w wielorazowego u\u017cytku, naprawianie zepsutych rzeczy, kompostowanie bioodpad\u00f3w (je\u017celi mamy ogr\u00f3dek), kupowanie produkt\u00f3w trwa\u0142ych, co wspiera gospodark\u0119 w obiegu zamkni\u0119tym oraz minimalizowanie marnowania \u017cywno\u015bci i papieru. Nale\u017cy oddawa\u0107 niepotrzebne ubrania, meble, sprz\u0119ty potrzebuj\u0105cym lub organizacjom. Powinni\u015bmy przekazywa\u0107 przeczytane gazety i ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n\n\n\n
Wykorzystanie ciep\u0142a odpadowego polega na odzyskiwaniu i ponownym u\u017cyciu energii cieplnej z proces\u00f3w przemys\u0142owych, komunalnych czy infrastrukturalnych do ogrzewania budynk\u00f3w, podgrzewania wody u\u017cytkowej, suszenia materia\u0142\u00f3w lub produkcji energii elektrycznej lub ch\u0142odu.
Ju\u017c 30 lat temu nauka proponowa\u0142a przemys\u0142owi wykorzystywanie ciep\u0142a odpadowego. Sza\u0142u nie by\u0142o pomimo wylicze\u0144 pokazuj\u0105cych zyski. Szkoda. Obecnie wykorzystuje si\u0119 ciep\u0142o odpadowe w wielu obszarach.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Mieszka\u0144cy polskiej wsi nie chcieli jej uprzemys\u0142owienia, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z tego \u017ce poci\u0105gnie to za sob\u0105 przekazanie w\u0142adzy w\u0142a\u015bcicielom zbudowanych tu kopalni, hut i innych zak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
w Miechowicach. Po \u015bmierci w\u0142a\u015bciciela Franza Aresina zosta\u0142 zarz\u0105dc\u0105 jego ca\u0142ych d\u00f3br.
Po\u015blubi\u0142 (1833) wdow\u0119 po Franzu Aresinie, Mari\u0119 zwan\u0105 R\u00f3\u017c\u0105 \u015al\u0105ska i powi\u0119kszy\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 poprzez zakup d\u00f3br rycerskich Bogucice-Katowice z osadami Karbowa i Bryn\u00f3w.
W 1840 roku kr\u00f3l pruski Fryderyk Wilhelm IV nada\u0142 mu tytu\u0142 szlachecki. Zarz\u0105d swoich d\u00f3br Winckler zlokalizowa\u0142 w Katowicach, a ich zarz\u0105dc\u0105 ustanowi\u0142 swojego przyjaciela Friedricha Grundmanna (1804-1887), kt\u00f3rego pozna\u0142 w szkole g\u00f3rniczej w Tarnowskich G\u00f3rach. Po \u015bmierci Wincklera Grundmann sta\u0142 si\u0119 zarz\u0105dc\u0105 d\u00f3br ca\u0142ego jego maj\u0105tku. W 1855 roku otrzyma\u0142 tytu\u0142 tajnego radcy.
W 1856 roku Friedrich Grundmann zleci\u0142 architektowi M. Notebaumowi przygotowanie planu rozbudowy miejskiej Katowic. Skutecznie zabiega\u0142 wraz z zi\u0119ciem dr Richardem Holtze o nadanie Katowicom praw miejskich. By\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych fundator\u00f3w katowickiego ko\u015bcio\u0142a ewangelicko-augsburskiego pod wezwaniem Zmartwychwstania Pa\u0144skiego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 obiekt\u00f3w Grundmanna zosta\u0142a zniszczona (neorenesansowa willa – na rogu Warszawskiej i Bankowej, dw\u00f3r Thiele Winckler\u00f3w w Miechowicach, cmentarz ewangelicki gdzie spoczywa\u0142).
