Budowa społeczeństwa obywatelskiego

W dniu 15.11.2023 r. dr Marek Stańko, adwokat, pracownik naukowy Uniwersytetu Śląskiego, przedstawił słuchaczom wybrane zagadnienia z zakresu budowy społeczeństwa obywatelskiego

1. Legitymowanie i zatrzymywanie.

2. Konsumenci.

   Legitymowanie jest czynnością administracyjno-porządkową, służącą potwierdzeniu tożsamości osoby. Do 2015 nie podejrzewano, legitymowanie, może wiązać się z szykanami. Aktualnie obywatele, uczestnicy odbywającego się legalnie zgromadzenia skarżą się, że gdy nie stosują się do policyjnych poleceń, otrzymują mandaty i wnioski o ukaranie do sądów za „uniemożliwianie lub utrudnianie” czynności funkcjonariuszom. Trzeba wiedzieć, że policjant może kogokolwiek legitymować, musi mieć podstawę opartą na ustawowej przyczynie, uzasadniającej takie działanie.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że obywatel może odmówić podania swych danych bez konsekwencji prawnych, gdy funkcjonariusz nie ma do tego podstawy prawnej.

Na podstawie art. 14 ustawy o Policji funkcjonariusze mogą wydawać polecenia do określonego zachowania się, wykonując czynności operacyjno-rozpoznawcze, dochodzeniowo-śledcze

i administracyjno-porządkowe w celu:

– rozpoznania, zapobiegania, wykrywania przestępstw i wykroczeń

– poszukiwania osób ukrywających się przed organami ścigania lub wymiaru sprawiedliwości

– poszukiwania osób w celu zapewnienia ochrony ich życia zdrowia lub wolności.

Policja uważa, że sam fakt odmowy poddania się legitymowaniu, postrzegany jest jako zachowanie podlegające ukaraniu na podstawie art. 65 kodeksu wykroczeń za niezastosowanie się do polecenia. W takiej sytuacji należy być bardzo ostrożnym, bo jak sami mogliśmy zauważyć w przekazie telewizyjnym, nawet będąc posłem można mieć problem.  Policjanci dokonali zatrzymania posłanki, nie powiadamiając o tym fakcie Marszałka Sejmu, pomimo że mają taki obowiązek.

W sytuacji kiedy zostajemy zatrzymani do wylegitymowania się, a nie mamy przy sobie dokumentów to naszą tożsamość może poświadczyć osoba nam towarzysząca i to jest wystarczające.

Sposób legitymowania świadczy o tym czy  jesteśmy państwem prawa czy nie.

Rzecznik Praw Obywatelskich  prof. Marcin Wiącek stwierdził, że legitymowanie obywateli może następować  tylko wtedy gdy jest ku temu podstawa prawna. Na pismo, które skierował w tej sprawie do Komendy Głównej Policji otrzymał odpowiedź negatywną.

Tymczasowe aresztowanie – polega na osadzeniu aresztowanego lub oskarżonego w toku postępowania karnego w areszcie śledczym, w izolacji od świata zewnętrznego.

Aresztowani nie mają prawa do przepustek, ich rozmowy telefoniczne są kontrolowane przez administrację aresztu, a  korespondencja jest cenzurowana.

Sąd oznacza okres tymczasowego aresztowania, który nie może przekraczać trzech miesięcy. Prokurator może wystąpić o przedłużenie na kolejny okres, który nie powinien przekroczyć roku.

Tymczasowe aresztowanie powinno nastąpić tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na „duże prawdopodobieństwo”, że oskarżony popełnił przestępstwo. W praktyce jest ono nagminnie nadużywane.

Konsumenci
Sprzedaż na odległość. W dzisiejszej rzeczywistości najpowszechniejszymi formami zawierania umów są: sprzedaż wysyłkowa, zamówienie za pomocą internetu lub telefonu. Przedsiębiorca ma obowiązek udzielić informacji, wynikającej z ustawy o prawach konsumenta przed złożeniem przez konsumenta zamówienia, w sposób czytelny i wyrażony prostym językiem.

Kilka wskazówek dla osób starszych przy zawieraniu umów:

1. Osoby starsze powinny unikać spotkań sprzedażowych.

2. Gdy sprawa wymaga podpisu, nie należy podpisywać niczego bez konsultacji z rodziną, prawnikiem itp.

3. Gdy nie posiadasz telefonu – nawiąż kontakt z sąsiadem, weź jego numer telefonu, aby mógł być Świadkiem zawieranej transakcji.

4. Jeżeli zdecydowałeś się  podpisać jakiś dokument, przedtem dokładnie go  przeczytaj.

5. Pamiętaj, że jeśli otrzymałeś prezent, to do niczego cię on nie zobowiązuje.

6. Manipulacjom  marketingowym  ulega większość klientów, a w zasadzie prawie każdy.

7. Jeżeli doszło do podpisania umowy, to pozostaje możliwość skorzystania z uprawnienia o odstąpieniu od niej w terminie 14 dni.

Dla własnego bezpieczeństwa należy być świadomym konsumentem i nie przesadzać z  zakupami internetowymi.

Supermarketyzacja naszego życia, w rachunku zysków i strat jest niekoniecznie dobra.

W Europie achodniej powoli wracają do łask małe sklepiki, gdzie co prawda kupimy drożej, ale towar jest zawsze dobrej jakości. Ze znajomym sprzedawcą można sobie porozmawiać i nieco poprawić nastrój, a przy okazji zwolnić tempo życia.

W Polsce tego kierunku na razie nie dostrzegamy.

Pan dr Marek Stańko zainteresował  słuchaczy UTW w Świętochłowicach  problemami prawnymi dotyczącymi, którzy z satysfakcja przyjęli Jego deklarację kolejnych spotkań.

Notatkę przygotował: Henryk Duda
źródło zdjęcia: https://slaskiecam.us.edu.pl/project/dr-marek-stanko/