Leki, leczydełka i suplementy

W środę 04.03.2020 r. wykład pt. „Leki, leczydełka i suplementy”
wygłosiła dr n. med. Katarzyna Wojaczyńska-Stanek (neurolog, pediatra).

Powszechnie używa się słowa leki. Termin ustawowy  to produkty lecznicze.

Jest to każda substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego, nadająca się
do wprowadzenia do organizmu w odpowiedniej postaci farmaceutycznej w celu osiągnięcia celu terapeutycznego.

Wprowadzenie leku do obrotu podlega ścisłym regulacjom prawnym i jest związane
z długim okresem badań klinicznych. Zakończeniem procesu rejestracji jest pozwolenie
na dopuszczenie do obrotu.

Typy leków:

Lek innowacyjny – dopuszczony do obrotu w Polsce, na podstawie pełnej dokumentacji, chroniony patentem.

Lek generyczny (odtwórczy, generyk) – zawiera tę samą substancję czynną co lek innowacyjny, wyprodukowany po zakończeniu ochrony patentowej. Żeby został dopuszczony, musi przejść badanie dostępności biologicznej, które dowiedzie, że ta dla danej substancji czynnej wynosi od 80% do 120% w porównaniu z lekiem innowacyjnym.

Generyki są zdecydowanie tańsze, jest ich często bardzo dużo, jedne lepsze, inne gorsze. Jakość zamiennika można poznać dopiero po pewnym czasie (uczą się lekarze i pacjenci).

Każdy producent leku jest odpowiedzialny za niepożądane działania uboczne. Dlatego zawsze należy dokładnie czytać ulotki dołączone do opakowania.

Alergia po zażyciu leku może być wynikiem działania substancji podstawowej lub pomocniczej (barwniki, gluten itp.).

Postaci leków:

Kapsułka została wprowadzona do lecznictwa w XIX wieku (pierwszy patent 1834 r.).

Jest ona przeznaczona do stosowania doustnego. Substancja lecznicza w kapsułkach
jest w postaci proszku, granulatu, cieczy. Mogą być zbudowane z żelatyny, skrobi lub polimerów organicznych (kształt cylindryczny, owalny, kulisty).

Kapsułki żelatynowe mogą być : twarde, miękkie, dojelitowe i o modyfikowanym uwalnianiu (stała wartość stężenia leku).

Nanokapsułki – niewidoczne gołym okiem – mają zastosowanie do podania dożylnego. Wysuszone metodą liofilizacji mają postać proszku, który łatwo rozpuścić w wodzie.

Tabletka – stała postać leku, przeznaczona do stosowania doustnego, podjęzykowego
lub podpoliczkowego, została wprowadzona do lecznictwa w połowie XIX wieku.

Tabletki można dzielić, jeżeli są zarysowane, gładkich jednolitych nie wolno bo możemy sami sobie zaszkodzić. Nitogliceryna podjęzykowo działa natychmiast (omija krążenie wrotne), połknięta działa dużo później.

Tabletki możemy podzielić na:

– uwalniające substancję leczniczą w jamie ustnej (do ssania, rozgryzania, podjęzykowe, podpoliczkowe

– do połykania (uwalniające substancję leczniczą w żołądku, o przedłużonym uwalnianiu,                o opóźnionym uwalnianiu

– do sporządzania płynów

– do stosowania pozajelitowego (podskórnie np. Esperal).

Niektóre skróty na tabletkach:

SR – Slowly Release – spowolnione uwalnianie

LA –  Long Acting – preparat długodziałający

XL – Extended Liberation – przedłużone uwalnianie

ZK, ZOK – Zero Order Kinetic- lek uwalniający substancję czynną z kinetyką zerowego rzędu

Swift, Oro, ODT – tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

DIS – Dissolve-  rozpuścić  w wodzie i wypić lub ssać.

Leki zawsze należy popijać wodą (nie sokami, kawą, herbatą).