C\u00f3rka Wincklera – Waleska z jego pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Alwin\u0105 Kalide, wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Huberta von Thiele i ma\u0142\u017conkowie kontynuowali gospodarcze dzie\u0142o ojca. W 1853 r. w parku (obecnie Powsta\u0144c\u00f3w \u015al\u0105skich) postawiono pomnik Franza von Wincklera (zniszczony po II wojnie \u015bwiatowej). Stacja Katowice powsta\u0142a w 1846 roku, w\u00f3wczas w szczerym polu mi\u0119dzy wsiami D\u0105b – Szopienice. Pierwszy budynek dworca by\u0142 prymitywnym obiektem z muru pruskiego. Dzi\u0119ki tej stacji (mo\u017cliwo\u015b\u0107 transportu), nast\u0105pi\u0142 szybki rozw\u00f3j Katowic zwi\u0105zany
z powstawaniem nowych zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych. Zdecydowano, \u017ce dyrekcja kolei b\u0119dzie w Katowicach. Do pracy sprowadzono oko\u0142o 300 niemieckich urz\u0119dnik\u00f3w z rodzinami wyznania protestanckiego.
Stary dworzec kolejowy by\u0142 modernizowany. Na terenie obecnej Dworcowej 4 by\u0142a restauracja Simona Loebingera; ptzy ul. Dworcowa 6 mie\u015bci\u0142a si\u0119 siedziba zarz\u0105du dworca, tam te\u017c by\u0142y kasy. Przy Dworcowej 8 funkcjonowa\u0142 dworzec towarowy. W kolejnych latach
w poszczeg\u00f3lnych budynkach swoje siedziby mia\u0142y: bank, lokale gastronomiczne, komisariat, urz\u0105d pocztowy oraz wytw\u00f3rnia w\u00f3d gazowanych.<\/p>\n\n\n\n
W 1862 roku przy Grundmannstrasse zbudowano Star\u0105 Synagog\u0119; mog\u0142a pomie\u015bci\u0107 320 os\u00f3b, a kt\u00f3r\u0105 rozbudowano w 1883 roku.
W 1900 roku uroczy\u015bcie otwarto Synagog\u0119 Wielk\u0105, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 przy ulicy August-Schneiderstrasse (obecnie Mickiewicza) \u2013 mog\u0142a pomie\u015bci\u0107 1120 os\u00f3b. By\u0142a jednym
z najbardziej charakterystycznych budynk\u00f3w miasta. W 1901 roku odby\u0142 si\u0119 tam \u015awiatowy Kongres Syjonistyczny. Synagoga zosta\u0142a spalona przez Niemc\u00f3w we wrze\u015bniu 1939 roku.
Kompleks dworcowy wzniesiony w 1906 roku w stylu modernistycznym, sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z hal dworcowych oraz dawnych budynk\u00f3w biurowych, mieszkalnych i us\u0142ugowych.
W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym cz\u0119\u015b\u0107 budynku zajmowa\u0142 S\u0105d Okr\u0119gowy.
Stary dworzec przesta\u0142 pe\u0142ni\u0107 swoje pierwotne funkcje i w 1975 roku zosta\u0142 wpisany do rejestru zabytk\u00f3w. Kolej nie dba\u0142a o remonty. Z up\u0142ywem czasu dworzec zacz\u0105\u0142 niszcze\u0107
i zacz\u0119\u0142a grozi\u0107 mu rozbi\u00f3rka. Protesty w obronie dworca zorganizowa\u0142a prof. Irma Kozina. Na spotkanie popieraj\u0105ce protest zjawili si\u0119 t\u0142umnie mieszka\u0144cy miasta nie tylko studenci
i kadra akademicka. Pani\u0105 profesor oskar\u017cono o zorganizowanie nielegalnej manifestacji. Gro\u017cono jej wi\u0119zieniem i wysok\u0105 grzywn\u0105. Zako\u0144czy\u0142o si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie mandatem w wysoko\u015bci 180 z\u0142 (posiada go w swoim archiwum).
Dworzec postanowiono wyremontowa\u0107. Zachowano fasad\u0119 przedni\u0105, niestety wn\u0119trza wypruto. Sukces by\u0142 zatem po\u0142owiczny.
