Amerykański świat sztuki. Początek

W środę 27.10.2021 r. wykład pt. „Amerykański świat sztuki. Początek” wygłosiła pani dr Barbara Lewicka, pracownik Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

W 1805 r. Wilson Peale, Rembrandt Peale i Wiliam Rush  założyli pierwszą w USA Akademię Sztuk Pięknych w Pensylwanii (Filadelfia). Zwiedzający mieli możliwość oglądania dziel malarstwa europejskiego oraz kopii rzeźb. Poniedziałki były zarezerwowane dla kobiet i wtedy ze ścian galerii usuwano wszystkie gipsowe akty.

Później rolę wiodącą przejął Nowy Jork gdzie w 1826 r. utworzono „The National Academy of The Arts of Design”) – od 1942r. działa na Manhattanie pod adresem 5 Aleja i 89 Ulica.

Na przełomie XIX i XX wieku malarstwo w USA nie miało wybitnych przedstawicieli.

Zajmowali się oni głównie pejzażem, byli inspirowani romantyzmem. W połowie XIX wieku utworzyli Hudson River School (Thomas Cole, Sanford Robinson Gifford, Albert Fitch Bellows itd.). Ich obrazy przedstawiały dolinę rzeki Hudson i okolice.

Malarstwo amerykańskie było kilkadziesiąt lat za europejskim. Amerykańskie elity kupowały obrazy europejskie a malarze miejscowi mieli duże trudności ze znalezieniem kupców na swoje prace.

Finansista amerykański J.P. Morgan był wielkim kolekcjonerem sztuki europejskiej (przekazał swoją kolekcję Metropolitan Museum of Art. Przekazał również oryginalny list Marcina Lutra władzom niemieckim. Ważną rolę w dziedzinie sztuki odegrały rodziny Vanderbilt i Rockefeller.

Powstające galerie sztuki również nie interesowały się dokonaniami amerykańskich artystów.  Wyjątkiem była galeria Wiliama Macbetha założona w 1892 r. w Nowym Jorku oraz Kluby Dżentelmenów i Kluby Dam, które były przychylnie nastawione do artystów z USA.

Tradycja akademicka w Ameryce popierana przez elity, całkowicie ignorowała sztukę współczesną.

Malarstwo klasyczne było najważniejsze. Obraz  który namalował Thomas Eakins  „The Gross Clinic” (1875)  nie został dopuszczony do wystawy bo przedstawia scenę nieobyczajną.

W 1902 r.  Alfred Stieglitz założył amerykańskie stowarzyszenie fotografów piktoralistów 

Foto-Secesja. Piktoraliści posługiwali się nieostrościami, zmiękczeniami obrazu, bogatymi efektami światłocieniowymi. Celem było doprowadzenie do uznania fotografii za jedną z dziedzin sztuki.

Wystawiali swoje prace w małej galerii przy 5 Aleji nr 291. Żoną Stieglitza została Georgia O’Keeffe, najbardziej znana w USA malarka (kwiaty, skały, muszle, kości zwierząt, krajobrazy).

Odpowiedzią na działania akademików  był Aschan School – ruch artystyczny rozwijający się w pierwszych dekadach XX wieku w USA.

Założycielem był Robert Henri a siedzibą Nowy Jork. Jądro grupy stanowili George Luks , Wiliam Glackens, John Sloan i Everett Shinn. Tworzyli sztukę (realizm) zajmującą się życiem codziennym, starali się uchwycić ulotną chwilę, przywiązywali uwagę do szczegółu.

W 1907 r. z wystawy organizowanej przez National Academy of Design zrezygnował R. Henri po odrzuceniu przez jury prac jego kolegów. Do grupy dołączyło trzech kolejnych artystów:

impresjonista Ernest Lawson, symbolista Arthur Bowen Davies i postimpresjonista Brazil Prendergast. Tak powstało ugrupowanie The Eight (Ośmiu). 

Przedstawiali miasta jako twory ciemne, chaotyczne, wypełnione postaciami z marginesu (ulicznicy, prostytutki) w przeciwieństwie do artystów francuskich.

Wystawa The Eight została otwarta 3 lutego 1908 r w Macbeth Gallery w Nowym Jorku. Okazała się ona kamieniem milowym w historii sztuki amerykańskiej (odniosła sukces frekwencyjny

 i finansowy) przełamując monopol National Academy i torując drogę przyszłym wystawom sztuki nowoczesnej w Ameryce. 

Członkowie grupy pomagali w zorganizowaniu wystawy International Exhibition of Modern Art (Armory Show) 17 lutego 1913 r.. Odwiedziło ją 300 tysięcy gości, a wystawiono na niej 1300 prac.

Zaprezentowano  na niej po raz pierwszy dzieła europejskiego modernizmu – obrazy (Pablo Picasso, Henri Matisse, Marcel Duchamp – „Akt schodzący po schodach”itd).

Amerykanie zauważyli , że nadal są kilkanaście lat za artystami europejskimi.

W latach 1913-1923 powstało w USA około 100 nowych galerii sztuki.

Nieco później  stworzone zostało  Museum of Modern Art  (1929 r.) w Nowym Jorku  przez Abby Rockefeller wraz z dwiema przyjaciółkami Lillie Bliss i Mary Quinn Sullivan.

Jednym z najważniejszych artystów XX wieku był Edward Hooper (1882-1967, malarz, grafik, ilustrator), który wspaniale pokazał na swoich obrazach:  alienację, ludzi zagubionych, samotnych, obojętnych wobec siebie i przygnębiający pejzaż miejski (Automat, Pokój w Nowym Jorku, Biuro w nocy, Nocne marki – „Nighthawks”, Poranne słońce). Jego obrazy mają niemal metafizyczny charakter.

Max Weber (urodzony w Białymstoku) modernista, pionier kubizmu w USA przełożył europejską estetykę na całkowicie amerykański styl. 

Twórcy za oceanem poczuli wiatr w żagle i w drugiej połowie XX wieku Nowy Jork został światowym liderem sztuki współczesnej.

 Z zainteresowaniem wysłuchałem wykładu pani dr Barbary Lewickiej i już cieszę się na kolejne spotkanie, które lepiej pozwoli mi poznać świat sztuki.

Notatkę z wykładu przygotował Henryk Duda