Home » Bez kategorii » Zespół Aspergera – geniusz czy dziwak?

Zespół Aspergera – geniusz czy dziwak?

W środę 24.04.2019 r. wykład pt.„Zespół Aspergera – geniusz czy dziwak?” przedstawiła pani dr n. med Katarzyna Wojaczyńska-Stanek, neurolog dziecięcy, pediatra.

Od nich się zaczęło.

Artykuł Leo Kannera (amerykański twórca psychiatrii dziecięcej) z 1943 roku  wraz z niezależnie napisaną publikacją Hansa Aspergera (austriacki lekarz pediatra, psychiatra) z 1944 r. zapoczątkowały badania nad autyzmem dziecięcym (wyrażał się o swoich pacjentach „mali profesorowie”).

Po raz pierwszy terminu Asperger’s Syndrome  użyła w 1981 r. Lorna Wing.Obecnie w Polsce używa się terminu Zespół Aspergera, na świecie nie.

Badania  przeprowadzone p;rzez szwedzkich naukowców (Christopher Gillberg) w Goteborgu w 1993 r.
wykazały że 3,6/1000 dzieci w wieku 7-16 lat (u chłopców cztery razy częściej) spełnia kryteria zespołu Aspergera.

Zespół Aspergera – kryteria diagnostyczne wg DSM-IV

  1. Jakościowe upośledzenie interakcji społecznych (przynajmniej

2 z 4) :

1 – trudności w nawiązywaniu kontaktów niewerbalnych

2 – brak zdolności nawiązywania kontaktu z rówieśnikami

3 – brak potrzeby wspólnej zabawy z innymi posiadania wspólnych zainteresowań lub osiągnięć

4 – brak społecznej lub emocjonalnej wzajemności (empatii).

  1. Ograniczone, stereotypowe wzorce zachowań zainteresowań i aktywności (przynajmniej 1 z 4):

1 – całkowite zaabsorbowanie jednym (kilkoma) wzorami zainteresowań, które są anormalne pod względem intensywności i stopnia skupienia

2- sztywne powtarzanie  niefunkcjonalnych działań rutynowych lub rytuałów

3- stereotypowe i powtarzające się manieryzmy ruchowe (np. trzepotanie lub wykręcanie rąk)

4- trwałe zainteresowanie elementami przedmiotów (np. kołami pojazdów, klamkami drzwi).

  1. Zaburzenie powoduje istotne upośledzenie funkcjonowania w życiu społecznym lub zawodowym.
  2. Brak opóźnienia w rozwoju mowy, funkcji poznawczych, umiejętności praktycznych oraz zainteresowania otoczeniem
  3. wykluczone rozpoznanie innego zaburzenia rozwojowego lub schizofrenii.

Zespół Aspergera –  wg klasyfikacji ICD 10 (obowiązuje w Polsce od 1996 r.), kryteria są następujące:

A brak opóźnienia w rozwoju mowy i funkcji poznawczych

1 – wymawianie pojedynczych słów przed ukończeniem 2 roku życia,

komunikacja zdaniami przed ukończeniem 3 roku życia

2- istnienie umiejętności praktycznych oraz zainteresowania otoczeniem odpowiadające normom rozwojowym
w 3 pierwszych latach życia

3 – szczególne umiejętności (nadmierna fascynacja)

  1. Przynajmniej 2 z poniższych trudności:

1- zaburzony kontakt wzrokowy, mimika, postawa ciała, gestykulacja

2 – trudności we właściwych relacjach z rówieśnikami

3 – brak empatii, nieadekwatne reakcje na sytuacje społeczne

4 – brak potrzeby zabawy z innymi, posiadania wspólnych zainteresowań lub osiągnięć.

  1. Chociaż 1 z poniższych zachowań

1- stereotypowe i ścisłe zainteresowania, powtarzanie rytuałów i niepraktycznych czynności

2- powtarzające się ruchy (trzepotanie rękami lub palcami, ruchy całego ciała)

3 – zafascynowanie częściami przedmiotów lub elementami materiałów(kolor, faktura,dźwięk).

  1. Wykluczenie innych zaburzeń rozwojowych.

Najczęściej wymienia się zespół 6 głównych kryteriów diagnostycznych Gillbergów z 1989 r.obejmujących aspekty, które nie zostały wymienione w klasyfikacjach w.w.

1- zaburzenia interakcji społecznej, nieumiejętność lub brak chęci pracy w grupie

2 – zaburzenia mowy i języka(perfekcyjny język ekspresyjny, sztywna i pedantyczna mowa, brak rozumienia znaczeń przenośnych i ukrytych

3 – zawężone, specjalistyczne zainteresowania

4 – zachowania powtarzalne, rutynowe, niezmienne

5 – trudności w komunikacji niewerbalnej (ograniczone gesty, skąpa ekspresja twarzy, dystans fizyczny,
kłopoty z kontaktem wzrokowym

6 – niezdarność ruchowa (nie zawsze).

Kryteria te pomagają odróżnić ZA od zaburzeń osobowości czy emocji. Może się zdarzyć, że osoba spełniająca warunki DSM-IV czy ICD 10 nie spełni kryteriów Gillbergów, zwłaszcza pod względem zaburzeń w rozwoju języka
(co najmniej 3 z wymienionych są konieczne do potwierdzenia diagnozy ZA).

Objawy

Różne nasilenie od niepełnosprawnego poprzez dziwaka do geniusza

Najbardziej typowe objawy występują w młodym wieku,później mogą się zmieniać, zanikać często zaciemniając obraz zaburzenia.

Kryteria autyzmu i ZA są nieostre i w indywidualnych przypadkach może być bardzo trudno określić z jakim zaburzeniem mamy do czynienia.

Najbardziej typowe to np.

-„ślepota umysłu” – konwenanse nie istnieją

– kolekcjonerstwo

– nieumiejętność planowania czasu

– problem ze zrozumieniem mowy ASD

– niepełnosprawność intelektualna – 60%

– ADHD – 50%

– zaburzenia lękowe 30-50%

– chód na palcach

– zmniejszenie objętości ciała migdałowatego

– obniżenie poziomu melatoniny .

Dziecko z ZA ma duże trudności w nauczeniu się jazdy na rowerze.

Każdy chory z ZA jest dziwakiem, nie każdy dziwak ma zespół Aspergera.

Tu pani dr Katarzyna Wojaczyńska-Stanek pokazała bardzo wiele postaci (np Bill Gates, Albert Einstein,
Leonardo da Vinci, itd), które miały ZA. Prowadząca przedstawiła równanie A.Einsteina obrazujące osiągnięcie sukcesu.

a = x + y + z

gdzie a to miara sukcesu, x- to praca, y- to rozrywka, z – to trzymanie języka za zębami.

Obecnie w nowej klasyfikacji ICD 11 zespół Aspergera ma zniknąć

(w wysokofunkcyjnym autyzmie). Stwarzać to będzie wiele trudności lekarzom i pacjentom. Neurolodzy dziecięcy protestują ale są w mniejszości. Dopóki nowa klasyfikacja nie jest przetłumaczona na język polski wszystko „idzie”
po staremu.

Na koniec prowadząca zaleciła lektury dla zainteresowanych omawianymi zagadnieniami.

Niestety zapamiętałem tylko nazwisko Camilla Lacberg (Super Charlie).

Wszyscy z zainteresowaniem wysłuchali bardzo komunikatywnego wykładu pani dr Katarzyny Wojaczyńskiej-Stanek
i sądzę, że chcieliby wysłuchać następnego wykładu.

Opracował: Henryk Duda