Procesy chorobowe mózgu i ich wpływ na życie

W środę 26.02.2020 r. wykład pt. „Procesy chorobowe mózgu i ich wpływ na życie” wygłosił

dr n. hum. Michal Bitniok, neurologopeda, specjalista wad wymowy i głosu.

Mózg uznawany jest za najważniejszy z ludzkich organów. Jest to największa część mózgowia, którą stanowią dwie półkule mózgowe oddzielone od siebie szczeliną podłużną(połączenia między półkulami zapewniają włókna nerwowe).

Obie półkule mózgu można podzielić na następujące płaty:

– czołowy

– ciemieniowy

– skroniowy

– potyliczny

– brzeżny (limbiczny).

W każdym z płatów mózgu znajdują się ośrodki odpowiadające za inne czynności ośrodkowego układu nerwowego.

Płat czołowy odpowiada za myślenie, planowanie, pamięć, czynności ruchowe , ale i takie które są związane z odczuwaniem emocji i sytuacji.

Płat ciemieniowy odpowiad za: część górna – czucie dotyku, bólu, część prawa dolna- pamięć robocza, rozumienie języka symbolicznego,pojęć abstrakcyjnych, geometrycznych.

Płat skroniowy odpowiada za: słuch muzyczny i wrażenia dźwiękowe, rozumienie mowy, gramatyka (obszar Wernickiego), pamięć werbalną, analizę zapachów.

Płat potyliczny odpowiada za: widzenie, analizę koloru, ruchu, kształtu i skojarzenia wzrokowe, czas (pory roku). Widzi kora mózgowa, a oko jest tylko narządem. Dlatego przy kłopotach z widzeniem często oprócz pomocy okulisty, potrzebny jest neurolog.

Układ limbiczny odgrywa kluczową rolę w sterowaniu ludzkim zachowaniem i emocjami. Najważniejsze procesy to wyzwalanie uczuć: strachu, szczęścia, smutku, zadowolenia, zachowania prospołeczne, generowanie określonych zachowaniń seksualnych, doznawanie uczucia głodu, pragnienia, senności.

Myślenie zaczyna się w życiu płodowym. Mózgi są chłonne – uczą się mowy, piosenek, zachowań. Uszkodzenie płatów czołowych powoduje problemy na całe życie. Kiedyś oceniano noworodka po „pierwszym krzyku”- obecnie są punkty Apgar (skala 1-10, 5 cech). Jeżeli dziecko otrzyma 3 lub mniej to konieczna jest natychmiastowa akcja ratująca życie).

Lewa półkula mózgu odpowiada za:

– mowę i rozumienie tego co mówią inni

– logiczne myślenie

– obliczenia matematyczne

– pisanie

– rozpoznawanie przedmiotów za pomocą dotyku.

Obecnie dzieci komunikują się za pomocą skrótów (nara, dozo, spoko itp.). Mózg idzie na łatwiznę, czasem zamiast skrótu jest gest. Tak operuje mózg uszkodzony.

Prawa półkula jest bardziej muzyczna. Dzięki prawej półkuli możesz:

– myśleć abstrakcyjnie

– tworzyć dzieła muzyczne

– kierować się swoją intuicją

– być kreatywny i wymyślać nietypowe rzeczy.

Jeżeli rodzimy się jako praworęczni to dominująca jest lewa półkula, u leworęcznych dominująca jest prawa półkula. Z tego wniosek, że dzieci leworęczne powinny uczyć się wielu piosenek a mniej wierszy. Jeżeli wystąpi udar lewejstrony mózgu to efektem będzie afazja (utrata zdolności mowy u osoby, która do tej pory nie miała z nią problemów). Jeżeli uszkodzenie jest duże, to do końca życia taka osoba nie będzie mówić. Symptomem udaru jest zmęczenie ale ludzie często te sygnały ignorują.

Mowa po udarze będzie w mózgu, ale ustami człowiek nic nie powie. Ćwiczenia z logopedą mogą poprawić sytuację w wielu przypadkach. Nie ma możliwości żadnej poprawy w przypadku choroby Alzheimera.

Dzieci mówią wszystko co myślą, a dorośli nie wszystko.

W wieku trzy i pół roku dzieci mieć powinny zamknięty układ mowy. Dlatego z dzieckiem trzeba dużo rozmawiać. Nie może to być jednak trajkotanie bez przerwy, trzeba dziecko dopuścić do głosu – niech pogaworzy. Jeżeli długo nie będzie dopuszczane do głosu to staje się nerwowe.

Jeżeli dziecko jest chore (ma kłopoty np. z mową ) to najpierw należy je wyleczyć,
a dopiero potem uczyć. Nie wolno nadmiarowo wystawiać diagnozy (nadmiar dzieci
z ADHD itp.).

Za uszkodzenia mózgu mogą być odpowiedzialne narkotyki i dopalacze.

Lekarz badający chorego często testuje go w prosty sposób karząc zapinać guziki koszuli lub wiązać krawat.

Siła woli jest w pniu mózgu – jak sobie wmawiamy śmierć, to istnieje spora szansa, że się to spełni. Pień mózgu przekazujei mpulsy nerwowe pomiędzy poszczególnymi częściami ośrodkowego układu nerwowego.

W przypadku zaburzeń człowiek może mieszć cukier w szklance herbaty nie mając łyżeczki. Może zmieniać się charakter pisma. Należy dużo ćwiczyć i korygować diagnozę.

Dziecko afatyczne powinno być leczone przy współpracy logopedy z psychologiem.

Słuchacze UTW z ciekawością wysłuchali wykładu pana dr Michała Bitnioka i z pewnością chętnie wysłuchają następnego wykładu objaśniającegoinne elementy związane z pracą mózgu, profilaktyką i ich wpływem na życie człowieka.

Opracował: Henryk Duda