Po II wojnie \u015bwiatowej, podj\u0119to decyzj\u0119 o budowie nowego dworca. Wybudowana na prze\u0142omie lat 60 i 70 budowla (oddana do u\u017cytku w 1972 roku) uchodzi\u0142a za najlepszy
w Polsce przyk\u0142ad nurtu architektonicznego zwanego brutalizmem. Charakterystycznym elementem budynk\u00f3w postawionych w tym stylu by\u0142 materia\u0142 wykorzystany do budowy: surowy beton, \u017celiwo i szk\u0142o. Znawc\u00f3w zachwyca\u0142o przede wszystkim 16 kielich\u00f3w podtrzymuj\u0105cych sklepienie g\u0142\u00f3wnej hali. Maj\u0105 hiperboliczno – paraboidalny kszta\u0142t,
w \u015brodku kt\u00f3rego znajduje si\u0119 odprowadzenie wody, jak z wielkiego li\u015bcia. Dworzec jest dzie\u0142em \u015bwietnych architekt\u00f3w: Wac\u0142awa K\u0142yszewskiego, Jerzego Mokrzy\u0144skiego i Eugeniusza Wierzbickiego (nazywano ich \u201eTygrysami\u201d). Projekt samej konstrukcji przygotowa\u0142 Wac\u0142aw Zalewski. Wybudowano ruchome schody, \u201ezdobycz cywilizacji\u201d, kt\u00f3re
z czasem coraz cz\u0119\u015bciej si\u0119 psu\u0142y.
W g\u00f3rnej hali usytuowano liczne kasy, d\u0142ugie \u0142awki, kawiarni\u0119, kioski, biuro informacji
i poczt\u0119. Na dole r\u00f3wnie\u017c by\u0142y kasy, poczekalnia, restauracja, bar, toalety, przechowalnia baga\u017cu. Wiele pasa\u017cy i tuneli dla podr\u00f3\u017cnych, pe\u0142ne wszelkiej ma\u015bci stoisk i budek ze wszystkim. \u017beby dosta\u0107 si\u0119 na g\u00f3rn\u0105 hal\u0119 dworca, konieczne by\u0142o pokonanie estakady
ze schodami z krzywo u\u0142o\u017conych p\u0142yt, co zim\u0105 z ci\u0119\u017ckimi walizkami by\u0142o ryzykowne.
Z czasem dworzec wygl\u0105da\u0142 coraz gorzej. Nie dbano wystarczaj\u0105co o remonty. Zacz\u0119\u0142y straszy\u0107 ciemne k\u0105ty, powybijane szyby, pojawili si\u0119 bezdomni porozk\u0142adani po k\u0105tach, grupki podejrzanych osobnik\u00f3w, pomazane \u015bciany, narkomani. To by\u0142a marna wizyt\u00f3wka miasta.
PKP podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o wyburzeniu dworca. Wywo\u0142a\u0142o to fal\u0119 protest\u00f3w polskich architekt\u00f3w, historyk\u00f3w sztuki, urbanist\u00f3w, student\u00f3w ASP. Jednak ani listy otwarte do lokalnych, pa\u0144stwowych i kolejowych w\u0142adz, happeningi i dyskusje nie zmieni\u0142y postanowienia PKP.<\/p>\n\n\n\n
a rok p\u00f3\u017aniej Galeri\u0119 Katowick\u0105. Jednopoziomowa hala dworca ma ok. 6000 m2 <\/sup>powierzchni, jest klimatyzowana i dostosowana do potrzeb os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105.
Protesty i rozmowy przynios\u0142y skutek dla pasa\u017cer\u00f3w. Pierwotnie projektanci chcieli podr\u00f3\u017cnych wp\u0119dzi\u0107 do piwnic (na wz\u00f3r dworca w Krakowie). Po rozmowach z udzia\u0142em pani prof. Irmy Koziny z decydentami uzyskano consensus obecnie istniej\u0105cy. Kielichy pozosta\u0142y. <\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Masa Ksi\u0119\u017cyca – 7,3 x 1022 <\/sup>kg
Masa Ziemi – 6 x 1024<\/sup> kg
Promie\u0144 Ksi\u0119\u017cyca 1738 km.
Promie\u0144 Ziemi 6378 km.<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0119\u017cyc i Ziemia kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 barycentrum – wsp\u00f3lnego \u015brodka masy le\u017c\u0105cego w odleg\u0142o\u015bci 4 675 km od \u015brodka Ziemi.<\/p>\n\n\n\n
Ksi\u0119\u017cyc ucieka od Ziemi ok. 4cm\/rok a Ziemia zwalnia ok. 1s na rok.
\u015arednie albedo powierzchni Ksi\u0119\u017cyca to 0,12, czyli 12% promieniowania padaj\u0105cego na Ksi\u0119\u017cyc zostaje odbite w przestrze\u0144. Cz\u0119\u015b\u0107 z tego promieniowania dociera do Ziemi i dlatego widzimy Ksi\u0119\u017cyc.
