Home » Bez kategorii » Muzyka kolei żelaznych XIX wieku

Muzyka kolei żelaznych XIX wieku

W środę 20.03.2019 r. wykład pt. „Muzyka kolei żelaznych XIX wieku” przedstawił pan redaktor Jacek Woleński.
Wiek XIX to era kolei żelaznych. W 1825 r. George Stephenson uruchomił pierwszą linię kolei żelaznych łączącą Stockton z Darlington. Z wyjątkiem Belgii, gdzie koleje budowano od początku z myślą o powstaniu sieci łączącej cały kraj, pierwsze koleje budowano z reguły jako pojedyncze linie. Konstruowano nowe parowozy, budowano wspaniałe dworce kolejowe i budowano wiele linii kolejowych (mosty, wiadukty).
Ceremonię otwarcia nowej linii, dworca kolejowego, miała uświetnić muzyka, na którą władcy nie szczędzili pieniędzy. Fascynacja i entuzjazm ludzi w XIX wieku związany z rozwojem kolei przewyższał chyba nawet powitania pierwszych kosmonautów w XX wieku (J. Gagarin, Walentina Tierieszkowa).
Muzycy na początku XIX w. pokonywali duże przestrzenie powozami,konno lub na piechotę. Kilkadziesiąt lat później mieli (ci bogatsi) już do dyspozycji koleje. Wiele zamówień na uroczystości związane z kolejami żelaznymi otrzymywała rodzina Straussów.
Jeszcze „Reise Galopp” Johanna Straussa (ojca, 1804-1849)) nawiązywała do podróży powozem. Tu usłyszeliśmy pierwszy fragment tego utworu. Już rok później komponuje „Eisebahn-Lust-Walzer” (Op.89) ośmiominutowy utwór
w którym można usłyszeć wiele elementów związanych z podróżowaniem kolejami. Najbardziej znanym utworem Jana Straussa ojca jest „Marsz Radeckiego”.
Johann Strauss (syn, 1825-1899) komponuje z okazji karnawału  dla cesarza Ferdynanda, Kadryl (6 odcinków). Następnie słuchamy fragmentu utworu „Wesoły pociąg” a później „Reise adventure”

Josef Strauss (1827-1870) komponuje „Grise auf Munchen” związany z podróżowaniem. Najbardziej znanym utworem Josefa jest „Pizzicato Polka” (komponuje razem z Janem).

Najmłodszy z rodziny Eduard Strauss (1835-1916) miał najwięcej zamówień z branży kolejowej. Komponował głównie polki („polka schnell”).
W jego dorobku znajdują się m.innymi polka „Mit dampf” (Z parą), „Bahn Frei”(Droga wolna) i „Ohne bremse” (Bez hamulców).
Rosja broniła się przed kolejami. Jednak w 1837 r. uruchomiono Kolej Carskosielską (Petersburg – Carskie Sioło – Pawłowsk) długości 27 km. Otwarcie dworca w Pawłowsku uświetnił przyjazd cara Mikołaja I (w karocy na platformie kolejowej). Na dworcu w Pawłowsku odbyło się wiele koncertów a muzykę tworzyło wielu artystów.
W Danii tworzył Hans Christian Lumbye (1810-1874, duński Strauss). Skomponował wiele walców, polek, mazurków, między innymi ” Kopenhagener Eisebahn – Dampf – Galopp”. Można sobie wyobrazić podróż od momentu wsiadania, aż do momentu wyjścia z wagonu pod warunkiem, że kiedyś samemu podróżowało się pociągiem prowadzonym przez parowóz.
W całej Europie komponowano muzykę dla kolei. Ale nie tylko muzykę.
Powstało wiele utworów literackich, dla malarzy był to temat wielu prac, a architekci stworzyli wiele arcydzieł (dworce, infrastruktura kolejowa).
Droga wolna „Bahn Frei” Edwarda Straussa była ostatnim utworem muzycznym, który wysłuchaliśmy.
Słuchacze UTW poznali odrobinę historii rozwoju kolei żelaznych w Europie w XIX w. i z przyjemnością  wysłuchali wielu fragmentów utworów muzycznych związanych z rozwojem komunikacji, które przedstawił nam pan redaktor Jacek Woleński.
Opracował: Henryk Duda