Religia rzeki Gangi

W środę 03.11.2021r. wykład pt. „Religia rzeki Gangi” wygłosiła pani mgr Danuta Orlewicz, która pracowała jako przewodnik wycieczek w Indiach.

Ganga – bogini uosabiająca rzekę Ganges zstąpiła z nieba a Śiwa rozdzielił Gangę na siedem rzek (Ganges z dopływami) , aby mogła przybyć na Ziemię nie wyrządzając szkód w postaci katastrofalnych powodzi. Jako bogini ( w jednej ręce trzyma tabliczkę z liczbą 108 – liczba Śiwy a w drugiej kwiat lotosu) często przedstawiana jest na swym wierzchowcu, makarze.

Makara – w mitologii indyjskiej to stwór wodny z paszczą krokodyla i ogonem ryby, może mieć dwie lub cztery łapy.

Ganges – rzeka w Azji długości ok. 2700 km, przepływająca przez Indie i Bangladesz. Jego źródła są w Himalajach (topniejące lodowce) a ujście to Zatoka Bengalska będąca częścią Oceanu Indyjskiego. Rzeka cechuje się dużymi wahaniami poziomu wód, nawet do 15 m. Ganges uważany jest przez wyznawców hinduizmu za rzekę świętą. W 1985r.  opracowano międzynarodowy 10-letni plan ratowania rzeki (Ganga Action Plan) zakończony niepowodzeniem. Od tego czasu zbudowano wiele oczyszczalni i osiągnięto miejscowe sukcesy. Rzece pomagają endemiczne bakteriofagi, które zatrzymują procesy gnilne. Bank światowy przeznaczył 1mld dolarów na ratowanie Gangesu. 

Ganges z Brahmaputrą tworzą największą na świecie deltę ( ponad 80000 km2).

Indie –  państwo położone w Azji Południowej o powierzchni 3287 tys. km2. Liczba ludności to ok. 1,38 mld. Indie to parlamentarna republika federalna podzielona na 28 stanów i 7 terytoriów. Języki urzędowe to hindi i angielski, dodatkowo 21 języków uznanych za oficjalne w poszczególnych stanach.

Główne wyznania to:
hinduiści – 80,5%
muzułmanie – 14,4%
chrześcijanie – 2,5%
buddyści 1,1%.

W Indiach poczucie sacrum i profanum jest obecne szczególnie mocno. Liczy się wyłącznie doświadczenie. Dlatego tak ważne jest posiadanie guru.

Guru – nauczyciel (przewodnik,”ten który prowadzi z ciemności do świata”). Dla dzieci pierwszymi guru są rodzice. Uczniów z guru łączy więź intelektualna i duchowa.

 Traktat Gurugita opisuje cechy oraz właściwą relację pomiędzy uczniami a guru. Traktaty wymieniają osiem rodzajów guru o coraz wyższych umiejętnościach i coraz bardziej boskiej randze. Bardzo istotnym elementem nauczania jest stawianie pytań i analiza odpowiedzi.

Ludzie sami oceniają takich nauczycieli. Czasem ludzie uważają, że osiągnęli duchową doskonałość (na pewnym poziomie) i odchodzą do innego guru.

Potocznie mianem guru określa się założyciela i charyzmatycznego lidera sekty, który poprzez psychomanipulacje podporządkowuje sobie jej członków. Przez członków bywa obdarzany szacunkiem i nabożną czcią.

W religiach obserwujemy proces od budowli sakralnej (kościoła) do świątyni wewnętrznej. Świątynie w Indiach pustoszeją ale bramini zawsze budowali świątynię wewnętrzną. Religia pomaga przetrwać. Bogowie są wśród nas, wszystko jest w zasięgu naszej ręki. Świętość jest drugą stroną profanum (tego samego medalu). Dlatego przed sacrum nie stajemy na baczność.

W Indiach pomieszanie z poplątaniem to mleko z wodą. Jednak w mitologii indyjskiej biały łabędź potrafi wypić z tej mieszaniny samo mleko (czyli jednak jest to możliwe). Historycy w Indiach nie cieszą się szacunkiem (znaczeniem). Hindus uważa, że jeżeli coś się zdarzyło to my to od razu mitologizujemy. Dlatego tak trudno o zeznania np. świadków wypadku. Po co to robić, jeżeli każdy z świadków może zeznać co innego.