\u015arednia temperatura Ksi\u0119\u017cyca to 250 K, minimalna 40 K, maksymalna 396 K.
\u015arednia g\u0119sto\u015b\u0107 Ksi\u0119\u017cyca to ok. 3,4g\/cm3 <\/sup>.
\u015arednia g\u0119sto\u015b\u0107 Ziemi to ok. 5,5g\/cm3<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n
Mars ma dwa nieregularne ksi\u0119\u017cyce Fobos <\/strong>(Strach) 22 km \u015brednicy i Deimos<\/strong> (Groza) 12,6 km.
Oba zosta\u0142y odkryte w 1877 roku przez ameryka\u0144skiego astronoma Asapha Halla w Obserwatorium Marynarki Wojennej w Waszyngtonie.
Fobos obiega Marsa w 7h 38 min. i zbli\u017ca si\u0119 do niego.
Deimos obiega Marsa w 30h, 17 min. i oddala si\u0119 od niego.
Doba marsja\u0144ska trwa ok. 24h 39 min.<\/p>\n\n\n\n
Do 2024 r. odkryto 97 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w Jowisza. Cztery najwi\u0119ksze ksi\u0119\u017cyce : Io, Europa Ganimedes, Kallisto<\/strong> zosta\u0142y odkryte przez Galileusza w 1610 roku. Io<\/strong> (nimfa i kochanka Zeusa)- czwarty co do wielko\u015bci ksi\u0119\u017cyc w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym; charakteryzuje si\u0119 niezwykle siln\u0105 aktywno\u015bci\u0105 wulkaniczn\u0105. Jest to wynik silnych deformacji p\u0142ywowych. W \u015brodku znajduje si\u0119 metaliczne j\u0105dro
o promieniu 700-900 km (\u017celazo). Ponad j\u0105drem rozci\u0105ga si\u0119 gruby, cz\u0119\u015bciowo stopiony p\u0142aszcz z krzemian\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Saturn to gazowy olbrzym, s\u0142yn\u0105cy z jasnych pier\u015bcieni z lodu i ska\u0142, o g\u0119sto\u015bci mniejszej od wody. Cechuje go szybka rotacja, co powoduje jego sp\u0142aszczenie.
Saturn jest rekordzist\u0105 pod wzgl\u0119dem liczby ksi\u0119\u017cyc\u00f3w, do 2024 r. potwierdzono istnienie 274.<\/p>\n\n\n\n
Atmosfera sk\u0142ada si\u0119 z azotu z domieszk\u0105 metanu. Temperatura powierzchni to -179 stopni. Ci\u015bnienie przy powierzchni wynosi 1,5 bara, czyli jest o 50% wy\u017csze ni\u017c na Ziemi.<\/p>\n\n\n\n
Zosta\u0142 odkryty w 1789 roku przez brytyjsko-niemieckiego astronoma Wiliama Herschela.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie znamy 29 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w. Najwi\u0119ksze to : Tytania, Oberon, Ariel, Umbriel, Miranda<\/strong>). Nazwy pochodz\u0105 z dzie\u0142 Szekspira. Tytania i Oberon maj\u0105 po ok.1 500 km \u015brednicy i s\u0105 z\u0142o\u017cone z lodu i ska\u0142.
Urana (1781 r.) oraz Tytani\u0119 i Oberona (1787r.) odkry\u0142 Wiliam Herschel.<\/p>\n\n\n\n
Posiada 16 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w. Najwi\u0119kszym jest Tryton<\/strong> (promie\u0144 1 353 km) odkryty w 1846 r. przez Wiliama Lassella. Sk\u0142ada si\u0119 w 25% z wody i w 75% z materia\u0142u skalnego.
To jedyny du\u017cy satelita w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym, kt\u00f3ry kr\u0105\u017cy w kierunku przeciwnym do rotacji swojej planety. Na powierzchni Trytona panuje temperatura -220 stopni.. Mimo to jest aktywny geologicznie. Voyager 2 zaobserwowa\u0142 erupcje krio wulkaniczne wyrzucaj\u0105ce p\u0142ynny azot, py\u0142 i metan 8 km ponad powierzchni\u0119. Satelita posiada cienk\u0105 atmosfer\u0119 zbudowan\u0105 z azotu (99%) z domieszk\u0105 metanu.<\/p>\n\n\n\n
Znamy pi\u0119\u0107 ksi\u0119\u017cyc\u00f3w, z kt\u00f3rych najwi\u0119kszy to Charon, <\/strong>kt\u00f3ryodkry\u0142 w 1978 roku James Christy. Jest on stosunkowo du\u017cych rozmiar\u00f3w (\u015brednica 1 210 km) przez co uk\u0142ad Pluton-Charon mo\u017ce by\u0107 uznany za podw\u00f3jn\u0105 planet\u0119 kar\u0142owat\u0105 (s\u0105 stale zwr\u00f3cone do siebie tymi samymi stronami).