Przed zażyciem leku należy przeczytać ulotkę, dołączoną do opakowania. Najczęściej zaleca się zażywanie na czczo 1 godzinę przed jedzeniem, lub 2 godziny po posiłku.

Zawsze należy sprawdzić datę ważności podaną na opakowaniu. Leki przeterminowane należy wyrzucić (apteki, spółdzielnie mieszkaniowe, niektóre markety)

Leki należy przechowywać w stałym miejscu, niedostępnym dla dzieci (łazienka odpada – za dużo wilgoci). Nie wolno leków przechowywać w zamrażarce. Czasem trzeba
w lodówce ( na środkowej półce).

Syropy powinny stać w kartonach – zabezpieczenie przed światłem.

Leków nie wolno mieszać lub przesypywać do innych pojemników.

Antybiotyk zażywamy minimum 5 dni (tabletek nie powinno zostać)

Parafarmaceutyk – preparat o działaniu łagodnie leczniczym, profilaktycznym lub pielęgnacyjnym, dostępny bez recepty (środek uzupełniający terapię) Bardzo wielu Polaków używa parafarmaceutyków – najczęściej młodzi mężczyźni.
Należy to konsultować z lekarzem.

Suplement diety – środek spożywczy, którego celem jest uzupęłnienie normalnej diety.

Powinniśmy przyjąć, że jeżeli w ciągu tygodnia jemy 60 lub więcej produktów to nasza dieta jest zbilansowana. Badania naukowe wskazały, że suplementacja diety nie zapobiega rozmaitym chorobom, ani nie przynosi innych korzyści.

Zażywając Biseptol nie powinniśmy pić syropu (soku) z cebuli.

Kwaśne mleko osłabia zażywane leku z tetracykliną.

W wypadku astmy powinniśmy unikać grilowanych mięs (fast food) soli i papryki.

Zażywając antydepresanty powinniśmy unikać: dojrzewających serów, grzybów, piwa, dojrzałych bananów, które zawierają duże ilości tyraminy.

Homeopatia – forma medycyny niekonwencjonalnej zaproponowana w 1796 r. przez niemieckiego lekarza Samuela Hahnemanna. Polega na stosowaniu ogromnie rozcieńczonych substancji. Jedyną zaletą jest to, że nie powinna zaszkodzić, a wadą to,
że nie wyleczy. Jest to zwykle strata pieniędzy.

Ziołolecznictwo – dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób.

Za kolebkę wiedzy lekarskiej uznawany jest starożytny Egipt (rysunki na papirusach, dzieła Herodota i Pliniusza Starszego.

W Chinach lekarze zajmujący się tym tematem kształcą się 10 lat.

Niestety stosując preparaty ziołowe nie wiemy skąd je pozyskano (w USA nie zezwalają
na stosowanie ziół z Meksyku).

Jeżeli są zbierane w lesie to może tam być mocz chorych zwierząt, zarazki wścieklizny itp.).

Witaminy.

Kuracja witaminowa powinna być celowana. Zanim zaczniemy je zażywać należy sprawdzić ich poziom w organizmie.

Bezpieczna dawka witaminy D3 w zimie to 1000 jednostek codziennie , maksymalnie 2000.

Przyjmowanie dużych dawek np. raz w tygodniu 15000 jednostek, jest niewskazane.

W czasie infekcji przyjmowanie witamin to pożywka dla wirusów i bakterii.

Witamina K2 to nie lek, to suplement.

Zażywanie magnezu przy chorym sercu czasem może zaszkodzić.

Zażywanie witaminy  B complex przy chorobie Parkinsona, znosi działanie niektórych leków, zalecana jest ostrożność w chorobach nowotworowych.

Wszyscy słuchacze UTW z  dużym zainteresowaniem wysłuchali wykładu
pani  dr n. med. Katarzyny Wojaczyńskiej-Stanek i z pewnością już oczekują na kolejne interesujące spotkanie w następnym semestrze.

Opracował: Henryk Duda