Prowadząca wspomniała o Matce Teresie z Kalkuty (Agnes Gonxha Bojaxiu, albanka) która w 1928  wstąpiła do Instytutu Błogosławionej Dziewicy Maryi i została misjonarką. Śluby wieczyste złożyła w 1937 r. i wyznaczono ją na stanowisko dyrektorki szkoły dla Bengalek.

W 1948 r. uzyskała zezwolenie na opuszczenie zakonu loretanek. Pracę misyjną z ubogimi ze slumsów rozpoczęła w sierpniu 1948 r. W 1952 r. Matka Teresa otworzyła swój pierwszy dom dla umierających w Kalkucie. Z pomocą urzędników indyjskich przemieniła opuszczoną hinduistyczną świątynię w Dom Czystego Serca Kalighat – darmowe hospicjum dla ubogich. Wkrótce misjonarka otworzyła dom dla chorych na trąd  „Shanti Nagar”czyli „Miasto Pokoju”. Misjonarki Miłości założyły w Kalkucie kilka klinik dla trędowatych, zaopatrując chorych w lekarstwa i żywność. 

W 1955 r. Matka Teresa otworzyła Dom Dzieci Nieskażonego Serca jako schronienie dla bezdomnych sierot i bezdomnej młodzieży. W latach sześćdziesiątych w całych Indiach otwierane były hospicja , domy dziecka i domy dla trędowatych. W późniejszych latach Matka Teresa rozszerzyła zgromadzenie na cały świat. Zmarła we wrześniu 1997 r.

Były sekretarz ONZ Javier Perez de Cuellar powiedział ”Ona jest Organizacją Narodów Zjednoczonych. Ona jest pokojem na świecie”.

Podczas uroczystej mszy świętej w Watykanie 04.09.2016 r. Matka Teresa z Kalkuty została ogłoszona świętą.

Hindusi byli zdziwieni procesami beatyfikacji i kanonizacji twierdząc że były niepotrzebne bo przecież wszyscy w Indiach od ponad 30 lat wiedzą, że ona jest święta.

Każdy Hindus daje kilka procent dochodów na potrzeby wspólnoty. W Indiach nie ma szpitali psychiatrycznych. Państwo na potrzeby służby zdrowia przeznacza ok. 1% PKB.

Hindusi cenią rytuał i obchodzą wiele świąt.

Najbardziej znane to:

Diwali – Święto Światła, przypada na przełom października i listopada. Kojarzone jest z kultem Lakszmi – bogini szczęścia i pomyślności. Miasta toną w iluminacjach, fajerwerki są wszechobecne.

 Holi- Święto Radości, obchodzone wiosną, którego bohaterami są Kriszna i Wisznu. Dzień ten uznawany jest za święto płodności i nieskrępowanej seksualności. Tradycja nakazuje oblewanie się barwioną wodą albo obrzucanie kolorowym pudrem.

Kumbh Mela- Święto Dzbana – największa i najsłynniejsza pielgrzymka Hindusów odbywająca się co 3 lata na przemian w miastach Allahabad, Haridwar, Nasik i Ujjain. Kumbh Mela dla Hindusów znaczy tyle ile pielgrzymka do Mekki dla muzułmanów. Kąpiel w świętej rzece zmywa wszystkie grzechy i daje wyzwolenie.

Pani mgr Danuta Orlewicz pokazała nam filmik z obchodów tego święta . Musi budzić szacunek sprawna organizacja kąpieli w rzece olbrzymich rzesz ludzi.

Ganesa Chaturthi- upamiętniające narodziny Ganesi- boga z głową słonia. Na cześć bóstwa eksplodują petardy, a każda rodzina kupuje gliniany posążek Ganesi. W ostatnim dniu uroczystości figurki wędrują w pochodzie ulicami miast, a następnie zostają uroczyście zatopione w rzece lub stawie.

Hindusi nie okazują zdenerwowania i nie lubią głośnego oburzania się. Nawet jeżeli my mamy istotny powód do rozdrażnienia (z ich winy), są zdziwieni naszą ostrą reakcją.

Z ciekawością wysłuchałem najdłuższego w ciągu ostatnich 4 lat wykładu.

Notatkę z wykładu przygotował : Henryk Duda