Obecnie kr\u0105\u017cy po Uk\u0142adzie S\u0142onecznym 840 000 planetoid. Najwi\u0119ksze to: Ceres, Pallas, Westa. Mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em cennych surowc\u00f3w i s\u0105 skarbnic\u0105 wiedzy o wczesnym Uk\u0142adzie S\u0142onecznym.<\/p>\n\n\n\n
ALMA- ponad 60 radioteleskop\u00f3w na wysoko\u015bci ok. 5000 m n.p.m.
VLT (Very Large Telescope),
ELT Extremely Large Telescope)- najwi\u0119kszy optyczny teleskop \u015bwiata (w budowie)
Polskie Obserwatorium Astronomiczne (Projekt Araucaria).<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Zak\u0142ad Zielarski KAWON SJ \u201eAktywny senior. Zio\u0142a wzmacniaj\u0105ce\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c w 1964 roku za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsze uprawy w utworzonym Specjalistycznym Gospodarstwie Zielarskim. Firma KAWON powsta\u0142a w 1990 roku w Krajewicach k. Gostynia.
W 1993 roku z grup\u0105 zielarzy doprowadzi\u0142 do zwo\u0142ania pierwszego Kongresu Polskiego Komitetu Zielarskiego.
Herbaty firmy KAWON to produkty lecznicze.<\/strong> Zio\u0142a pochodz\u0105 z plantacji, nie s\u0105 genetycznie modyfikowane. W firmie obowi\u0105zuje surowa kontrola jako\u015bci. Wyr\u00f3b jest badany, od plantacji, a\u017c do punktu sprzeda\u017cy. Dobry sk\u0142ad wyrobu to kr\u00f3tki sk\u0142ad.
Je\u017celi chcemy naby\u0107 lek, to wyr\u00f3b powinien posiada\u0107 Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu.<\/p>\n\n\n\n
Nagietek, <\/strong>ma dzia\u0142anie przeciwzapalne. Nie mog\u0105 go stosowa\u0107 osoby uczulone na ro\u015bliny astrowate, np. rumianek.
Lawenda<\/strong>, jest stosowana w leczeniu objaw\u00f3w napi\u0119cia nerwowego, k\u0105piele maj\u0105 dzia\u0142anie odka\u017caj\u0105ce. Jest skuteczna przeciwko molom i komarom, nie lubi\u0105 tego zapachu.
Je\u017celi sami zbieramy zio\u0142a to nie nale\u017cy tego robi\u0107 w pobli\u017cu ruchliwych dr\u00f3g. Zio\u0142a suszymy w zacienionym miejscu (najlepiej na strychu) w temperaturze do 30, maksimum 35 stopni.
Kupuj\u0105c herbat\u0119, saszetk\u0119 powinni\u015bmy rozerwa\u0107. Je\u017celi b\u0119d\u0105 widoczne ma\u0142e bia\u0142e kuleczki to oznacza, \u017ce nie jest ona dobrej jako\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Negatywne: <\/strong>stres, brak snu, niezdrowa dieta, brak aktywno\u015bci fizycznej, starzenie si\u0119, u\u017cywki.
Pozytywne: <\/strong>aktywno\u015b\u0107 umys\u0142owa i fizyczna, zbilansowany tryb \u017cycia, nauka nowych rzeczy, emocje.
Przed snem nale\u017cy si\u0119 wyciszy\u0107, nie uk\u0142ada\u0107 prac na jutro, ani sprawdza\u0107 o czym si\u0119 dzi\u015b zapomnia\u0142o.
Mi\u0142orz\u0105b <\/strong>(ginkgo biloba), jest stosowany na popraw\u0119 pami\u0119ci i koncentracji, popraw\u0119 funkcjonowania narz\u0105du wzroku i s\u0142uchu.
