O chorobach tarczycy

W środę 22.11.2023 r. wysłuchaliśmy wykładu
dr n. med. Romana Eliasa pt. „O chorobach tarczycy”.

Tarczyca u człowieka – (kolor żółty)

źródło zdjęcia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tarczyca#Budowa_anatomiczna_i_po%C5%82o%C5%BCenie

Tarczyca  to nieparzysty gruczoł wydzielania wewnętrznego o wadze 50-60 gramów. Zbudowana jest
z dwóch płatów połączonych cieśnią. Czasami występuje trzeci płat – piramidowy.
Tarczyca wytwarza hormony: trójjodotyroninę (T3), tyroksynę (T4), kalcytoninę.
Tarczyca jest w stałej współpracy z przysadką mózgową i podwzgórzem. Podwzgórze wytwarza tyreoliberynę (TRH) i pobudza przysadkę, która produkuje tyreotropinę TSH, hormon który stymuluje powstawanie T3 i T4. Relacja między narządami jest dwustronna. Przy niskim poziomie hormonów tarczycy do podwzgórza „idzie” sygnał pobudzający a przy wysokim poziomie „idzie” sygnał hamujący.
Bez tarczycy nie można żyć. Po całkowitym jej usunięciu trzeba wspomagać się tabletkami.
Diagnostyka chorób tarczycy.
Podstawowe badanie polega na zbadaniu poziomu TSH.
Podstawowa diagnostyka chorób tarczycy poza badaniem laboratoryjnym obejmuje badanie ultrasonograficzne (USG), które umożliwia wykrycie np. guzków, wola.
Cenne uzupełnienie stanowi badanie scentygraficzne.

Choroby tarczycy:
a) nadczynność tarczycy (hipertyreoza)
– autoimmunologiczna choroba Gravesa-Basedova
b) niedoczynność tarczycy,
c) eutyreoza,
d) łagodne wole guzkowe,
e) nowotwór tarczycy.

Ad a. Nadczynność tarczycy występuje zdecydowanie częściej u kobiet, niż u mężczyzn.

   Objawy:
– chudnięcie przy dobrym apetycie,
– zwiększona potliwość, wilgotna skóra,
– biegunka,
– wytrzeszcz oczu,
– bezsenność,
– zwiększona drażliwość i płaczliwość,
– powiększenie tarczycy (wole),
– zaburzenia miesiączkowania.

Podstawą terapii są leki przeciwtarczycowe hamujące syntezę i wydzielanie tyroksyny. Najbardziej znane preparaty to pochodne tiamazolu. Jako lek uzupełniający stosowany jest popranolol.
Pełną dawkę leku należy przyjmować przez 30 dni. Prawidłowe stężenie hormonów tarczycy powinno nastąpić po 4-6 tygodniach.
Stosowane jest również leczenie jodem radioaktywnym (izotop 131I). Nie jest polecane dla młodych mężczyzn.
W ciężkich przypadkach wprowadza się leczenie chirurgiczne, które polega na częściowym lub całkowitym usunięciu tarczycy.
Zdrowy styl życia, aktywność fizyczna, odpowiednie odżywianie sprzyja pomyślnej terapii.
Z jadłospisu należy wykreślić produkty wysokoprzetworzone, napoje energetyzujące, mocną herbatę i kawę.

 Ad b.  Niedoczynność tarczycy występuje ok. 5 razy częściej niż nadczynność ( 6-9% osób w Polsce).

   Najczęstsze przyczyny niedoczynności pierwotnej tarczycy to:
– przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy(choroba Hashimoto),
– stan po chirurgicznym usunięciu tarczycy,
– po leczeniu jodem radioaktywnym,
– przedawkowanie tyreostatyków,
– poporodowe zapalenie tarczycy,
– niedobór jodu w środowisku.

   Objawy:
– przewlekłe zmęczenie, senność,
– wzrost masy ciała,
– suchość i bladość skóry,
– wypadanie włosów, łamliwość paznokci,
– upośledzona tolerancja zimna,
– zaburzenia pamięci,
– obrzęki kończyn, twarzy,
– zachrypnięty głos,
– niestrawność, zaparcia,
– wole tarczycy.

   Leczenie zależy od przyczyny nadczynności tarczycy, nasilenia objawów, wieku pacjenta i chorób współistniejących. Dlatego rodzaj terapii ustala się indywidualnie. Lekarze najczęściej zalecają do zażywania syntetycznego hormonu tarczycy (Euthyrox).

   Terapia jodem promieniotwórczym jest bezwzględnie przeciwwskazana u kobiet w ciąży i matek karmiących.
Ad c. Eutyreoza to stan, w którym stwierdza się prawidłowy poziom hormonów wydzielanych przez tarczycę we krwi, ale może  dochodzić do nieprawidłowości w fizycznej budowie organu.
Ad d. Łagodne wola guzkowe w 90% przypadków są nadczynne. Choroba przebiega powoli      i nie wymaga leczenia. Chory powinien być regularnie badany przez lekarza i mieć wykonywane odpowiednie badania diagnostyczne.
Ad e. Nowotwór tarczycy.  Leczenie operacyjne zaleca się głównie w razie potwierdzenia raka lub dużego wola. Rak tarczycy to nowotwór rzadko występujący.

Nowotwór  brodawkowaty cechuje powolny wzrost i generalnie pomyślne rokowanie.
Rak rdzeniasty to nowotwór o dużej złośliwości gdzie 25-30% przypadków to nowotwory dziedziczne. Zaleca się wykonanie badania molekularnego genu RET w laboratorium genetycznym.

Echolaser – to mikroinwazyjna terapia cienkoigłowa w operacji usuwania guzów tarczycy i prostaty (pod kontrolą USG).

   Zalety:
– bardzo niewielki stopień inwazyjności zabiegu,
– procedura wykonywana w warunkach ambulatoryjnych,
– krótki czas zabiegu (ok. 30 minut),
– brak konieczności hospitalizacji (wypis do domu tego samego dnia),
– brak blizn (estetyka),
– w większości przypadków brak konieczności zastosowania terapii hormonalnej.

Na zakończenie dr n med Roman Elias odpowiadał na pytania słuchaczy:

1. Śląsk jest obszarem bez jodu. Wczasy nad morzem są zalecane w pasie do 15 km od brzegu.
2. Sól jodowaną należy sypać na ziemniaki po ugotowaniu, a nie do gotowania tak aby znalazła się ona
w organizmie a nie w pochłaniaczu (w powietrzu).
3. Kapusta blokuje wchłanianie jodu. Należy o tym pamiętać.
4. Należy dbać o prawidłowy poziom witaminy D3 w organizmie. Tran w kapsułkach jest dobry, wzmacnia odporność, obniża poziom cholesterolu, wspiera układ krążenia. Dobry jest także Vigantol. Należy pamiętać o jedzeniu ryb, zwykłe śledzie są godne polecenia.
5.Tarczyca może mieć guzki,  ale jeżeli produkuje wszystkie konieczne hormony, nie musimy się martwić.    6. Biotyna może zaburzać wyniki badań TSH, FT3 i FT4. Kilka dni przed badaniem nie należy przyjmować biotyny.

Wykład bardzo potrzebny, w przystępny sposób wyjaśnił wiele wątpliwości słuchaczy związanych  z chorobami tarczycy.

Notatkę z wykładu sporządził: Henryk Duda