Ashwagandha <\/strong>(witania ospa\u0142a), dzia\u0142a uspokajaj\u0105co, pomaga zwalcza\u0107 l\u0119ki ( w Danii i Holandii wprowadzono zakaz sprzeda\u017cy suplement\u00f3w z t\u0105 ro\u015blin\u0105.
Kurkuma <\/strong>(ostry\u017c d\u0142ugi), pomocna w \u0142agodzeniu stan\u00f3w zapalnych.
Rozmaryn,<\/strong> \u0142agodzi objawy zaburzenia trawienia, redukuje stres.
Nale\u017cy sprawdza\u0107 poziom witaminy B w organizmie. Pomocna mo\u017ce by\u0107 witamina B complex, szczeg\u00f3lnie po du\u017cych infekcjach.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3g <\/strong>– owoc, obni\u017caj\u0105cy poziom ci\u015bnienia i cholesterolu, wzmacnia odporno\u015b\u0107, \u0142agodzi napi\u0119cie, kwiatostan regeneruje mi\u0119sie\u0144 sercowy.
Czosnek<\/strong> – poprawia kr\u0105\u017cenie, wspiera uk\u0142ad odporno\u015bciowy, dzia\u0142a przeciwbakteryjnie i przeciwpaso\u017cytniczo.
Serdecznik – <\/strong>jako \u015brodek uspokajaj\u0105cy (ko\u0142atanie serca), najcz\u0119\u015bciej w mieszankach.<\/p>\n\n\n\n
Karczoch i ostropest plamisty – <\/strong> pomagaj\u0105 w ochronie i regeneracji w\u0105troby, trzustki wspieraj\u0105 trawienie.
Go\u017adziki – <\/strong>wysuszone nierozwini\u0119te p\u0105ki kwiatowe drzewa o nazwie czapetka pachn\u0105ca, maj\u0105 w\u0142asno\u015bci przeciwb\u00f3lowe i rozgrzewaj\u0105ce.
Tymianek (macierzanka zwyczajna) \u2013 <\/strong>s\u0142u\u017cy na problemy z kaszlem, z infekcj\u0105 gard\u0142a, zatok i oskrzeli, zewn\u0119trznie do piel\u0119gnacji sk\u00f3ry i w\u0142os\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Koz\u0142ek lekarski <\/strong>(waleriana) – <\/strong> pomaga uspokoi\u0107 uk\u0142ad nerwowy, u\u0142atwia zasypianie, \u0142agodzi stres
Melisa – <\/strong>ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci uspokajaj\u0105ce i relaksuj\u0105ce, \u015bwie\u017ce li\u015bcie mo\u017cna doda\u0107 do sa\u0142atek i potraw.
Chmiel – <\/strong>pomaga na problemy z zasypianiem, stres, wspiera trawienie, zewn\u0119trznie do piel\u0119gnacji sk\u00f3ry (trudno goj\u0105ce si\u0119 rany).
Rumianek<\/strong> – pomaga na problemy trawienne, wzd\u0119cia, biegunka, b\u00f3le brzucha, \u0142agodzi podra\u017cnienia sk\u00f3ry. Nie nale\u017cy pi\u0107 rumianku gdy przyjmujemy leki przeciwzakrzepowe, uspokajaj\u0105ce lub hormonalne.<\/p>\n\n\n\n
Kozieradka, – <\/strong>pomaga na problemy z trawieniem (wrzody \u017co\u0142\u0105dka, nadkwasota), reguluje poziom cukru i cholesterolu we krwi.
Imbir – <\/strong>pomaga na problemy z uk\u0142adem trawiennym (nudno\u015bci, wzd\u0119cia), wspiera organizm w walce z przezi\u0119bieniem, \u0142agodzi b\u00f3le mi\u0119\u015bni, staw\u00f3w i migrenowe, jest afrodyzjakiem.
Nie jest wskazany dla os\u00f3b z wrzodami \u017co\u0142\u0105dka lub refluksem. Nie nale\u017cy go \u0142\u0105czy z lekami rozrzedzaj\u0105cymi krew.
Kolendra – <\/strong>dostarcza du\u017ce ilo\u015bci antyoksydant\u00f3w, pozwala zapobiega\u0107 chorobom cywilizacyjnym, mo\u017ce by\u0107 dodatkiem do wielu potraw (nie wszyscy j\u0105 toleruj\u0105).
Kminek – <\/strong> dzia\u0142a rozkurczowo na \u017co\u0142\u0105dek i jelita, zmniejsza b\u00f3le brzucha, poprawia apetyt. Nie zaleca si\u0119 stosowania dla pacjent\u00f3w z chorob\u0105 w\u0105troby lub dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych.
Mi\u0119ta – <\/strong> wspomaga trawienie, \u0142agodzi b\u00f3l g\u0142owy, ma dzia\u0142anie antyseptyczne. Nie nale\u017cy pi\u0107 mi\u0119ty przy chorobie wrzodowej \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy, kamieniach \u017c\u00f3\u0142ciowych i refluksie.
Rozmaryn – <\/strong> pomaga w problemach z trawieniem, wspiera uk\u0142ad odporno\u015bciowy, redukuje stres.
Oregano – <\/strong>jest dobre na trawienie, \u0142agodzi objawy infekcji dr\u00f3g oddechowych.<\/p>\n\n\n\n
Przy stosowaniu tych zi\u00f3\u0142 nale\u017cy wi\u0119cej pi\u0107, dlatego cz\u0119\u015bciej korzystamy z toalety.
Pokrzywa – <\/strong>dzia\u0142a moczop\u0119dnie, odtruwaj\u0105co i przeciwzapalnie, wspomaga walk\u0119 z anemi\u0105.
Przeciwwskazaniem s\u0105 choroby nerek, serca, uk\u0142adu rodnego, nadmierny poziom \u017celaza.
Skrzyp – <\/strong>pomaga w problemach z w\u0142osami i paznokciami, przyspiesza gojenie ran, oczyszcza organizm.
Naw\u0142o\u0107 – <\/strong>pomaga w leczeniu chor\u00f3b uk\u0142adu moczowego, takich jak stany zapalne p\u0119cherza i dr\u00f3g moczowych, kamicy nerkowej, sk\u0105pomoczu.
Aronia <\/strong>– wspiera uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia, perystaltyk\u0119 jelit i dzia\u0142anie w\u0105troby, dzia\u0142a przeciwzapalnie i pomaga w ochronie przed chorobami oczu.
Nale\u017cy zachowa\u0107 du\u017c\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 przy niskim ci\u015bnieniu krwi, wrzodach \u017co\u0142\u0105dka, istniej\u0105cych \u017cylakach.
Dzika r\u00f3\u017ca – <\/strong>jest bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy C, wzmacnia odporno\u015b\u0107, dzia\u0142a przeciwbakteryjnie i moczop\u0119dnie, poprawia kondycj\u0119 sk\u00f3ry.
Malina<\/strong> – jest bogata w witaminy (C, B, E), minera\u0142y i b\u0142onnik, kt\u00f3ry wspomaga trawienie, zawiera przeciwutleniacze, ma dzia\u0142anie przeciwgor\u0105czkowe, aby uzyska\u0107 100 gram suszu trzeba mie\u0107 700 gram \u015bwie\u017cych malin.
Porzeczka czarna – <\/strong>jest niezwykle bogata w witamin\u0119 C i antyoksydanty, dzia\u0142a przeciwzapalnie (choroby staw\u00f3w), poprawia wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119, poprawia mikrokr\u0105\u017cenie w siatk\u00f3wce oka, ma dzia\u0142anie przeciwwirusowe. Przeciwwskazania to nadkwasota, choroba wrzodowa, zakrzepowe zapalenie \u017cy\u0142, choroby w\u0105troby, niskie ci\u015bnienie krwi.
\u017burawina – <\/strong>to \u017ar\u00f3d\u0142o witamin C, A, B1, B2, E i minera\u0142\u00f3w (potas, magnez, \u017celazo). Najwa\u017cniejsze zastosowanie to wspomaganie leczenia infekcji dr\u00f3g moczowych. Osoby choruj\u0105ce na cukrzyc\u0119 powinny unika\u0107 owoc\u00f3w w formie soku oraz postaci suszonej. Nie jest wskazana przy osteoporozie. Nie wolno jej \u0142\u0105czy\u0107 z lekami przeciw zakrzepowymi.
Ziele wierzbownicy – <\/strong>jest stosowane do wspierania zdrowia uk\u0142adu moczowego, zw\u0142aszcza u m\u0119\u017cczyzn z \u0142agodnym przerostem prostaty.